Mirmiran Mehmet Ağa Türbesi

Mirmiran Mehmet Ağa Türbesi, İstanbul'da Eyüpsultan ilçesinde, Camii Kebir Caddesi ile Beybaba Sokağı arasında yer almaktadır. Yapının ana avlu kapısı Beybaba Sokağı üzerindedir. Türbe, geniş bir avlu içerisinde konumlanmış olup avlu sahasında bir kuyu bulunmaktadır.^【1】

Yapı, kesme taştan inşa edilmiş, on yüzlü bir plana sahip ve tek kubbeli bir türbedir. On yüzlü gövdenin her yüzünde pencere bulunmamaktadır; ancak pencere açıklığı olan cepheler altlı üstlü pencere düzenine sahiptir.

Alt pencerelerin üzerinde yer alan mermer şebekeler, yapının geçirdiği son tamirat sırasında yerlerinden kaldırılarak buralara düz mermer levhalar yerleştirilmiştir. Türbenin avlu kapısı çift söveli olup kesme taştan yapılmıştır. Kapının iki yanında uzanan pencereli avlu duvarı, yapılan müdahalelerle alçaltılarak bugünkü formuna getirilmiştir.^【2】

Türbe girişinin önünde altı adet, dört köşe mermer sütundan oluşan bir revak bulunmaktadır. Giriş kapısı üzerinde yer alan kitabede, Mirmiran-i Rum ili (Rumeli Beylerbeyi) olan Mehmet Paşa’nın dünyadan göçtüğü, makamının cennet olması ve ruhuna rahmet dilendiği ifade edilmektedir. Kitabede vefat tarihi Hicri 997 (Miladi 1589) olarak kayıtlıdır.

Aslen Ermeni kökenli olan Mehmet Paşa, kariyerine doğancılık sanatında uzman olan Peşinoğlu Kaya Bey’in uşakları arasında başlamıştır. Şehzade Selim’in hizmetine girdikten sonra "Kara Mehmed" lakabıyla tanınmış ve Selim’in padişahlığı döneminde Rumeli Beylerbeyliği makamına kadar yükselmiştir. Rumeli Beylerbeyi görevini yürüttüğü sırada Beylerbeyi semtinde bir yalı inşa ettirmesi, söz konusu semtin günümüzde de bu isimle anılmasının temel nedenidir. Ayrıca kendisi, Sadrazam ve Kaptan-ı Derya Halil Paşa’nın kardeşidir.^【3】

Osmanlı para sisteminde akçenin değerinin düşürülmesi ve alım gücünün azalması üzerine 1589 yılında Yeniçeri ayaklanması meydana gelmiştir. Bu ekonomik krizden sorumlu tutulan Rumeli Beylerbeyi Mehmet Paşa ve Baş Defterdar Mahmud Efendi idam edilmiştir. 2 Nisan 1589 (16 Cemaziyelevvel 997) tarihinde gerçekleşen bu olay, Osmanlı tarihine "Beylerbeyi Vak’ası" olarak geçmiştir. Ayaklanmacılar, Mehmet Paşa’nın kesik başını kethüdasına 400 altın karşılığında teslim etmişlerdir.^【4】

Türbe içerisinde iki adet ahşap sanduka yer almaktadır. Bu sandukalardan birinin Mehmet Paşa’ya, ikincisinin ise onunla birlikte idam edilen Baş Defterdar Mahmud Efendi’ye ait olduğu kabul edilmektedir.^【5】