ArKöken Armudi kelimesi, Farsça "armut" anlamına gelen armūd sözcüğü ile Arapça aidiyet/nispet bildiren -ī ekinin birleşmesiyle oluşmuştur (armūd + -i). Kullanım Alanları Betimleme: Edebiyatta ve günlük dilde genellikle yüz şeklini (çeneye doğru incelen yüz) veya müzik aletlerinin gövdesini (örneğin ut enstrümanı) tarif etmede kullanılır. Geleneksel Takı: Anadolu kültüründe bebek hediyesi veya nazarlık olarak bilinen "Armudiye" veya "Armudi altın" tabirlerinde yaşar. Süsleme Sanatları: Mimarideki
TR
Tuğba Aygün

Usturlap: Gökyüzünü Kaşifinin El Kitabı🧭 Merhaba gökyüzü kaşifi! Hiç yıldızlara bakıp onların sırlarını merak ettin mi? Ya da “Acaba saat kaç?” diye sorduğunda, cevabı Güneş’ten veya yıldızlardan alabileceğini düşündün mü? İşte usturlap, tam da bu işe yarayan, yüzlerce yıl öncesinin akıllı cihazı gibidir. O, bir bilgisayar ya da telefon olmadan önce insanların gökyüzü hakkında bilgi edinmesini sağlayan dairesel bir aletti. Usturlap, aslında gökyüzünün iki boyutlu bir haritasıdır. Tıpkı bir düny
TR
Kasım Emre Anıl

Münster Astronomik Saati, Almanya’nın Münster kentindeki St. Paulus (Aziz Pavlus) Katedrali’nde yer alan ve Rönesans döneminin mühendislik örneklerini gösteren kompleks bir saat mekanizmasıdır. Bu saat, yalnızca zamanı göstermekle kalmayıp, Güneş ve Ayın konumlarını takip etme, takvimsel verileri (gün, ay, yıl) yansıtma, gezegen hareketlerini simgeleyen gösterge bölümlerine sahip olma, Zodyak takımyıldızlarını işaret etme gibi çok yönlü astronomik bilgileri de sunar. Orta Çağ’ın sonu ile Rönesan
TR
Nazlı Kemerkaya
SeKöken Fransızcada "gemicilikte bir ölçüm aleti" anlamına gelen sextant sözcüğünden dilimize aktarılmıştır. Bu terim, Latincedeki "altıya bölen" manasını taşıyan sextans kelimesinden alıntıdır. Latince sözcük, sextare fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Söz konusu fiil ise, "altıncı, altıda bir" anlamındaki sextus sözcüğünün isimden türetilmiş halidir. Temelde "altı" manasına gelen Latince sex sözcüğüne dayanan bu yapı, Hint-Avrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan (k)swéḱs "altı" biçiminden
TR
ZUŞAN ÖNER
UsKöken Arapçada "yıldızların konumunu ölçerek yer belirleme aleti" manasına gelen asṭurlāb (أَسْطُرْلَاب) sözcüğünden dilimize aktarılmıştır. Bu terim, Eski Yunancada "yıldız tutan" veya doğrudan "usturlap" anlamlarını taşıyan astrólabon (αστρόλαβον) kelimesinden alıntıdır. Söz konusu Yunanca kelime; "yıldız" manasındaki astḗr veya ástron (ἀστήρ) sözcüğü ile "almak, tutmak" anlamındaki lambánō, lab- (λαμβάνω, λαβ-) fiillerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Kullanım Alanları Astronomi Tarihi:
TR
ZUŞAN ÖNER
ZaMustafa ibn Ali el-Muvakkit, XVI. yüzyılın önde gelen Osmanlı astronom ve müneccimbaşılarındandır. Astronomi, matematik ve zaman ölçümü (ʿilm al-mīqāt) alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınan bilgin, Osmanlı’da hem gözleme dayalı astronominin gelişimine hem de bu bilginin kurumsal yapılarda uygulanmasına öncülük etmiştir. Hayatı ve Eğitimi Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, 16. yüzyılın başlarında İstanbul’da doğduğu tahmin edilir. İlk eğitimini medrese ortamında alan Mustafa ibn
TR
Rahşan Kızıltepe
Batlamyus’un yüksekliklerin ölçülmesi için öngördüğü büyük çaplı duvar kadranlarından ilham alınarak İslâm astronomları tarafından geliştirilmiş ve asırlarca kullanılmıştır. İslâm dünyasında bilinen en eski duvar kadranı 5 m. yarıçapında olup milâttan sonra IX. yüzyılda Dımaşk’ta kullanılmıştır. X. yüzyılda Rey şehrinde Hâmid b. Hıdır el-Hucendî tarafından yapılan ve “es-Südüsü’l-fahrî” adı verilen 20 m. çapındaki duvar kadranı bilinmektedir. Uluğ Bey’in XV. yüzyılın ilk yarısında yaptırmış oldu
TRİslam Ansiklopedisi