Yine Türkler

Tarihin akışını değiştiren, bozkırın zorlu şartlarında filizlenip devasa imparatorluklara dönüşen kadim bir millet: Türkler.

Bugün, ilk Türk devletlerinin askerî dehasından toplumsal yapısına, köklü törelerinden inanç dünyalarındaki derin izlere uzanan büyüleyici bir yolculuğa çıkıyoruz.

İşte ham askerî güçten çok daha fazlasını barındıran, Roma’dan Çin’e kadar dünyaya yön vermiş o kadim mirasın köşe taşları...

Türk tarihinin ilk teşkilatlı büyük devleti olarak kabul edilen Hunlar, askerî tarih açısından bir dönüm noktasıdır. Bugün bile modern orduların temelini oluşturan onluk düzeni askerî sisteme kazandıran Hunlar, toprağa ve bağımsızlığa sarsılmaz bir değer atfediyorlardı.

Büyük hükümdar Metehan’ın o meşhur hikâyesi bu duruşun en net özetidir: Kendisinden atı ve hanımı istendiğinde barış adına bunları vermekte beis görmeyen Metehan, iş toprağa gelince "Toprak devletin temelidir, kimseye verilemez!" diyerek amansız bir mücadeleye girişmiştir.

Ancak askerî dehalarına rağmen Hunlar, Çin’i tahakküm altına aldıktan sonra tehlikeli bir rehavete kapıldılar. Çinli prenseslerle yapılan evlilikler ve Çin kültürünün cazibesi, zamanla iç kavgaları beraberinde getirdi ve devlet Çin hâkimiyetine girerek bölündü. Benzer bir kaderi daha sonra Göktürkler de yaşayacak; kuzey ve güney olarak bölünen Göktürklerin bir kısmı Çin güdümlü hâle gelerek kendi halkına karşı mücadele etmek durumunda kalacaktı.

İlk Türk toplulukları, yaşadıkları dönemin hukuk normu olan törelere son derece bağlı, ahlaki değerleri gözeten bir toplum yapısına sahipti. Aynı zamanda dönemin teknolojisini ve imkânlarını en üst düzeyde kullanan bir milletti.

Fiziksel olarak savaştıkları bazı topluluklara göre boyca kısa olmanın getirdiği dezavantajı, olağanüstü hızlı süvari yetenekleriyle kapatıyorlardı. Türklerin askerî tarihe en büyük armağanlarından biri de şüphesiz ıslıklı ok icadıydı. Havada çıkardığı sesle düşmanın psikolojisini altüst eden bu oklar, savaş meydanlarında muazzam bir avantaj sağlıyordu.

Türklerin savaş taktikleri ve giyim kuşam kültürleri (özellikle pantolon ve çizme kullanımı) o kadar etkiliydi ki, koskoca Roma İmparatorluğu bile Hunlardan etkilenerek askerî yapısında reformlar yapmak zorunda kalmıştı.

Mantıken bakıldığında, dünyanın en büyük kıtası olan Asya’da en çok iz bırakan ve yer kaplayan milletlerden biri Türklerdir. Sadece Hunlar veya Göktürkler değil; İslamiyet öncesi dönemde Hindistan’ın kuzeyinde Eftalitler (Ak Hunlar) adında güçlü bir devlet kurmuşlardı.

Yine tam teşkilatlı bir devlet yapısına ulaşamamış olsalar da özellikle Güney Rusya steplerinde çok geniş bir coğrafyaya yayılan kadim İskitler (Sakalar), askerî yetenekleriyle Pers İmparatorluğu’na çok büyük sorunlar çıkarmış ve tarih sahnesinde derin izler bırakmışlardı.

Sıkça dile getirilen "Güneşe tapma" meselesi ise aslında göründüğü gibi değildir. Türkler her ne kadar güneşe yönelseler de bu durum güneşe tapındıkları için değil, onu bir cihet (yön) sembolü olarak gördükleri içindir. Yani yönlerini Güneş'in doğduğu yere çevirirler ama sadece tek bir Yaratıcı'ya inanırlardı. Tüm bu detaylar, Türklerin köklü bir peygamber kültüründen ve tek tanrılı inanç öğretilerinden derinden etkilendiğini göstermektedir.

Bazı İslam alimlerine göre Türkler, Kur'an-ı Kerim'de zikredilen "Allah'ın onları sevdiği, onların da Allah'ı sevdiği" (Maide, 54) ayetindeki müjdeye mazhar olmuş kutlu kavimlerden biri olabilir.

Bu durum, İslam tarihinin en meşhur hadislerinden birinin adeta canlı bir tezahürüdür:

Ebû Hüreyre'nin naklettiğine göre, Resûlullah (sav), “İnsanlar gümüş ve altın madenlerine benzerler. Cahiliye devrinde hayırlı olanlar, İslâm'da da hayırlı olanlardır. Yeter ki, İslâm'ı iyi kavrasınlar.” buyurmuştur.

İşte ilk Türk devletleri de İslamiyet ile müşerref olmadan önce töreleriyle, adaletleriyle, askerî ve ahlaki disiplinleriyle zaten bozkırda bu hadisin belirttiği durumla örtüşmekte idiler. İslam potasında eridikten sonra da bu köklü değerlerini muhafaza ederek cihan imparatorluklarına giden yolu açmış oldular.