Merdane

Genel Kültür

Alıntıla

Hamur açmaya yarayan, kalın oklava."Hamuru açmak için mutfaktan merdaneyi getirdi."

İsim

Pek çok iş dalında düzeltmek, ezip toz hâline getirmek, sarmak, sıkıştırmak vb. işlerde kullanılan silindir şeklindeki âlet."Mürekkep merdanesini baskı üretimi için kullanmak üzere sipariş verdi."

İsim

Mert bir insana yakışır şekilde, yiğitçe."Merdane olan, haksızlık karşısında susmaz."

Zarf

Er’e, erkeğe yakışan."Tipik bir merdane edasıyla salona girdi."

Sıfat

İşaret Dili

Köken
Türkçeye Farsça vardāne ya da wardane (وردنه/وردانه) sözcüğünden geçmiştir. Bu sözcük, Orta Farsça wartanak “mil, şiş, eksen” anlamından evrilmiştir. Wartanak, Orta Farsça wartan “dönmek, döndürmek” fiilinden +ak ekiyle türetilmiştir. Bu fiil, Avesta dilindeki aynı anlamlı varət- sözcüğü ile eş kökenlidir. Daha derin kökeni ise Hint-Avrupa ana dili kökenli ve yazılı örneği bulunmayan wert- (“dönmek”) köküdür.
Kullanım Alanları
Mutfak ve Geleneksel Yemek Kültürü: Yufka ve hamur açma işlemlerinde kullanılan, iki ucu elle kavranan kalın ve kısa tahta oklava türünü ifade eder.
Tarım: Toprağın sürüldükten sonra sıkıştırılması ve düzeltilmesi için kullanılan silindir biçiminde bir aleti ifade eder.
Tekstil: Mürekkebin yüzeye eşit dağılmasını sağlamak veya kumaşın yüzeyini düzeltmek için kullanılan silindir biçimli baskı aparatıdır.

Kaynakça

"Merdane." Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=Merdane

"Merdane." Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/merdane

"Merdane." Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/MERD%C3%82NE