`kelimekokeni` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Tedarik kelimesi, Arapça drk kökünden gelen ve yazılışı تدارك olan “tedāruk” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük, Arapça'da “erişme, yetişme, arkasından gidip yakalama, bir şeyi hazır etme” gibi anlamlar taşır. “Tedāruk”, daraka (دَرَكَ) fiilinin altıncı babından türemiştir; bu fiil “ulaştı, yetişti” anlamına gelir. Kullanım Alanları Bireysel Hazırlıklar: Bir amaca ulaşmak veya bir işi gerçekleştirmek için gerekli olan araç, gereç ve imkanların önceden hazır edilmesini tanımlamak için kullanı

Köken Müteharrik kelimesi, Arapça mutaḥarrik (متحرِّك) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir ve Arapçadaki ḥrk (حرك) köküyle ilişkilidir. Bu kökün temel fiili ḥaraka (حَرَكَ) “hareket etti” anlamındadır; mutaḥarrik ise bu fiilden türetilen V. etken fiil sıfatıdır (mutafāˁil vezni). Kelime, "hareket eden, hareket halinde olan, kımıldayan veya taşınabilir/mobil" anlamlarına gelir. Kullanım Alanları Mekanik, Teknik ve Endüstri Dili: Makine parçalarında, sanayi sistemlerinde veya mühendislik metinlerinde s

Köken Vareste kelimesi, Farsça vāreste (وارسته) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kelime, Farsçada "kurtulmak, serbest kalmak" anlamına gelen vāresten (وارستن) fiilinin geçmiş zaman ortağıdır. Yapısal olarak, bir uzaklaşma veya geri dönüş bildiren vā- (وا) ön eki ile "kurtulmak" anlamındaki resten (رستن) fiilinin birleşmesinden türetilmiştir. Kelime anlamı itibarıyla "kurtulmuş, serbest, halâs olmuş" demektir. Türkçedeki en eski yazılı kayıtlarına 14. yüzyıl sonu ve 15. yüzyıl başı felsefi/edebî m

Köken Arapça "dişledi, kemirdi, kırptı" manalarına gelen ḳaraḍa (قرض) fiilinden türetilmiştir. Kelime, bu kökün yedinci babı olan infiˁāl vezninde; "aşınma, yıpranma, kırpılma" anlamlarını karşılayan inḳirāḍ (انقراض) sözcüğünden Türkçeye intikal etmiştir. Kelimenin semantik kökeninde yatan "kemirilme" ve "yıpranma" eylemleri, zamanla bir varlığın veya topluluğun tedricen tükenerek yok olması anlamını beslemiştir. Türk literatüründeki tespit edilen en eski kayıtlarına 15. yüzyıl sonunda Neşrî’nin

Köken Fransızcada "azizim, sevgilim" anlamlarını taşıyan mon cher deyiminden dilimize aktarılmıştır. Bu ifade; Fransızca "birinci tekil şahıs iyelik sıfatı" olan mon ile "değerli, sevilen" manasındaki cher sözcüğünün birleştirilmesiyle oluşmuştur. Kullanım Alanları Edebiyat: Roman ve tiyatro eserlerinde karakterler arasındaki hitap şekillerini veya belirli bir sosyal zümreye mensup kişilerin özelliklerini tanımlamak için kullanılır. Sosyoloji: Toplumsal değişim süreçlerinde ortaya çıkan Batılıla

Köken Mülevves, Arapça mulawwas kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapçada “kirletmek, bulaştırmak” anlamına gelen lawwasa fiilinden türemiştir. Kelime, tarihsel kullanımında “kirli, bulaşmış, temiz olmayan” anlamlarını taşımış; Türkçede ise hem fiziksel hem de mecazî anlamda kullanılmıştır. Kullanım Alanları Günlük Yaşam: Fiziksel olarak kirli, pis veya rahatsız edici durumları ifade etmek için kullanılır. Edebiyat: Ahlaki çöküş, yozlaşma veya iğrençlik gibi durumları anlatmak amacıyl

Köken Tevfik, Arapça wfḳ kökünden gelen tawfīḳ (توفيق) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapçada “uygun olmak, uyuşmak” anlamındaki wafiḳa fiilinden türemiştir. Kelime temel olarak “uygun hâle getirme, uyum sağlama ve başarıya ulaştırma” anlamlarını taşır. İslamî kullanımda ise özellikle “Allah’ın kulunu doğru ve hayırlı işlerde başarılı kılması” anlamında yaygınlaşmıştır. Kullanım Alanları Dinî ve Tasavvufi Metinler: İnsanın doğru yola yönelmesi, hayırlı işler yapabilmesi ve ilahi ya

Köken Türkçe kökenli bir kelime olup, "yap-" fiil köküne türetme eki olan "+(ı)m" ilave edilmesiyle yeni olarak oluşturulmuştur. Kullanım Alanları Genel: İnşaat, mimari ve endüstri sektörlerinde bir malın veya yapının meydana getirilmesi anlamında kullanılır. Sinema ve Televizyon: Bir görsel-işitsel eserin çekim, hazırlık ve ortaya çıkış sürecinin tamamını, diğer bir deyişle prodüksiyonu ifade etmek için tercih edilir. Biyoloji: Organizmalardaki özümleme (anabolizma) süreçlerini nitelemek için k

Köken Arapçada "onda bir" veya "üründen alınan onda bir vergi" manasına gelen 'şr kökünden türeyen 'uşr (عشر) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, Arapça fu'l vezninde bir masdardır. Türkçede yazılı olarak tespit edilen en eski kullanımı, 1330 tarihli Âşık Paşa'nın Garib-name adlı eserinde geçen "hem zekâtın vire ol hem öşrini" dizesidir. Kullanım Alanları Tarih: Osmanlı ve İslam iktisat tarihinde, köylüden tarımsal üretim üzerinden onda bir nispetinde toplanan temel bir vergi türü olarak

Köken Encam, Farsça encām (انجام) “son, nihayet, bitiş” kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Orta Farsçadaki aynı anlamlı biçimlere ve daha eski İran dillerine dayanan bir kökten gelir. Temel anlamı “bir işin sona ermesi, tamamlanması ve ortaya çıkan sonuç”tur. Osmanlı Türkçesinde özellikle edebî ve resmî metinlerde “son, sonuç” anlamıyla yaygın şekilde kullanılmıştır. Kullanım Alanları Edebiyat ve Şiir: Olayların, duyguların veya hayatın ulaştığı son durumu ifade etmek için kullanılır. G