Molla Lütfü Türbesi

Molla Lütfü Türbesi, İstanbul’un Eyüpsultan ilçesinde yer alan ve 1987 yılında keşfedilen açık bir türbe yapısıdır.^【1】

Asıl adı Lutfullah olan Molla Lütfü, 15. yüzyılın ortalarında Tokat'ta dünyaya gelmiş, Osmanlı ilim dünyasının önemli simalarından biridir. İlk eğitimini babası Kutbüddin Hasan’dan alan Lütfü, ilerleyen süreçte Sinan Paşa ve Ali Kuşçu’dan mantık, felsefe, kelâm ve matematik dersleri alarak yetişmiştir. ^【2】

Fatih Sultan Mehmet döneminde 1470 yılında saray kütüphanesine (Hafız-ı Kütüp) tayin edilmiştir. Bu görev süresince nadir eserleri inceleme ve padişahla yakın dostluk kurma imkanı bulmuştur. II. Bayezid döneminde ise eğitim alanındaki faaliyetlerini sürdürerek Bursa Yıldırım, Edirne Dar’ül Hadis ve İstanbul Sahn-ı Seman Medreselerinde müderrislik yapmıştır. Ancak saray kütüphanesindeki görevi esnasında vakıf kitaplarına hıyanet etmekle suçlanmış, bu sebeple bir dönem görevinden uzaklaştırılarak hapsedilmiştir. Sonrasında itibarı iade edimiş, çeşitli medreselerde ders vermeye devam etmiştir.^【3】

Molla Lütfü, 1494-1495 yıllarında "zındıklık" ve "ilhâd" (dinden çıkmak) suçlamalarıyla yargılama sürecine tabi tutulmuştur. Mahkemede yüzlerce şahit dinlenmiş olmasına rağmen, hakkında verilen idam hükmünün asıl gerekçesinin hasımlarının duyduğu kıskançlık ve düşmanlık olduğu kabul edilmiştir. İdam edilmeden hemen önce kelime-i şehadet getirerek inancını beyan ettiği rivayet edilmektedir. ^【4】

Arapça ve Türkçe dillerinde eserler veren Molla Lütfü, edebiyat, felsefe ve din bilimleri alanında çalışmalar ortaya koymuştur. Bu eserler arasında Harname isimli çalışması vardır.^【5】

Şiire karşı mesafeli bir tutum sergilemiş, fazilet sahiplerinin şiirle uğraşmasını bir dereceye kadar sakınılması gereken bir uğraş olarak nitelendirmiştir. Yetiştirdiği öğrenciler arasında, Kemalpaşazâde (İbn-i Kemal) ve Molla Halebi’nin oğlu gibi isimler yer almaktadır.^【6】

Molla Lütfü'nün kabri uzun yıllar boyunca kayıp kalmış, ancak 1987 yılında İstanbul Eyüpsultan’da yürütülen kentsel düzenleme çalışmaları kapsamında bulunmuştur. Eyüp sahilinde yer alan fabrikaların kaldırıldığı bu dönemde, Defterdar Mensucat Fabrikası’nın yıkımı esnasında kabrin fabrikanın iç kısmında kaldığı tespit edilmiştir. Kayıp kabrin ortaya çıkmasıyla birlikte alan yeniden düzenlenmiş ve türbe restore edilmiştir. Yapı günümüzde Eyüpsultan ilçesinde bulunmaktadır.^【7】