Bazen Hiçbir Şey Olmaz, Ama Her Şey Değişir

Bir akşam eve dönerken her zamanki yoldan yürüyordum. Aynı kaldırımlar, aynı dükkânlar, aynı otobüs durağı. Yol boyunca dikkatimi çekecek hiçbir şey yoktu. Hatta o günü sonradan hatırlamamı gerektirecek özel bir olay da yaşanmadı. Eve geldim, anahtarı her zamanki gibi kapıda çevirdim, çantamı aynı sandalyeye bıraktım. Sonra, neden olduğunu bilmeden, yıllardır durduğu yerde duran bir eşyaya baktım. Ne değişmişti bilmiyorum ama o an bir şeyin eskisi gibi olmadığını hissettim. O şey eşya değildi. Ev de değildi. Sokak da değildi. İnsan bazen kendi içindeki hareketi dışarıdaki bir nesnenin üzerinde fark ediyor. Sanki uzun zamandır aynı yerde duran bir gölge biraz yer değiştirmiş gibi.

Hayatın büyük kısmı böyle geçiyor galiba. İnsan değişimi hep görünür şeylerde arıyor. Taşınılan evlerde, bırakılan işlerde, biten ilişkilerde, alınan kararlarda. Oysa geriye dönüp bakıldığında insanı dönüştüren şeylerin önemli bir kısmı sessiz günlerin içinde saklı oluyor. Ne büyük konuşmalar yapılıyor o günlerde ne de insan hayatının yön değiştirdiğini hissediyor. Sabah uyanılıyor, işe gidiliyor, kahve içiliyor, eve dönülüyor. Sonra ertesi gün aynı şeyler tekrar ediyor. Ve bütün bu sıradanlığın içinde, görünmeyen bir yerde, zaman çalışmaya devam ediyor.

Belki de değişimin en ilginç tarafı bu. Yaşanırken fark edilmemesi.

Bir ağacın büyümesini izleyemezsiniz mesela. Her gün önünden geçersiniz ve aynı görünür. Ancak yıllar sonra dönüp baktığınızda gölgesinin uzadığını, dallarının başka yerlere yayıldığını fark edersiniz. İnsan da biraz böyle. Kendini her gün gördüğü için değişimini seçemiyor. Aynada baktığı yüz ona hep tanıdık geliyor. Aynı sesle konuşuyor, aynı adla çağrılıyor. Bu yüzden içerideki hareket gözden kaçıyor. Oysa bazen insanın hayatı, hiçbir büyük olay yaşanmadan da yön değiştirebiliyor.

Bazı duygular vardır; bittiği gün fark edilmez. Bir sabah uyanıp da “Artık özlemiyorum” denmez mesela. Özlemek yavaş yavaş azalır. Bir insanın adı daha seyrek akla gelir. Bir şarkı eskisi kadar ağır gelmez. Bir mesajın gelmemesi bütün günü etkilemez artık. Sonra bir gün biri o kişiden bahseder ve insan içinden sessizce şaşırır. Çünkü uzun zamandır canını acıtmayan bir şeyin ne zaman iyileştiğini hatırlayamaz. Bazı vedalar gerçekleşmeden çok önce başlamış olabilir.

Belki de hayatın görünmeyen hareketleri tam burada saklıdır. Büyük kırılmaların içinde değil, küçük birikimlerin arasında. İnsan bir gecede başka biri olmuyor. Yüzlerce sıradan günün sonunda değişiyor. Fark etmeden. Aynı masaya otururken, aynı sokaktan geçerken, aynı insanlarla konuşurken. Bir alışkanlık sessizce terk ediliyor. Bir korku eski ağırlığını kaybediyor. Bir düşünce eskisi kadar ikna edici gelmiyor. Ve bütün bunlar olurken dışarıdan bakıldığında hiçbir şey değişmemiş gibi görünüyor.

Eski fotoğraflara bakarken hissedilen tuhaflık biraz bundan kaynaklanıyor olabilir. Fotoğraftaki yüz tanıdık ama aynı zamanda uzak geliyor. O günkü insanın neye üzüldüğünü, neyi çok önemli sandığını, hangi ihtimallere tutunduğunu hatırlıyorsunuz. Sonra şaşırıyorsunuz. Çünkü o sırada dünyanın merkezi gibi görünen şeyler bugün neredeyse görünmez olmuş. İnsan yalnızca yaşadıklarından değil, önem verdiklerinden de oluşuyor galiba. Ve bazen değişen ilk şey olaylar değil, olaylara yüklediğimiz anlamlar oluyor.

Zamanın sessizliği burada hissediliyor. Çünkü zaman çoğu zaman kapıları çarparak çıkmıyor hayatımızdan. Daha çok bir evin içindeki ışığın yavaş yavaş yer değiştirmesi gibi çalışıyor. Önce fark edilmiyor. Sonra bir gün odanın başka türlü aydınlandığı görülüyor. İnsanların hayatımızdaki yerleri de böyle değişiyor bazen. Bir zamanlar her gün konuşulan biri aylarca aranmaz oluyor. Vazgeçilmez görünen alışkanlıklar unutuluyor. Sık gidilen mekânlar yabancılaşıyor. Ve insan çoğu zaman bu değişimlerin gerçekleştiği günü hatırlamıyor.

Çünkü bazı dönemler kapanırken ses çıkarmıyor.

Bir kitabın son sayfasını çevirdiğiniz anı bilirsiniz ama bazı hayat parçalarının ne zaman sona erdiğini bilemezsiniz. Son görüşme olduğunu fark etmeden ayrıldığınız insanlar vardır. Son kez gidilen sokaklar. Son kez kurulan bazı cümleler. O anlar yaşanırken sıradan görünür. Ancak yıllar sonra hafızanın içinde dönüp dolaşırken anlam kazanırlar.

İnsan ne zaman değişir? Bir karar verdiğinde mi? Bir şey kaybettiğinde mi? Yoksa bunların hiçbirinin olmadığı günlerde mi? Belki de asıl dönüşüm büyük olayların yarattığı sarsıntıda değil, sonrasında yaşanan sessizlikte gerçekleşiyordur. Çünkü büyük olaylar kapıları açabilir ama içeride neyin yer değiştireceğine çoğu zaman küçük günler karar verir.

Bu yüzden bazen insan geçmişe bakıp belirli bir günü işaretlemek ister. Her şeyin değiştiği günü. Ama çoğu zaman bulamaz. Çünkü öyle bir gün yoktur. Yalnızca birbirine benzeyen sabahlar, sıradan akşamlar, unutulmuş konuşmalar ve fark edilmeden geçen mevsimler vardır. Hayat, büyük sahnelerden çok bu görünmez geçişlerle ilerler.

Ve belki yıllar sonra dönüp baktığımızda hatırladığımız şeyler, o gün yaşanırken önemli görünen olaylar değil; hiçbir şey olmamış gibi duran, ama içimizde yavaş yavaş başka bir insanın oluştuğu o sessiz günlerdir.