Kemaliye Kuru Kaymağı/Eğin Kuru Kaymağı

Kemaliye Kuru Kaymağı, literatürde "Eğin Kuru Kaymağı" adıyla da anılan, Erzincan ilinin Kemaliye ilçesine özgü, peynir ve tereyağı dışında kalan süt ürünleri grubunda yer alan tescilli bir gıda maddesidir. Ürün, Kemaliye Belediyesinin girişimiyle 26 Ocak 2023 tarihinde yapılan başvurunun ardından, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 1769 tescil numarası ile 2 Eylül 2025 tarihinde "Mahreç İşareti" statüsünde koruma altına alınmıştır. Bu tescil; ürünün belirli bir coğrafi alana ait üretim metodunun ve kültürel birikiminin resmî makamlarca onaylandığını göstermektedir.

^{Kemaliye Kuru Kaymağı (}turkpatent⁾

Kemaliye Kuru Kaymağı, bölgenin asırlık mutfak kültürünün ve geleneksel zanaat birikiminin önemli bir unsuru olarak kabul edilmektedir. Tarihsel süreçte Kemaliye evlerinin sofralarında merkezi bir yer tutan bu ürün, Kemaliye Belediyesi tarafından yürütülen markalaşma ve kültürel mirası koruma çalışmaları kapsamında değerlendirilmiş; zanaat geleneğinin ve yerel mutfak kimliğinin resmî bir mühürü olarak tescil edilmiştir. Ürünün üretim teknikleri ve muhafaza yöntemleri, bölge halkının geçmişten günümüze aktardığı geleneksel bilgi birikimini yansıtmaktadır.

Ürünün elde edilme süreci; sütün yüksek ısıda uzun süreli indirgenmesine ve kontrollü pişirme tekniklerine dayanmaktadır. Üretim sürecinde yaklaşık 50 kilogram süt, tandır üzerinde saatlerce kaynatılarak koyulaştırılmaktadır. Kaynama sonucunda hacmi önemli ölçüde azalarak yaklaşık 5-6 kilogram seviyesine inen yoğunlaşmış süt kütlesi, kenarları yüksek olan bakır sinilere aktarılmaktadır.

Pişirme işleminin ikinci aşamasında bu siniler kor ateş üzerine yerleştirilmekte ve sabah saatlerine kadar ateşin derecesi sürekli kontrol edilerek kaymağın istenen kıvama gelmesi sağlanmaktadır. Bu aşamada uygulanan yavaş ve uzun süreli ısıl işlem, kuru kaymağın kendine özgü fiziksel yapısının oluşmasını sağlamaktadır.

Pişirme işlemi tamamlanan ürün, oda sıcaklığında soğumaya bırakıldıktan sonra belirli formlarda dilimlenerek muhafazaya hazır hale getirilmektedir. Ürünün uzun süre bozulmadan saklanabilmesi için geleneksel bir yöntem olarak içi sırlı ve ağzı dar küpler tercih edilmektedir. Uygulanan bu özgün üretim ve ambalajlama metodolojisi; süt ürünlerinin bozulmaya karşı direncini artırmayı ve ürünün raf ömrünü doğal yollarla uzatmayı hedeflemektedir. Kemaliye Kuru Kaymağı, bu üretim karakteristiği ile Erzincan mutfağındaki dokuz adet coğrafi işaretli gastronomik ürün arasında ayırt edici bir konuma sahiptir.