Sergerde

Genel Kültür

+1 Daha

Alıntıla

Bir topluluğun veya organizasyonun lideri; baş, başkan, reis."İlim meclisinin sergerdesi olarak kabul edilen o âlim, tüm sorulara bilgece cevaplar verirdi."

İsim

Haydutluk, isyan veya serserilik gibi yasa dışı faaliyetleri yürüten bir grubun lideri; elebaşı."Vali, dağlara sığınan asilerin sergerdesinin yakalanması için bölgeye yeni birlikler yolladı."

İsim

Osmanlı Devleti'nde, savaşa gönüllü olarak katılan askeri kafilelerin veya birliklerin komutanı."Akıncıların sergerdesi, kale kapısını kırmak için en önde hücuma geçmişti."

İsim

Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra kurulan zaptiye (polis) teşkilatında, "Binbaşı" rütbesine denk gelen unvan."Tanzimat döneminde İstanbul'un asayişi, sergerde rütbesindeki zaptiye subaylarına emanet edilmişti."

İsim

İşaret Dili

Köken 
Sergerde kelimesi, Türkçeye Farsça sarkarde (سرکرده) veya ser-kerde sözcüğünden alıntıdır. Bu birleşik kelime, Farsçada “baş” anlamına gelen ser (سر) ile “yapmak, etmek” fiilinden türeyen ve "yapılmış, liderlik etmiş" gibi anlamlara gelen kerde veya gerde (کرده) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Kelime, köken olarak "başta olan, liderlik yapan" anlamını taşır.
Kullanım Alanları
Genel Liderlik ve Başkanlık: Eski metinlerde, bir grubun, fikri akımın veya topluluğun lideri, başkanı veya reisi anlamında kullanılmıştır.
Yasa Dışı Örgütlenme: Tarihi anlatılarda ve resmi kayıtlarda, bir isyanın, çetenin veya haydut grubunun liderini (elebaşı) tanımlamak amacıyla, genellikle olumsuz bir bağlamda yer alır.
Osmanlı Askerî Terminolojisi: Osmanlı askeri tarihinde, hem savaşa katılan gönüllü birliklerin komutanlarını hem de zaptiye teşkilatındaki spesifik bir rütbeyi (Binbaşı) adlandırmak için kullanılan yerleşik bir terimdir.

Kaynakça

"Sergerde". Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 26 Ekim 2025. https://lugatim.com/s/SERGERDE%E2%80%93SERKERDE

"Sergerde". Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 26 Ekim 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/sergerde

"Sergerde". Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 26 Ekim 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=sergerde

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

YazarTuğba Aygün26 Ekim 2025 17:29

Etiketler

#elebaşı #sergerde #tarih

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Sergerde" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.