Van Helise Yemeği

Van helise yemeği, Van iline özgü, kırmızı et veya tavuk eti, aşurelik buğday, tereyağı, su, et suyu ve tuz ile hazırlanan geleneksel bir yemektir.

Van helise yemeği, yemekler ve çorbalar ürün grubunda yer almaktadır. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "mahreç işareti^【1】 " olarak tescil edilmiştir. Van helise yemeğinin tescili, ürünün Van ilinin mutfak kültüründeki önemli yerini, özellikle bayram ve düğün gibi özel günlerde büyük kazanlarda odun ateşinde pişirilme geleneğini, bileşenlerin seçimi ve sürekli karıştırma gerektiren üretim metodunun Van yöresinde uygulanmasıyla bu bölgeyle tanımlandığını belgeler.

^{Van Helise Yemeği (}Türk Patent ve Marka Kurumu⁾

Van helise yemeği, etin lif lif ayrılıp aşurelik buğday ile tamamen özdeşleşene kadar pişirildiği, yoğun kıvamlı bir yemektir. Üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilerek sıcak olarak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir. Tarihsel olarak, özellikle bayram ve düğünlerde yüzlerce kişi için büyük kazanlarda odun ateşinde pişirilmiştir. Günümüzde ise günlük öğünlerde tüketiminin yanı sıra düğün, davet, bayram, festival gibi özel günlerde hazırlanıp ikram edilir. Bileşenlerin seçimi ve sürekli karıştırma gerektiren üretim metodu ustalık becerisi gerektirir.

Van helise yemeğinin tüm üretim aşamaları Van ili coğrafi sınırları içinde gerçekleştirilir.

• 2 kg kuzu eti veya tavuk eti (isteğe bağlı)
• 1 kg aşurelik buğday
• 1 litre su (buğdayı pişirmek için)
• 1 litre et suyu
• 250 g tereyağı
• 30 g tuz
• 30 g pul kırmızıbiber (isteğe bağlı, üzerine serpmek için)
• 10 g karabiber (isteğe bağlı)

1. Ön Hazırlık: Aşurelik buğday bir gece önceden suda bekletilerek yumuşatılır, ardından suyu süzülür.
2. Buğdayın Pişirilmesi: Suyu süzülen buğday bir tencereye alınır, üzerine yaklaşık 1 litre su eklenerek ezilecek kıvama gelinceye kadar pişirilir.
3. Etin Pişirilmesi: Ayrı bir tencerede kuzu eti (tercihen kemikli) haşlanır. Haşlama suyu süzülerek et suyu olarak ayrılır. Pişen et kemiklerinden ayrılarak didiklenir.
4. Helisenin Hazırlanması: Pişmiş buğday ile didiklenmiş et karıştırılır, tuz eklenir. Karışım, tahta bir kaşıkla sürekli karıştırılarak pişirilir. İstenilen kıvamı korumak için azar azar et suyu ilave edilir. İsteğe bağlı olarak baharatlar (karabiber vb.) eklenebilir. Et lif lif ayrılıp buğday tamamen ezilinceye kadar karıştırma işlemine devam edilir.
5. Alternatif (Tavuklu): Van helise yemeği, kuzu eti yerine tavuk eti kullanılarak da hazırlanabilir.
6. Servis: Pişen yemek servis tabaklarına alınır. Üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilir. İsteğe bağlı olarak sıcak tereyağında kızdırılmış pul kırmızıbiber ve/veya sadece pul kırmızıbiber serpilerek sıcak olarak servis yapılması ve tüketilmesi tavsiye edilir.

Van helise yemeğinin coğrafi işaret tescili için Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından başvuruda bulunulmuştur. Başvuru, C2024/000218 numara ile 12 Ağustos 2024 tarihinde yapılmıştır. Değerlendirme sürecinin ardından ürün, 5 Mart 2025 tarihinde 1713 tescil numarası ile "mahreç işareti" olarak resmi olarak tescillenmiştir. Tescil ettirenin adresi İskele Caddesi No:51 İpekyolu, Van olarak kayıtlıdır.