Boubon Antik Kenti

Boubon Antik Kenti, Burdur'un Gölhisar ilçesine bağlı İbecik Köyü yakınlarında, Dikmen Tepe üzerinde kurulmuş bir antik Likya kentidir. Kent, Helenistik Dönem'den Roma İmparatorluk Dönemi'ne kadar varlığını sürdürmüş ve bir dönem Kibyra, Balbura ve Oinoanda ile birlikte Kibyra Tetrapolisi (Dört Kent Birliği) içerisinde yer almıştır. Daha sonra Likya Birliği'ne katılmıştır. Kent, Hellence’de “çıkıntı, dik ve şişkinlik” anlamına gelen "βουβών" adını taşımaktadır. ^【1】Bu kullanım, kentin adı ile coğrafi yapısı arasındaki uyumu ve adın doğrudan topoğrafik bir terimden türediğini göstermektedir. Kentte agora, tiyatro, Sebasteion, akropolis surları ve nekropol gibi kamusal ve savunma yapıları bulunmaktadır. ^【2】Antik kent, eski çağlarda Kabalia ya da Kabalis adıyla anılan coğrafi bölgede yer almaktadır.^【3】

Boubon Antik Kenti, Hellenistik Dönem’de II. Eumenes devrinde Pergamon Krallığı’nın egemenliği altına girmiştir. İlerleyen süreçte Kibyra, Balboura ve Oinoanda ile birlikte Tetrapolis adı verilen siyasi birliğin üyeleri arasında yer almıştır. MS 84 yılında Roma İmparatorluğu’nun bölgede gerçekleştirdiği idari düzenlemeler sonucunda Boubon, Balboura ve Oinoanda Likya Birliği’ne bağlanırken, Kibyra Asia Eyaleti sınırları içerisinde kalmıştır. Kentin tarihî gelişimine ilişkin önemli veriler, Boubon Tiyatrosu’nda ele geçirilen ve MS II. yüzyıla tarihlenen yazıttan elde edilmektedir. Söz konusu yazıta göre, İmparator Commodus döneminde sınır bölgelerindeki eşkıya faaliyetlerine karşı gösterilen başarılar nedeniyle Boubon’un Likya Birliği’ndeki temsil hakkı iki oydan üç oya yükseltilmiştir. Böylece küçük ölçekli bir yerleşim olmasına rağmen Boubon, sahip olduğu stratejik önem sayesinde Patara ve Ksanthos gibi bölgenin önde gelen kentleriyle eşit düzeyde temsil edilme ayrıcalığına kavuşmuştur.^【4】

Boubon Antik Kenti’ne yönelik ilk araştırmalar, 1842 yılında bölgeyi gezen Batılı araştırmacılar T. A. B. Spratt ve E. Forbes tarafından gerçekleştirilmiştir. İlerleyen yıllarda yapılan incelemelerde, kente ait çok sayıda bronz eserin kaçak kazılar sonucunda yurt dışına çıkarıldığı belirlenmiştir. Bunun üzerine, özellikle Sebasteion yapısında kurtarma kazıları yürütülmüştür. İlk kurtarma kazısı 1967 yılında Burdur Müze Uzmanı M. Yılmaz tarafından gerçekleştirilmiş, ardından 1990 yılında Jale İnan ve 1993 yılında H. Ali Ekinci başkanlığında yeni çalışmalar yapılmıştır. Uzun süre ara verilen arkeolojik araştırmalar ise 2023 yılında D. Tarkan’ın bilimsel danışmanlığında yeniden başlatılmıştır.^【5】

^{Boubon Sebasteionu} (Türkiye Turizm Ansiklopedisi)

Sebasteion yapısı ve burada bulunan bronz heykeller, Boubon Antik Kenti’nin öne çıkan arkeolojik unsurları arasında yer almaktadır. Araştırmalar, 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar sonucunda bazı bronz eserlerin yurt dışına çıkarıldığını göstermektedir. Sebasteion’da 1990 yılında yapılan kurtarma kazılarında, bronz heykellerin önemli bir bölümünün bu yapıya ait olduğu tespit edilmiştir. Heykel kaideleri üzerindeki yazıtlar, yapıda 11 Roma imparatoru ile 3 imparatoriçeye ait bronz heykellerin bulunduğunu ortaya koymaktadır. MS I. yüzyılın ilk yarısında, İmparator Nero döneminde inşa edilen Sebasteion, MS III. yüzyılın ortalarına kadar kullanım görmüş ve bu süreçte yeni imparator heykelleriyle donatılmıştır. Yurt dışına çıkarılan eserlerin bir kısmı, yürütülen iade çalışmaları sonucunda Türkiye’ye kazandırılmış olup günümüzde Burdur Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.^【6】