Mücbir

Arapça "güç kullanmak, birini bir işe zorlamak" anlamlarını ihtiva eden c-b-r (ج ب ر) kökünden türetilmiş ve "icbar eden, zorlayıcı" manasına gelen mucbir (مجبر) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, "güç kullandı" anlamındaki cabara (جَبَرَ) fiilinin mufˁil vezninde (IV. bab etken fiil sıfatı) yapılandırılmış formudur.

• Hukuk ve Mevzuat: Sözleşmeler hukukunda ve borçlar hukukunda, tarafların kontrolü dışında gelişen ve sorumlulukların yerine getirilmesini imkânsız kılan durumları tanımlayan temel bir terimdir (Örn: Mücbir Sebep). Doğal afetler, savaş hali veya genel grev gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir.
• Kriz Yönetimi ve Güvenlik: Planlanmış süreçlerin dışına çıkılmasına neden olan, öngörülemeyen ve müdahale edilmesi zorunlu olan acil durumları betimlemek için kullanılır. İnsan iradesini aşan ve sistemin işleyişini zorunlu olarak durduran etkenleri ifade eder.
• Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler: Devletlerin veya uluslararası aktörlerin, kendi politik tercihlerinden bağımsız olarak, coğrafi, ekonomik veya güvenlik eksenli dayatmalar neticesinde almak zorunda kaldıkları kararları niteleyen bir kavramdır.
• Sosyoloji ve Etik: Toplumsal yaşamda bireyin özgür iradesini kısıtlayan ve onu belirli sosyal kalıplar veya kolektif zorunluluklar içerisinde davranmaya iten yapısal baskıları tanımlayan bir araç olarak başvurulur.