İlhan Tekeli (11 Kasım 1937, İzmir), Türk şehir ve bölge plancısı, akademisyen, yazar ve düşünürdür. Türkiye’de şehircilik, yerel yönetimler, kent tarihi, planlama kuramı ve sosyal bilimler alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır. Türkiye’de planlama disiplininin gelişimine katkı sağlayan akademisyenlerdendir.

İlhan Tekeli, 1937 yılında İzmir’de doğdu. İlk ve ortaöğrenimini İzmir’de tamamladı. İzmir Atatürk Lisesi’nden mezun olduktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nde öğrenim gördü ve 1960 yılında inşaat mühendisi olarak mezun oldu. Daha sonra şehircilik ve planlama alanına yöneldi.

1964 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Şehir ve Bölge Planlama alanında yüksek lisans yaptı. 1966 yılında University of Pennsylvania’da ikinci yüksek lisans eğitimini tamamladı. 1968 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’nde şehir planlama alanında doktora derecesi aldı.

İlhan Tekeli, akademik yaşamına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde başladı ve uzun yıllar burada öğretim üyeliği yaptı. Şehir ve bölge planlama, yerel yönetimler, kent tarihi, göç, makro coğrafya, iktisat tarihi, sosyal sistemler ve bilim felsefesi gibi alanlarda çalışmalar yürüttü.

Türkiye’de kentleşme süreçlerini tarihsel ve toplumsal boyutlarıyla ele alan Tekeli, özellikle planlama kuramı, demokrasi, katılım ve yaşam kalitesi konularındaki çalışmalarıyla tanındı. İstanbul, Ankara, İzmir ve İzmit başta olmak üzere çeşitli belediyelerin planlama çalışmalarında danışman olarak görev aldı.

1980’li yıllardan itibaren kent tarihi, modernleşme ve Cumhuriyet dönemi üzerine yaptığı çalışmalarla sosyal bilimler alanında önemli bir yer edindi. Selim İlkin ile birlikte yürüttüğü araştırmalar, Türkiye’nin modernleşme tarihi ve ekonomik dönüşümü üzerine temel kaynaklar arasında gösterildi.

Tekeli, 1991 yılında kurulan Tarih Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı ve vakfın ilk dönem başkanlığını yürüttü. Türkiye Bilimler Akademisi’nin kurucu üyeleri arasında bulundu. Daha sonra Bilim Akademisi’nin kuruluşunda görev aldı.

2004-2008 yılları arasında Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu üyeliği yaptı. Akademik yaşamı boyunca çok sayıda sempozyum, bilimsel proje ve araştırma programında görev aldı.

2018 yılında öğrencileri ve çalışma arkadaşları tarafından İlhan Tekeli Şehircilik Kültürü Vakfı kuruldu. Vakıf; yaşam kalitesi, katılımcılık, sürdürülebilirlik, yönetişim ve kent kültürü alanlarında çalışmalar yürütmektedir.

İlhan Tekeli’nin çalışmaları, kentlerin yalnızca fiziksel mekânlar değil; aynı zamanda toplumsal ilişkilerin, kültürel üretimin ve demokratik yaşamın şekillendiği alanlar olduğu düşüncesi etrafında şekillenmiştir. Planlama anlayışında yerellik, katılım, çoğulculuk ve insan odaklı kent yaklaşımı önemli yer tutmaktadır.

Kentleşme süreçlerinin sosyal ve tarihsel bağlam içinde değerlendirilmesi gerektiğini savunan Tekeli, Türkiye’de şehircilik düşüncesinin gelişimine katkılarda bulunmuştur.

İlhan Tekeli, akademik çalışmaları nedeniyle çok sayıda ödüle layık görüldü. Bunlar arasında Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü, Mustafa Parlar Bilim Ödülü, TÜBİTAK Hizmet Ödülü, Sakıp Sabancı Sosyal Bilimler Uluslararası Araştırma Ödülü ve TMMOB Mimarlar Odası Mimarlığa Katkı Ödülü bulunmaktadır.

2020 yılında kültür alanında verilen Vehbi Koç Ödülü’nün sahibi oldu. Türkiye’de şehircilik ve sosyal bilimler alanında en fazla referans verilen akademisyenlerden birisidir.

İlhan Tekeli’nin şehircilik, planlama, yerel yönetimler, kent tarihi ve sosyal bilimler alanlarında 110’dan fazla kitabı ve yüzlerce bilimsel makalesi bulunmaktadır. Başlıca eserleri şunlardır:

• Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi
• Göç ve Ötesi
• Cumhuriyet’in Belediyecilik Öyküsü
• Modernizm, Modernite ve Türkiye’nin Kent Planlama Tarihi
• İzmir Tarihi Üzerine Araştırmalar
• Türkiye İçin Siyasal Toplum ve Demokrasi Yazıları
• Kent, Planlama ve Demokrasi Üzerine Yazılar
• Cumhuriyet Döneminde Kentsel Gelişme ve Planlama