Cereme

Arapçada "kesmek, biçmek" eylemini ifade eden carama (جَرَمَ) fiilinden türetilmiş ve "suç, günah" manasını taşıyan curm (جرم) kelimesine dayanır. Sözcüğün Türkçeye geçen doğrudan formu ise bu kökün faˁīla(t)veznindeki dişil sıfatı olan carīma(t) (جريمة) sözcüğüdür.

"Cereme" kelimesi, farklı bağlamlarda şu şekilde kullanılmaktadır:

• Gündelik dil ve sosyal ilişkiler: Çoğunlukla "ceremesini çekmek" deyimi içinde, bir kişinin başkasına ait bir hatanın, düşüncesizliğin veya kazanın manevi ve maddi yükünü haksız yere omuzlamak zorunda kaldığı durumları ifade etmek için kullanılır.
• Ekonomi ve ticaret: Ticari ilişkilerde veya gündelik alışverişlerde yasal bir dayanağı olmayan, ancak kişilerin işini yürütmek veya bir engeli aşmak için ödemeye mecbur bırakıldıkları haksız bedelleri, gayriresmî tahsilatları tanımlamak amacıyla kullanılır.
• Hukuk ve mağduriyet: Kişinin hukuken sorumlu veya borçlu olmadığı bir olayda, zarara uğrayan tarafın zararını kendi cebinden veya emeğinden karşılayarak tazmin etmesi bağlamında kullanılır.
• Klasik edebiyat ve tarihî metinler: Kelimenin eski biçimi olan "cerîme", Osmanlı dönemi metinlerinde ve mahkeme kayıtlarında doğrudan "suç, kabahat, günah" ve bu suçun karşılığında devlete veya şahıslara ödenen "kefaret, para cezası" anlamında kullanılmıştır.