Malzeme(ler) | Yün (Çözgü ve atkı ipliği) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Coğrafi Sınır(lar) | Türkiye (Van) | ||||||||
Coğrafi İşaret Türü(leri) | Mahreç İşareti | ||||||||
Tescil Tarihi(Metin) | 4 Kasım 1997 | ||||||||
Başvuru Yapan/Tescil Ettiren(ler) | Van Belediyesi | ||||||||
Ürün Türü | Halı | ||||||||
Jirkan kilimi, Türkiye’nin Van iline özgü geleneksel bir el halısıdır ve özellikle Van Belediyesi tarafından coğrafi işaretle korunmaktadır. 01 Eylül 1996 tarihinde Resmî Gazete’de ilan edilen bu mahreç işareti, yöreye ait kültürel mirasın korunmasını amaçlamaktadır. Jirkan kilimi, tarih boyunca bölgedeki kadınların el emeğiyle üretilmiş ve kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Kilimin ismi ve üretim tekniği, bölgenin sosyal ve kültürel dokusuyla doğrudan bağlantılıdır.
Jirkan Kilimi (Anadolu Ajansı)
Jirkan kilimi, coğrafi olarak Türkiye sınırları içinde üretilen halılar için geçerli bir mahreç işaretidir. Tescil başvurusu 21 Haziran 1996 tarihinde yapılmış ve 14 Kasım 1997 tarihinde resmi olarak tescillenmiştir (Tescil No: 22, Başvuru No: C1996/028). Coğrafi işaret kapsamında üretim ve pazarlama süreçleri, kalite kontrol ve denetim komisyonları tarafından sürekli izlenmektedir; teknik özelliklere uygun olmayan üretimlerde bu ismin kullanımı yasaktır.
Jirkan Kilimi, geleneksel halı tipine sahip olup tamamı yün ipliklerden üretilir. Teknik özellikleri aşağıdaki gibidir:
Üretim sürecinde çözgü ve atkı iplikleri el emeğiyle dokunmakta ve desenler, yöresel motiflerle zenginleştirilmektedir. Bu motifler, Van bölgesinin kültürel simgelerini ve doğasını yansıtan geleneksel geometrik ve stilize figürlerden oluşur.
Jirkan kilimi, bölgedeki kadınların ekonomik ve sosyal yaşamında önemli bir yere sahiptir. Kilim dokuma geleneği, kadınların el becerilerini geliştirmeleri ve kültürel mirası yaşatmaları açısından kritik bir araçtır. Aynı zamanda, Van ve çevresindeki kültürel kimliğin somut bir göstergesi olarak, yöresel el sanatları arasında özel bir konuma sahiptir.
Coğrafi işaretler kanunu çerçevesinde, Jirkan kiliminin üretimi hem üretim aşamasında hem de pazarlama aşamasında sürekli denetlenmektedir. Bölge müdürlükleri, fabrika müdürlükleri ve kalite kontrol komisyonları, kilimin teknik özelliklerine uygunluğunu kontrol eder. Kurallara aykırı olarak üretilen halılarda bu coğrafi işaretin kullanılmasına izin verilmez.
Anadolu Ajansı. “Jirkan Kilimi Geleneği, Şırnaklı Kadınların Elinde Yaşatılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 16 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/jirki-kilimi-gelenegi-sirnakli-kadinlarin-elinde-yasatiliyor-/2005754
Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Jirkan Kilimi.” Kültür Portalı. Erişim 16 Ağustos 2025. https://kulturportali.gov.tr/turkiye/sirnak/nealinir/klm
Türk Patent ve Marka Kurumu. “Jirkan Kilimi.” Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim 16 Ağustos 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/37885
Türk Patent ve Marka Kurumu. “Jirkan Kilimi.” Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim 16 Ağustos 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/3abdc05c-cd48-4330-aa58-a493f3472a89.pdf
Malzeme(ler) | Yün (Çözgü ve atkı ipliği) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Coğrafi Sınır(lar) | Türkiye (Van) | ||||||||
Coğrafi İşaret Türü(leri) | Mahreç İşareti | ||||||||
Tescil Tarihi(Metin) | 4 Kasım 1997 | ||||||||
Başvuru Yapan/Tescil Ettiren(ler) | Van Belediyesi | ||||||||
Ürün Türü | Halı | ||||||||
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Jirkan Kilimi " maddesi için tartışma başlatın
Coğrafi Sınır ve Tescil
Teknik Özellikleri ve Üretim
Kültürel Önemi
Denetim ve Koruma
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.
