Bazen biriyle saatlerce konuşursun. Konu konuyu açar, gece ilerler, mesajlar uzar. İnsan bir noktada “Şimdi gerçekten içimdekini anlatacağım galiba” hissine yaklaşır hatta. Sonra tam o en gerçek cümlenin kenarına gelince durur. Konu değişir. Şaka yapılır. “Neyse boşver” denir. Ve o asıl anlatılmak istenen şey yine içeride kalır.
İlginç olan şu:
İnsanların büyük kısmı anlaşılmak ister ama aynı zamanda gerçekten görünmekten korkar.
Belki de bu yüzden “iyiyim” kelimesi bu kadar fazla kullanılıyor. Çünkü bazen insanın gerçekten ne hissettiğini anlatması uzun sürer. Karışıktır. Dağınıktır. Hatta bazen insan kendi duygusunu kendi içinde bile tam çözememiştir.
O yüzden daha kısa bir cevap seçilir.
“Yok bir şey.”
“İyiyim.”
“Geçer.”
Ama çoğu zaman o kısa cümlelerin altında anlaşılma isteği sessizce durmaya devam eder.
İnsan psikolojisi biraz çelişkili çalışıyor galiba. Bir yanımız biri bizi gerçekten tanısın istiyor. İçimizde taşıdığımız şeyleri görsün, sustuğumuz yerleri anlasın, “Bir şeyin var” dediğimizde gerçekten sorsun istiyoruz. Ama diğer yanımız da temkinli. Çünkü görünmek, biraz savunmasız kalmak demek.
Ve insanlar genelde kırılgan görünmeyi kolay öğrenmiyor.
Belki geçmişten kalıyor bu. Bir zamanlar anlatmaya çalışıp anlaşılmamak, hislerin küçümsenmesi, “abartıyorsun” denmesi ya da tam açıldığın anda yanlış anlaşılmak… İnsan bazı şeyleri birkaç kez yaşayınca iç dünyasını gizlemeyi öğreniyor.
Sonra bu bir refleks hâline geliyor.
Mesela bazı insanlar sürekli dinleyen kişiye dönüşüyor. Herkes ona içini anlatıyor ama o kendinden neredeyse hiç bahsetmiyor. Çünkü başkasının duygusuyla ilgilenmek daha güvenli geliyor. Kendi duygularını ortaya koymak kadar riskli değil.
Bazıları da gerçek şeyleri hep şakaya çeviriyor. Cümlenin içine küçük bir mizah koyunca sanki ağırlığı azalıyor. İnsanlar gülerse konu kapanıyor. Kimse daha derine inmiyor.
Aslında bazen en ciddi şeyler en hafif tonla söyleniyor.
Bir de şu var:
Kendini anlatmak gerçekten yorucu olabiliyor.
Çünkü insan bazen içindeki şeyi kelimeye dökemiyor. His tam olarak nerede başlıyor, neden oluştu, ne kadar süredir orada… Bunları açıklamak kolay değil. Hele ki karşındaki kişinin gerçekten anlayıp anlamayacağından emin değilsen.
Bu yüzden birçok insan uzun mesajlar yazıp siliyor.
Telefon ekranında dakikalarca duran cümleler oluyor bazen. Yazılıyor. Okunuyor. Sonra tamamen siliniyor. Çünkü bir anda fazla açık hissediliyor. Fazla gerçek. Fazla görünür.
Ve insan bazen kendi duygusunu bile geri çekiyor kendinden.
Yakınlaşma isteğiyle korunma ihtiyacının aynı anda var olması biraz yorucu bir şey aslında. Birine yaklaşmak istiyorsun ama aynı zamanda fazla yaklaşırsa senden göreceği şeylerden çekiniyorsun. Çünkü gerçekten tanınmak, yalnızca güzel tarafların görülmesi demek değil.
İnsan en çok anlaşılmadığı yerlerden utanıyor biraz da.
Kimseye anlatılmayan kırgınlıklar, anlamsız gibi görünen korkular, geçmeyen yetersizlik hissi… İnsan bunları sakladıkça daha kontrollü göründüğünü düşünüyor belki. Ama bir noktadan sonra iç dünyasını gizlemek alışkanlığa dönüşüyor.
Ve alışılan şeyler zamanla karakter gibi görünmeye başlıyor.
Dışarıdan çok sakin görünen biri aslında sürekli düşünmekten yorulmuş olabiliyor. Kalabalıkta rahat davranan biri eve dönünce tamamen içine kapanabiliyor. Gün boyu güçlü duran biri gece tek başına kalınca çözülebiliyor.
Ama çoğu insan bunu göstermemeyi öğreniyor.
Çünkü toplum biraz “yönetilebilir duygular” seviyor. Çok kırılgan olma. Çok karışık olma. Çok yoğun hissetme. İnsanlar duygularını anlatırken bile düzenli olmak zorundaymış gibi hissediyor bazen.
Oysa gerçek duygular genelde düzenli olmuyor.
Bazen insanın içinde aynı anda hem özlem hem öfke oluyor. Hem yakın olmak isteyip hem uzaklaşma ihtiyacı hissediyor. Hem konuşmak isteyip hem sustuğu için rahatlıyor.
Belki de bu yüzden insanlar birbirine tam olarak ulaşamıyor.
Çünkü herkes kendi içinde küçük sansürler uyguluyor. Bazı cümleleri yutuyor. Bazı hisleri küçültüyor. Bazı anıları anlatmıyor. Ve dışarıya yalnızca daha güvenli parçaları bırakıyor.
İşin tuhaf tarafı şu:
Birçok insanın en büyük isteği anlaşılmakken en büyük korkularından biri de gerçekten görülmek olabilir.
Çünkü biri seni gerçekten görürse sakladığın taraflarını da görebilir.
Ve insan bazen tam olarak bundan korkuyor.