NiKökenSözcük, Farsça nīlūfer üzerinden Orta Farsça nilōpal ve oradan da Sanskritçe nīlotpala (mavi lotus çiçeği) ifadesinden Türkçeye geçmiştir. Bu bileşik, nīla (mavi) ve utpala (lotus çiçeği) kelimelerinden oluşur.Kullanım AlanlarıMecaz Anlam Kullanımı:Zarif ve nazlı kadın imgesi olarak: Nilüfer, edebi metinlerde veya şiirlerde zarif, narin, duygusal ve ulaşılmaz kadın figürünü simgelemek için kullanılır:Ruhsal dinginliğin ve iç huzurun sembolü olarak: Doğayla uyumlu, sade ve suyla ilişkili bir
TR
Tuğba Aygün
AyKöken“Ayva” kelimesi, Eski Türkçedeki avya biçiminden zamanla ayva şekline evrilmiştir. Bu kelime, Farsça ābīye (آبيه) veya ābīyā (آبیا) sözcüğünden alıntıdır. Farsça kökenli bu sözcük, ayva meyvesini tanımlamak için kullanılmıştır ve muhtemelen “sulu, sulu meyve” anlamındaki āb (su) kökünden türetilmiştir. Türkçeye geçerken biçimsel değişiklik geçirmiştir ve tarihsel süreçte özellikle Anadolu ağızlarında yaygın olarak kullanılagelmiştir.Kullanım AlanlarıMecaz Anlam Kullanımları:Ayvayı yemek: Kö
TRAyşe İkbal Özsakın
HeKökenFarsça hangāme هنگامه “toplantı, kalabalık, kargaşa” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük, Farsça hangām “zaman, vakit” sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir. Hangām, yazılı örneği bulunmayan Eski Farsça han-gāma- “bir araya gelmek, buluşmak” fiilinden evrilmiştir. Fiil kökeni Avestaca ve Eski Farsçadaki gam- “gelmek” fiilinden ham+ ön ekiyle türetilmiştir.Kullanım AlanlarıEdebiyat ve Halk Anlatıları: Gürültü, karmaşa, savaş veya önemli tarihî zaman dilimlerini anlatan metinlerde anlam katmanı ol
TR
Ayşenur Bayraktar
SeKökenFarsça kökenli bir kelimedir. Sepet kelimesi (سپد) "seped" sözcüğünden alıntıdır. Hasırdan örülmüş kap anlamına gelir.Kullanım AlanlarıGünlük Hayat / Taşıma ve Depolama: En yaygın kullanımıyla, meyve, sebze, ekmek veya çeşitli ev eşyalarının taşınması ve saklanmasında kullanılır.Zanaatkârlık / El Sanatları: Sepetçilik, geleneksel el sanatları arasında yer alır; saz, kamış veya plastik malzemelerle örülerek üretilir.Motosiklet / Ulaşım: Motosikletlerde yolcunun oturabileceği yan bölme anlamı
TR
Asusena Ela Öztürk
TaKökenDane" kelimesi, Türkçeye Farsçadan geçmiş bir sözcük olup, Farsça dāne (دانه) “tohum, tane, özellikle tahıl tanesi” anlamına gelir. Bu kelime, Orta Farsça’da aynı anlamı taşıyan dānag biçiminden türemiştir. Dānag sözcüğü ise, Avestaca’da var olduğu varsayılan ancak yazılı biçimi günümüze ulaşmamış dānā- köküyle eş kökenlidir.Kullanım AlanlarıSayma İşlevi:Türkçede sayılabilir varlıkların adedini belirtmek için kullanılan temel ölçü birimidir. Genellikle sayı sözcükleriyle birlikte kullanılır
TR
İbrahim Filiz
PeKökenPelte kelimesi, Farsça "palūde" (پلوده) sözcüğünden Türkçeye alıntıdır. Bu Farsça terim, "süzülmüş şey, süzgü" anlamlarına gelmektedir.Kullanım AlanlarıMutfak ve Gastronomi: Türk ve Osmanlı mutfaklarında yer alan, özellikle meyve sularıyla veya sadece suyla hazırlanan geleneksel, hafif ve serinletici bir tatlı çeşidini tanımlamak için kullanılır.Kimya ve Malzeme Bilimi: Koloidal sistemlerde, bir katının içine sıvının işlenmesi veya sıcak çözeltinin soğutulmasıyla oluşan, esnek ve yarı katı
TR
Ayşenur Bayraktar
AlKökenAlüfte kelimesi (ﺁﻟﻔﺘﻪ), Farsça “aklı bozulmak, kimseye aldırış etmemek” anlamına gelen "āluften" fiilinden türemiştir. Kullanım AlanlarıKlasik Edebiyat ve Eski Türkçe: Divan şiirinde veya halk hikâyelerinde, kadın karakterlerin cazibesi ya da sadakatsizliği bağlamında kullanılır.Toplumsal ve Ahlakî Eleştirilerde: Geleneksel toplumlarda, ahlakî yargı bildiren ifadelerde olumsuz çağrışımla yer bulur.Mecazlı ve Alaycı Anlatımda: Düşkünlük veya aşırı bağlılık durumlarını küçümseyici biçimde an
TR
Ayşenur Bayraktar
BiKökenFarsça kökenli bir kelimedir. Kelime, Farsça bіgāne (ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kullanım AlanlarıKlasik Türk Edebiyatı ve Osmanlıca: Bigâne, özellikle divan şiirinde “yabancı” ya da “sevgiliye karşı ilgisiz kalan kişi” anlamında kullanılır. Bu yönüyle romantik ve lirik şiirlerde sık rastlanır.Günlük Dil (Sanatsal veya Şiirsel Üslup): Modern dilde daha çok sanatkârane ya da eleştirel bir tonda "ilgisiz, umursamaz" anlamıyla kullanılır. Kimi zaman duyarsızlığı ima eden bir nitel
TR
Ayşenur Bayraktar

KökenFarsça "çuval" anlamındaki cuvāl ve "dikici, iğne" anlamlarındaki dūz kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. “Çul diken” anlamına gelen bu birleşik kelime, Türkçeye Farsçadan geçmiştir. 13. yüzyıldan itibaren, Codex Cumanicus gibi kaynaklarda čualdus biçiminde belgelenmiştir.Kullanım AlanlarıGündelik Hayat: Özellikle çuval, yorgan, çadır gibi kalın kumaşların dikiminde kullanılan bir el aletidir.Halk Deyimi: Başkasına öğüt vermeden veya eleştiride bulunmadan önce, kişinin önce kendini ve k
TR
Tuğba Aygün
MeKökenFarsça bīşe veya mīşe بیشه “çalılık, yaban yer, orman” sözcüğünden alıntıdır. Bu kelime Orta Farsça vēšag (aynı anlam) sözcüğünden evrilmiştir. Türkçeye bu kökten türeyen mīşe biçimiyle geçmiş, zamanla “meşe”ye dönüşmüştür.Kullanım AlanlarıBotanik (Bitki Bilimi):“Meşe” kelimesi, Quercus cinsine ait, çeşitli türleri bulunan dayanıklı bir ağaç türünü tanımlamak için bilimsel ve halk dilinde kullanılır.Zooloji ve Ekoloji Bağlamı: Doğal yaşam alanlarının tanımında “meşe” kelimesi orman türünü b
TR
İbrahim Filiz