Mukarnas

Mimari

+2 Daha

Alıntıla

Minarelerin şerefe altlarında, sütunların baş kısımlarında veya çatı saçaklarında görülen, dışa doğru uzanan bölümleri desteklemek ve görsel bir estetik katmak amacıyla taş ya da tuğlaların basamaklı bir şekilde üst üste dizilmesiyle oluşturulan mimari çıkıntı."Bursa Yeşil Cami'nin taç kapısındaki mukarnaslar incelikleri ile öne çıkmaktadır."

İsim

Yarım küre biçiminde tasarlanmış olan veya dış görünüşü itibarıyla bir kubbeyi çağrıştıran yapısal form."Eski metinlerde gökyüzünün sonsuz derinliği ve kavisli yapısı, estetik bir benzetmeyle felek-i mukarnas olarak adlandırılmıştır."

İsim

Yapının ana taşıyıcı elemanları olan duvar veya sütunların üzerinden itibaren kademeli bir biçimde, basamaklı bir yapıyla yukarıya doğru daralarak yükselen örtü sistemi."Caminin ana kubbesine geçişi sağlayan köşelerde, taşların titizlikle işlendiği görkemli bir mukarnas düzeni göze çarpıyordu."

İsim

Bir çeşit başlık veya serpuş."Sütun gövdesinin üst kısmını bir serpuş gibi saran mukarnas, taşıyıcı eleman ile kemer arasındaki yük aktarımını estetik bir biçime dönüştürmüştü."

İsim

İşaret Dili

Köken
Etimolojik açıdan mukarnas kelimesinin kökenine dair farklı görüşler mevcuttur. Kelimenin, Yunanca "korniş" anlamına gelen korônis sözcüğünden Arapçalaştırılarak türetildiği kabul edilmektedir.【1】 Bazı kaynaklar ise sözcüğün Arapça krns kökünden geldiğini ve bu kökün Aramice-Süryanice dillerindeki "çekiç, çekiçle vurma" anlamındaki kansa kelimesiyle ilişkili olduğunu belirtmektedir.【2】
Kullanım Alanları 
Üst Örtü ve Tavanlar: Kubbe altlarında veya "sakf-ı mukarnas" olarak adlandırılan basamaklı tavan yapılarını tanımlamak için kullanılır.
Sütun ve Minareler: Sütun başlıklarında ve minare şerefelerinin altında gövdeden çıkıntıya geçişi sağlayan bir destek ve süsleme unsuru olarak anlamında kullanılır.
Kozmolojik Betimleme: Edebi metinlerde "felek-i mukarnas" ifadesiyle, kubbeyi andıran gökyüzünü tanımlamak amacıyla mecazi bir anlam kazanmıştır.

Kaynakça

“Mukarnas.” Kubbealtı Lugatı. Erişim Tarihi: 2 Nisan 2026. https://www.lugatim.com/s/mukarnas

“Mukarnas.” Nişanyan Sözlük. Erişim Tarihi: 2 Nisan 2026. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/mukarnas

“Mukarnas.” TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim Tarihi: 1 Nisan 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/mukarnas

Dipnotlar

[1]
Selçuk Mülayim, ''MUKARNAS,'' TDV İslam Ansiklopedisi, Erişim Tarihi: 1 Nisan 2026, https://islamansiklopedisi.org.tr/mukarnas
[2]
“Mukarnas,” Nişanyan Sözlük, Erişim Tarihi: 2 Nisan 2026, https://www.nisanyansozluk.com/kelime/mukarnas

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

YazarAYŞE TUBA KESKİL1 Nisan 2026 21:06

Etiketler

#Mukarnas #TaçKapı #Mimarlık

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Mukarnas" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.