Evlerinin Önü Yoldur (Al Fadime’m) Türküsü

Evlerinin Önü Yoldur (Al Fadime'm), Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesine ait, yörede uzun yıllardır söylenegelen bir halk türküsüdür. Türkü, Emirdağ yöresinin sosyal yapısını, duygusal dünyasını ve halkın yaşadığı aşk, ayrılık ve hasret temalarını yansıtan sözlü kültür ürünlerinden biridir. Dilden dile aktarılarak günümüze ulaşan bu eser, Emirdağ halkının kolektif hafızasında yer etmiş, zamanla yöre sınırlarını aşarak farklı bölgelerde de tanınır hâle gelmiştir. Türkünün sözlerinde kullanılan dil, halk söyleyişine dayanır ve yalın bir anlatım sunar. Bu yönüyle eser, Emirdağ yöresinin kültürel kimliğini yansıtan bir türkü olarak değerlendirilir.^【1】

Türkünün çıkış hikâyesi, Emirdağ’da yaşanmış bir aşk olayına dayanmaktadır. Anlatılanlara göre, Morcalı aşiretine mensup Al Fadime ile Efe Kadir birbirlerini sevmektedir. Ancak Al Fadime’nin ailesi bu evliliğe karşı çıkar. Gençler kaçar fakat yakalanırlar. Bu olayın ardından Efe Kadir hapse atılır, Al Fadime ise istemediği bir evlilik yapmak zorunda bırakılır. Hapiste olan Efe Kadir, yaşadığı ayrılığı, özlemi ve sevdayı dile getirerek bu türküyü söyler. Bu duygular zamanla halk arasında yayılır ve türkü hâline gelir. Böylece yaşanan bu olay, Emirdağ yöresinin türkülerinden birine dönüşür.^【2】

“Al Fadimem” türküsü, Emirdağ yöresinde uzun yıllar boyunca sözlü gelenek yoluyla yaşatılmıştır. Türkünün kesin ortaya çıkış tarihi bilinmemekle birlikte, geçmişte yaşanan gerçek bir olaydan doğduğu aktarılır. Zaman içerisinde yörede söylenmeye devam eden eser, halk arasında benimsenmiş ve yaygınlaşmıştır. Derlenerek yazılı kayıt altına alınmasıyla birlikte günümüze ulaşması sağlanmıştır.

Evlerinin Önü Yoldur (Al Fadimem) türküsünün belirli bir yazarı bulunmamaktadır. Türkü, anonim halk edebiyatı ürünleri arasında yer almaktadır. Emirdağ yöresinde yaşayan halk tarafından söylenmiş, zaman içinde kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Yazılı bir metin olarak değil, sözlü gelenek içerisinde şekillenmiş; derlenerek kayıt altına alınmıştır. Türkünün kaynağı Emirdağ halkıdır ve eser, yörede yaşanan bir olaydan beslenerek oluşmuştur.^【3】

Bu eser, Anonim yapısı, halk diliyle söylenmesi ve sözlü kültür yoluyla aktarılması nedeniyle eser, halk türküsü kategorisinde kabul edilir.^【4】 Emirdağ yöresinde düğünlerde, sohbetlerde ve çeşitli sosyal ortamlarda söylenmiş; zamanla kalıcı bir kültür unsuru hâline gelmiştir.

Türkü, temel olarak aşk, sevda, ayrılık ve özlem konularını işlemektedir. Sevdiğine kavuşamayan bir âşığın duyguları türkü sözlerine yansımıştır. Sözlerde, sevilen kişiye duyulan bağlılık ve hasret ön plandadır. Tekrarlanan dizelerle bu duygular güçlendirilmiş; halk şiirinin yalın anlatım biçimi kullanılmıştır. Türkü, yaşanan aşkın yarattığı durumu ve çaresizliği yansıtan bir anlatı sunmaktadır.

^{Türkü Bestesinin Notaları (}Repertükül⁾

Evlerinin önü yoldur,

Yoldan geçen karakoldur,

Gurban olam sarı gelin,

Gel testini bizden doldur.

Al Fadimem bal Fadimem,

Yanakları gül Fadimem,

Uyan uyan sabah oldu,

Namazını gıl Fadimem.

Şu dağların burcu musun,

Kız boynumun borcu musun,

Gurban olam sarı gelin,

Sen kötünün harcı mısın.

Al Fadimem bal Fadimem,

Yanakları gül Fadimem,

Uyan uyan sabah oldu,

Namazını gıl Fadimem.

Evlerinin önü satır,

Atlı geçer güpür güpür,

Gurban olam sarı gelin,

Gel de bizim evi süpür.

Al Fadimem bal Fadimem,

Yanakları gül Fadimem,

Uyan uyan sabah oldu,

Namazını gıl Fadimem.

Koyun yola dizilirdi,

Bağlı ipler çözülürdü,

Ahranımış gavur oğlan,

Buz olsaydı çözülürdü.

Al Fadimem bal Fadimem,

Yanakları gül Fadimem,

Uyan uyan sabah oldu,

Namazını gıl Fadimem.

Al Fadimem suya gider,

Su yolunda çalım eder,

Çalım etme al Fadimem,

Ben cahilim aklım gider.

Al Fadimem bal Fadimem,

Yanakları gül Fadimem,

Uyan uyan sabah oldu,

Namazını gıl Fadimem.^【5】