Yedisu Horoz Kuru Fasulyesi

Yedisu horoz kuru fasulyesi, Bingöl ilinin Yedisu ilçesinde yetiştirilen, Phaseolus vulgaris L. türüne ait, beyaz renkli ve horoz tipi fasulye sınıfında yer alan bir tarım ürünüdür. Bölgenin iklimsel ve coğrafi özelliklerine bağlı olarak gelişen kendine özgü karakteristiklere sahip olan ürün, geleneksel yöntemlerle ve genellikle ata tohumları kullanılarak üretilmektedir. 2021 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 670 tescil numarası ile Menşe Adı olarak coğrafi işaret tescili almıştır^【1】.

^{Yedisu Horoz Kuru Fasulyesine ait bir görsel (}AA⁾

Yedisu horoz kuru fasulyesinin kalitesi, üretim alanının toprak yapısı ve mikro-klima özelliklerinden kaynaklanmaktadır. İlçe geneli yüksek rakımlı olup, tescilli üretim alanı Yedisu ilçesi ve bağlı köylerini kapsamaktadır. Bölgedeki toprakların organik maddece zengin olması ve gece-gündüz arasındaki sıcaklık farkı, fasulyenin pişme süresi ve lezzet profili üzerinde doğrudan etkilidir. Ekim işlemleri genellikle Mayıs ayında gerçekleştirilmekte, ürünün hasadı ise Eylül ve Ekim aylarında tamamlanmaktadır.

Horoz tipi kuru fasulyeler arasında yer alan bu ürün, tane yapısı bakımından uzun, oval ve uç kısımları hafifçe içe bükük (kıvrık) bir forma sahiptir. Tanelerin rengi parlak beyazdır. Diğer fasulye çeşitlerine kıyasla kabuğunun ince olması, hızlı pişmesi ve pişme sırasında dağılmayan dayanıklı yapısı belirleyici ayırt edici özellikleridir. Ayrıca ürünün yüksek protein değerlerine sahip olduğu ve sindirim kolaylığı sağladığı kaydedilmektedir.

Bölgede "ata tohumu" olarak adlandırılan yerel tohumların muhafazası ve kullanımıyla sürdürülen üretim, son yıllarda kurumsal desteklerle artış göstermiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Bingöl Üniversitesi tarafından yürütülen tohum dağıtım projeleri ve hibe destekleri sayesinde üretim alanları genişlemiş, rekolte miktarları yükselmiştir. Bölgede tarımsal faaliyetlerin canlanmasıyla birlikte köye dönüş hareketliliği gözlemlenmiş, üretim yerel halk için temel bir geçim kaynağı haline gelmiştir. Üretim süreci; toprak hazırlığı, ekim, sulama, yabancı otla mücadele ve harman aşamalarını kapsayan geleneksel ve modern tekniklerin birleşimiyle yürütülmektedir.

Ürünün marka değerini artırmak ve yerel üretimi teşvik etmek amacıyla bölgede "Geleneksel Horoz Kuru Fasulye ve Bal Festivali" gibi etkinlikler düzenlenmektedir. Bu organizasyonlar, ürünün tanıtımı ve pazar payının artırılması noktasında stratejik bir rol oynamaktadır. Ayrıca Bingöl Üniversitesi bünyesindeki uygulama alanlarında yapılan deneme ekimleri ile ürünün bilimsel yöntemlerle ıslahı ve sürdürülebilirliği üzerine çalışmalar devam etmektedir.