Aydın Yamalak Sarısı Zeytini

Aydın Yamalak sarısı zeytini (Olea europaea L.), Aydın iline özgü, erken olgunlaşan ve sofistike yapıya sahip yeşil salamuralık bir zeytin çeşididir. Aydın Ticaret Borsası tarafından 26 Haziran 2018 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvurusu yapılmış; 21 Nisan 2021 tarihinde menşe adı (Tescil No: 732) olarak tescillenmiştir.

Aydın Yamalak sarısı zeytini, yalnızca Aydın ilinde yetiştirilen erken olgunlaşan yeşil sofralık zeytin çeşididir. Erkenci hasadı, iri meyve yapısı ve yaklaşık %20 yağ oranı ile tanınır. Tescil sürecine Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi katkı sağlamış; Prof. Dr. Faik Ekmel Tekintaş’ın fenotipik raporlarına dayanılarak hazırlık yapılmıştır.

• Başvuru No / Tarih: C2018/138 — 26 Haziran 2018
• Tescil No / Tarih: 732 — 21 Nisan 2021
• Tescil Ettiren: Aydın Ticaret Borsası
• Coğrafi Sınır: Aydın ili genelinde yetiştirilme ve üretim yapılmalıdır.
• Kullanım Şartları: Ürün veya ambalaj üzerinde “Aydın Yamalak Sarısı Zeytini” ibaresi ve menşe amblemi yer almalı; ambalajda mümkün değilse işletmede görünür şekilde bulundurulmalıdır.
• Denetim: Aydın Ticaret Borsası koordinasyonunda, Tarım Müdürlüğü, Adnan Menderes Üniversitesi ve ilgili kurumlardan oluşan en az beş kişilik denetim komisyonu tarafından yılda en az bir kez yapılır.

Karakteristik özellikler şunlardır:

• Meyve ağırlığı: 6–11 g; çekirdek ağırlığı 1–1,5 g; et/çekirdek oranı %80–90'dır
• Ağaç başına verim: 40–60 kg, iri meyve yapısı dikkat çekicidir
• Tuz oranı ≥ 5 % NaCl ve maksimum pH değeri ~4,3'tür.
• Erkenci olgunlaşma: Çiçeklenme Mayıs’ta başlar; yeşil olum dönemi Eylül sonu – Ekim başı arasında gerçekleşir.

• Yetiştirme: Yamalak beldesinden orijinli yerel çeşit; vegetatif aşılama (Delice anaç) kullanılarak çoğaltılmaktadır. Dikim aralığı arazi koşullarına göre 4×6 m veya 7×7 m olarak belirlenmiştir.
• Gübreleme: Genç ağaçlara Azot 100 g, Fosfor 100 g, Potasyum 200 g/ağaç kullanılır. Olgun ağaçlarda ürün düzeyine göre: Fosfor (600–1000 g), Potasyum (500–1250 g) uygulanır.
• Sulama: Yağış genellikle yeterlidir; kurak dönemlerde Nisan–Temmuz arasında gerektiğinde sulama uygulanır.
• Hasat: Makineli veya elle, yeşil olum döneminde Eylül sonu – Ekim başında yapılır. Meyvenin dolgun yapısı nedeniyle sofistike salamura işlemleri uygulanır.

• Çizme: Derinliği sınırlı çizilerek acı tat azaltılır.
• Kırma: Danenin kırılması ve delikle açılması sonrası alkali ile acılık giderilir.
• Dolgulu: Çekirdek çıkarıldıktan sonra kırmızı biber, havuç gibi dolgularla zenginleştirilir; alkali işlem süresi 8–15 saattir.
• Depolama & Ambalajlama: 7–10 °C ve %80–85 nemde saklama; ambalajlama plastik kavanoz, teneke veya cam kavanozlarla yapılır. Cam ürünlerde pastörizasyon uygulanır.