Usturlap

Astronomi

+1 Daha

Alıntıla

Gök cisimlerinin ufuk hattından yüksekliğini ölçmek, yerel saati saptamak ve namaz vakitlerini belirlemek amacıyla kullanılan; yarım daire veya tam daire biçiminde tasarlanmış tahtadan âlet,sekstant."Eski dönem astronomları, yıldızların konumlarını ve hareketlerini hassas bir biçimde takip edebilmek için pirinçten yapılmış karmaşık usturlaplar kullanırlardı."

İsim

İşaret Dili

Köken
 Arapçada "yıldızların konumunu ölçerek yer belirleme aleti" manasına gelen asṭurlāb (أَسْطُرْلَاب) sözcüğünden dilimize aktarılmıştır. Bu terim, Eski Yunancada "yıldız tutan" veya doğrudan "usturlap" anlamlarını taşıyan astrólabon (αστρόλαβον) kelimesinden alıntıdır. Söz konusu Yunanca kelime; "yıldız" manasındaki astḗr veya ástron (ἀστήρ) sözcüğü ile "almak, tutmak" anlamındaki lambánō, lab- (λαμβάνω, λαβ-) fiillerinin birleşmesinden meydana gelmiştir.
Kullanım Alanları
Astronomi Tarihi: Gökbiliminde teleskop öncesi dönemde kullanılan temel gözlem araçlarını tanımlamak için kullanılır.
Vakit Tayini: Güneşin ve yıldızların konumuna bağlı olarak yerel saati ve dini vakitleri belirtmek amacıyla kullanılır. 
Denizcilik: Gemicilikte yön bulma ve enlem belirleme süreçlerindeki geleneksel yöntemleri nitelemek için kullanılır. 
Bilim Tarihi: İslam dünyasında ve Orta Çağ Avrupa'sında mekanik saatlerin ve gelişmiş seyrüsefer cihazlarının öncüsü olan sistemleri ifade etmek amacıyla kullanılır.

Kaynakça

“Usturlap.” Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. https://lugatim.com/s/USTURL%C3%82P

“Usturlap.” Nişanyan Sözlük. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/usturlap

“Usturlap.” Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. https://sozluk.gov.tr/?ara=usturlap

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

YazarZUŞAN ÖNER14 Nisan 2026 19:44

Etiketler

#usturlap #sekstant #sözlük

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Usturlap" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.