İnkıraz

Arapça "dişledi, kemirdi, kırptı" manalarına gelen ḳaraḍa (قرض) fiilinden türetilmiştir. Kelime, bu kökün yedinci babı olan infiˁāl vezninde; "aşınma, yıpranma, kırpılma" anlamlarını karşılayan inḳirāḍ (انقراض) sözcüğünden Türkçeye intikal etmiştir. Kelimenin semantik kökeninde yatan "kemirilme" ve "yıpranma" eylemleri, zamanla bir varlığın veya topluluğun tedricen tükenerek yok olması anlamını beslemiştir. Türk literatüründeki tespit edilen en eski kayıtlarına 15. yüzyıl sonunda Neşrî’nin Kitab-ı Cihannümâ adlı eserinde, siyasi yapıların son buluşunu ifade etmek üzere rastlanmaktadır.

• Siyasi Tarih ve Devletler Hukuku: Bir devletin, hanedanın veya egemen bir gücün siyasi otoritesini tamamen kaybederek tarih sahnesinden çekilmesi durumlarını tanımlamakta kullanılır.
• Sosyoloji ve Demografi: Belirli bir topluluğun veya sosyal zümrenin, kendisini oluşturan bireylerin tükenmesiyle birlikte varlığının mutlak surette sona ermesini ifade eder.
• Ekoloji ve Biyoloji (Tarihsel Metinler): Bir canlı türünün veya soyunun aşınarak yok olması, neslinin tükenmesi süreçlerini tarif etmek için tercih edilir.
• Metaforik Anlatım: Somut veya soyut bir yapının zamanla yıpranarak işlevselliğini yitirmesi ve nihayetinde ortadan kalkması süreçlerinde başvurulan akademik bir terimdir.