`terminoloji` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Müteharrik kelimesi, Arapça mutaḥarrik (متحرِّك) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir ve Arapçadaki ḥrk (حرك) köküyle ilişkilidir. Bu kökün temel fiili ḥaraka (حَرَكَ) “hareket etti” anlamındadır; mutaḥarrik ise bu fiilden türetilen V. etken fiil sıfatıdır (mutafāˁil vezni). Kelime, "hareket eden, hareket halinde olan, kımıldayan veya taşınabilir/mobil" anlamlarına gelir. Kullanım Alanları Mekanik, Teknik ve Endüstri Dili: Makine parçalarında, sanayi sistemlerinde veya mühendislik metinlerinde s

Köken Arapça "dişledi, kemirdi, kırptı" manalarına gelen ḳaraḍa (قرض) fiilinden türetilmiştir. Kelime, bu kökün yedinci babı olan infiˁāl vezninde; "aşınma, yıpranma, kırpılma" anlamlarını karşılayan inḳirāḍ (انقراض) sözcüğünden Türkçeye intikal etmiştir. Kelimenin semantik kökeninde yatan "kemirilme" ve "yıpranma" eylemleri, zamanla bir varlığın veya topluluğun tedricen tükenerek yok olması anlamını beslemiştir. Türk literatüründeki tespit edilen en eski kayıtlarına 15. yüzyıl sonunda Neşrî’nin

Köken Arapça z-y-f (زيف) kökünden türeyen ve "sahte yapma, bozma, kalp para basma" anlamına gelen tazyīf (تزييف) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça zāfa (sahte idi) fiilinin tafˁīl vezninde ikinci masdarıdır. Tarihsel süreçte; 1680 tarihli Meninski’nin Thesaurus eserinde "kalpazanlık yapma" (adulterare), 1900 tarihli Kamus-ı Türki’de "sahte nazarıyla bakma, çürütme ve eğlenme", 1945 yılındaki ilk TDK sözlüğünde ise "aşağısama" karşılığıyla kaydedilmiştir. Kullanım Alanları Hukuk: Bir kurumu

Köken Farsçada "bir at hastalığı" anlamına gelen sirāca (سراجه) sözcüğü ile aynı kökten gelmektedir. Kullanım Alanları Tıp: Boyun ve lenf düğümlerinde beliren tüberküloz kaynaklı rahatsızlıkları tanımlamak için kullanılır. Patoloji: Deri üzerinde iltihaplı ve akıntılı yaralara yol açan spesifik lenf bezi enfeksiyonlarını belirtmek amacıyla kullanılır. Pediatri: Özellikle küçük yaşlarda ve gençlerde rastlanan bu tür deri veremi vakalarını nitelemek için kullanılır. Halk Ağzı ve Geleneksel Tıp: Le

Köken Müşahhas (ﻣﺸﺨّﺺ) kelimesi Arapça kökenli bir sıfattır. Arapça “tanımak, ayırt etmek, şahıslandırmak” anlamına gelen teşḫіṣ kelimesinden türemiştir ve Türkçeye geçmiştir. Kelimenin ilk anlamı Türkçe’de türetilmiştir. Kullanım Alanları Mantık ve Metodoloji: Bir kavramın veya verinin muğlaklıktan kurtarılarak diğer unsurlardan "ayırt edilmesi" ve sınırlarının net bir şekilde çizilmesi süreçlerinde kullanılır. Edebiyat ve Estetik: Soyut mefhumların veya cansız varlıkların "kişileşmiş" bir kiml

Köken Mütecanis, Arapça mutacānis (متجانس) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapça cins (جنس) kökünden türemiş olup “tür, çeşit” anlamıyla ilişkilidir. Arapçada “bir türden olmak, türdeşlik göstermek” anlamını taşıyan bu yapı, zamanla Türkçede “aynı cinsten olan, uyumlu ve birbirine benzeyen” anlamlarında kullanılmaya başlamıştır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Aynı türden olan, birbirine benzeyen veya uyumlu unsurları ifade etmek için kullanılır. Bilim ve Matematik: Homojen yapıya sahi

Köken Fransızca "üniversite kabul sınavı" manasındaki baccalauréat kelimesinden aktarılan bu sözcük, tarihsel olarak Geç Latincedeki "genç erkek, şövalyelik mertebesine aday kimse veya bekâr" anlamlarına gelen baccalarius ibaresine dayanmaktadır. Söz konusu terimin asıl kaynağı ise Eski Fransızcada yine "genç adam" anlamıyla kullanılan bacheler kelimesidir. Günümüz İngilizcesindeki "bekâr" ya da "lisans mezunu" karşılığına gelen bachelor sözcüğü ile de aynı ortak kökten türemiştir. Kullanım Alan

Köken Jüpon kelimesi, Türkçeye Fransızca "iç etek" anlamına gelen jupon sözcüğünden geçmiştir. Bu sözcük, İtalyanca "omuzdan askılı cübbe-eteklik" manasındaki giuppone kelimesinden alıntıdır. İtalyanca kelime ise "cübbe" anlamındaki giuppa sözcüğüne +on büyütme ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Köken zincirinin en başında ise Arapça aynı anlama gelen cubba(t) sözcüğü yer alır. Kullanım Alanları Kıyafet Tamamlayıcısı: Astarsız eteklerin iç göstermesini engellemek veya elektriklenerek bacağa yapış

Köken Fransızca "geriye bakan, geçmişe dönük bakış; sanatçının eski yapıtlarından derlenen sergi" anlamlarını taşıyan retrospectif sözcüğünden dilimize geçmiştir. Bu kavram; Latince "geri(ye)" manasındaki retro ile "bakmak" manasına gelen specere (spect-) fiillerinin +(t)iv eki aracılığıyla birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir bileşiktir. Kullanım Alanları Tıp ve Eczacılık: Geçmişe dönük hasta verilerinin, kayıtların veya tedavi sonuçlarının incelendiği araştırma yöntemlerini tanımlamak için kull

Köken Arapça istiʿmāl “kullanmak” kökünden türeyen mustaʿmal (مستعمل) “işletilen, kullanılan” sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu yapı Arapçada ˁamala (عمل‎)‎‎‎‎‎‎ “işledi, yaptı” fiil köküne dayanır ve mustafʿal kalıbında edilgen sıfat olarak oluşmuştur. Türkçeye geçtikten sonra “kullanılmış, eski, kullanım görmüş” anlamlarını kazanarak yerleşmiştir. Kullanım Alanları Günlük Dil: Daha önce kullanılmış eşyalar veya nesneler için “ikinci el, eski, kullanılmış” anlamında kullanılır. Dil ve Edebiyat