Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi (2026)

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriesmi Zirvesi, "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla 15 Mayıs 2026 tarihinde Kazakistan Cumhuriyeti'nin ev sahipliğinde, Türk Dünyası'nın manevi başkenti kabul edilen Türkistan'da düzenlenen zirvedir. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev başkanlığında gerçekleştirilen zirveye TDT üye ve gözlemci devletlerinin devlet başkanları, TDT Genel Sekreteri, Aksakallar Konseyi üyeleri ve Türk işbirliği teşkilatlarının yöneticileri katılmıştır. Zirve sonunda Türkistan Bildirgesi kabul edilmiştir.

^{Zirveye katılacak üye ülkelerin bayrakları ile donatılan Türkistan'ın önemli merkezleri ve caddeleri, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

TDT Genel Sekreterliği tarafından yapılan açıklamaya göre zirve, yapay zeka, dijital inovasyon ve yeni ortaya çıkan teknolojilerin dönüştürücü potansiyelinden yararlanılarak sürdürülebilir ekonomik büyümenin teşvik edilmesi, kamu hizmetlerinin geliştirilmesi ve bölgesel bağlantısallığın güçlendirilmesi konularında Türk devletleri arasında stratejik diyaloğun ilerletilmesi amacıyla önemli bir platform niteliği taşımaktadır.

Dijital dönüşümden yapay zeka işbirliğine kadar pek çok başlık zirvede masaya yatırılmış ve Türk devletlerinin ortak teknoloji vizyonunun güçlendirilmesinin gündeme gelmiştir.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmi Zirvesi öncesinde Türkistan şehrinde kapsamlı hazırlık çalışmaları yürütülmüştür. Şehrin ana caddeleri, meydanları ve önemli merkezleri zirveye katılacak üye ülkelerin bayraklarıyla donatılmış; kent genelinde temizlik, çevre düzenlemesi ve altyapı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Zirvenin ana toplantısının yapılacağı Kongre Salonunun yaklaşık 1.000 kişilik kapasiteye sahip olduğu belirtilmiştir. Ayrıca zirve kapsamında, Kazak geleneksel çadır mimarisini yansıtan büyük ölçekli bir yapının inşa edildiği aktarılmıştır.

^{Zirveye katılacak üye ülkelerin bayrakları ile donatılan Türkistan'ın önemli merkezleri ve caddeleri, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Hazırlıklar kapsamında şehir girişine büyük boyutlu bir “Taikazan” anıtı yerleştirilmiştir. Kazinform Uluslararası Haber Ajansı’nda yer alan bilgilere göre yapının yüksekliği 10,4 metre, çapı ise 12 metre olarak açıklanmıştır. Yeni Taikazan’ın, Hoca Ahmed Yesevi Türbesi’nde bulunan tarihi Taikazan’dan yaklaşık beş kat büyük olduğu belirtilmiştir. Yapının mimari tasarımının havadan bakıldığında Türk Devletleri Teşkilatı bayrağını andıracak şekilde planlandığı ifade edilmiştir.

Şehirde ayrıca yeni bir etno-turizm kompleksi hizmete açılmıştır. Yaklaşık 707 metrekarelik alan üzerine kurulan kompleksin merkezinde, çapı 31 metre, yüksekliği ise 15,5 metre olan büyük bir yurt yapısı inşa edilmiştir. Kompleksin forumlar, etno-festivaller, uluslararası sergiler ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapmasının planlandığı belirtilmiştir. “Zanaatkarlar Şehri” adı verilen bölümde ise farklı ülkelerden davet edilen 17 zanaatkarın eserlerinin sergileneceği açıklanmıştır.

^{Türkistan'daki zirve için inşa edilen Kazak geleneksel çadırını andıran bir yapı, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Türkistan şehir yönetimi tarafından yapılan açıklamalarda, şehirde bulunan yaklaşık 70 otel ve konaklama tesisinin yerli ve yabancı delegasyonları ağırlamaya hazır hâle getirildiği bildirilmiştir.

Zirve öncesinde şehir genelindeki güvenlik tedbirleri de artırılmıştır. Almatı, Şımkent, Aktöbe, Jambıl ve Kızılorda bölgelerinden ek kolluk kuvvetlerinin Türkistan’a sevk edildiği; Ulusal Muhafızlar ile Savunma Bakanlığı’na bağlı askeri personelin güvenlik operasyonlarına dahil edildiği aktarılmıştır. Şehre giriş noktalarında altı özel kontrol noktası oluşturulmuş ve araçların bu noktalarda denetlendiği belirtilmiştir. Bölge Acil Durumlar Müdürlüğü Başkan Yardımcısı Askar Seysenov, zirve kapsamında kullanılan 16 ayrı mekâna özel müdahale ve yangın söndürme araçlarının konuşlandırıldığını açıklamıştır. Ayrıca bir özel uçağın tahsis edildiği, Kızılorda bölgesinden ise ek bir uçağın getirildiği bildirilmiştir.

Zirve süresince şehir merkezinde drone uçuşlarına geçici yasak uygulanacağı duyurulmuştur. 14–15 Mayıs tarihlerinde Hoca Ahmed Yesevi Türbesi’nin ziyarete kapatılacağı, bazı cadde ve sokaklarda ise trafik kısıtlamalarına gidileceği açıklanmıştır. Türkistan’daki okul ve yüksekokulların da zirve günlerinde uzaktan eğitime geçeceği bildirilmiştir.

Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve öncesinde resmi bir ziyaret kapsamında Kazakistan'ın başkenti Astana'ya gitmiştir. Erdoğan, 14 Mayıs Perşembe günü Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev ile Bağımsızlık Sarayı'nda birebir görüşme gerçekleştirmiş ve Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi'nin altıncı toplantısına katılmıştır. İki lider görüşmelerinin ardından ortak basın toplantısı düzenlemiş ve akabinde Türkiye-Kazakistan İş Forumu'nun kapanış törenine iştirak etmiştir.

^{Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) Gayriresmi Zirvesi'ne katılmak üzere geldiği Kazakistan'ın Türkistan şehrinde Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile görüşüyor, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, Türkistan'daki TDT Gayriesmi Zirvesi kapsamında Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ile de bir araya gelmiştir. Basına kapalı olarak gerçekleştirilen ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da katıldığı bu görüşmede ikili ilişkiler, bölgesel ve küresel konular ele alınmıştır. Erdoğan görüşmede, iki ülke arasında savunma sanayii ve ticaret başta olmak üzere her alanda işbirliğini geliştirmeye devam edeceklerini ifade etmiştir.

Türk heyetinin Türkistan'a hareketi sırasında Kazakistan Başbakanı Oljas Bekenov, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu ve diğer yetkililer Erdoğan'ı Nursultan Nazarbayev Uluslararası Havalimanı'nda uğurlamıştır. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte Emine Erdoğan ve Türk heyeti de Türkistan'a hareket etmiştir.

Devlet başkanları düzeyindeki zirve oturumu öncesinde TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı Türkistan'da gerçekleştirilmiştir. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bu toplantıya iştirak etmiştir.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 3 Ekim 2009 tarihinde Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile kurulmuştur. Kuruluş sürecinde teşkilatın resmi adı “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi” olarak belirlenmiş, kamuoyunda ise “Türk Konseyi” adıyla anılmıştır.

2019 yılında Özbekistan’ın teşkilata katılmasıyla birlikte üye ülke sayısı beşe yükselmiştir. 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 8. Liderler Zirvesi sırasında ise teşkilatın adı resmen “Türk Devletleri Teşkilatı” olarak değiştirilmiştir.

2024 yılında Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde uzlaşı sağlanmıştır.

TDT üye ülkelerinin toplam yüz ölçümü yaklaşık 4,25 milyon kilometrekare, toplam nüfusu ise yaklaşık 160 milyondur. 2026 yılı itibariyle üye ülkeler arasında Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan yer alırken, Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci üyeler arasında yer almaktadır.

Zirveye üye devletlerin devlet başkanları olarak şu isimler katılmıştır: Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev (başkan sıfatıyla), Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev. Gözlemci statüsünde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman da zirvede yer almıştır. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev de toplantıya katılmıştır.

Türk işbirliği teşkilatlarından zirvede temsil edilenler şunlardır: TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, TÜRKPA Başkanı Ramil Hasan, Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Aktotı Raimkulova, Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev, Türk Yatırım Fonu Başkanı Bağdat Amrayev. Bunların yanı sıra Aksakallar Konseyi üyeleri de toplantıya iştirak etmiştir.

^{Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi aile fotoğrafı, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkistan Kongre Merkezi'ne gelişinde ev sahibi Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev tarafından karşılanmıştır. Zirve oturumu öncesinde liderler aile fotoğrafı için bir araya gelmiştir.

Tokayev, Türkistan'da TDT zirvesine ev sahipliği yapmanın tarihi bağlılığına dikkat çekmiştir. Konuşmasında Hoca Ahmed Yesevi'nin kardeş halkların dünya görüşünün gelişmesine katkısına değinmiştir. Kazakistan'ın Yesevi'nin fikirlerine özel önem verdiğini ve bu bağlamda ilk kez devlet düzeyinde Hoca Ahmed Yesevi Nişanı'nın ihdas edildiğini; söz konusu ilk nişanın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a takdim edildiğini duyurmuştur.

Dünyanın karmaşık ve istikrarsız bir jeopolitik dönemden geçtiğini belirten Tokayev, "Türbülanslı bir dönemde Türk devletlerinin birliği özel önem taşımaktadır. Çünkü bizi yüzyıllara dayanan ortak tarih birleştiriyor." demiştir.

Tokayev, ekonomik alanda Türkistan bölgesinin yüzde 9,3 büyüdüğünü ve 3,5 milyar dolar yatırım çekildiğini aktarmıştır. Özbekistan'ın desteğiyle Türkistan'da yeni bir caminin açıldığını belirterek bu yapının Kazak ve Özbek halklarının dostluğunun tarihi sembolü olacağını ifade etmiştir.

Teknik işbirliği alanındaki önerilerine ilişkin olarak Tokayev, dijitalleşme, yapay zeka ve uzay teknolojileri alanlarında ortak projelerin geliştirilmesini ve Türk devletleri arasında elektronik belge ile dijital imzaların karşılıklı tanınmasını önermiştir. Uzay alanında uydu iletişimi, navigasyon ve izleme sistemleri gibi projelerde ortak çalışma çağrısında bulunan Tokayev, "CubeSat-12U" bilimsel uydusunun fırlatılmasını önemli bir adım olarak değerlendirmiştir. Eğitim ve teknoloji alanında "Türk Devletleri Yapay Zeka Merkezleri Ağı" kurulmasını teklif etmiş; "Turkic AI" adıyla ortak bir Bilgi Teknolojileri ve yapay zeka merkezi oluşturulabileceğini de söylemiştir. Türk Yatırım Fonu'nun start-up ve altyapı projelerinde daha aktif rol alması gerektiğini belirten Tokayev, fonun 600 milyon dolarlık sermayeye ulaştığını anımsatmıştır. Türk ülkeleri gençleri arasında yapay zeka ve programlama olimpiyatları düzenlenmesini önermiştir.

Tokayev, Türkiye'nin "Türk Devletleri Teşkilatı +" formatının oluşturulmasına yönelik girişimini desteklediklerini ifade etmiştir. Türk dünyasının kültürel mirasını korumaya yönelik uluslararası bir sözleşme hazırlanması çağrısında bulunan Tokayev, Türkistan'da temelini attıkları Türk Medeniyeti Merkezi'nde bilimsel ve kültürel çalışmaların yürütüleceğini açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hoca Ahmed Yesevi'nin şehri Türkistan'da bulunmanın bahtiyarlığını yaşadığını belirtmiş; Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'e ev sahipliği için teşekkür etmiştir. Kadim Türkistan şehrinin Orhun Abideleri'nden Divanu Lugati't-Türk'e, Kutadgu Bilig'den Dede Korkut'a uzanan ortak hafızanın canlı abidesi olduğunu vurgulamıştır.

^{Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi'nde konuşuyor, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ı Türkistan zirvesinde görmekten memnuniyet duyduğunu ifade eden Erdoğan, "Türk dünyasının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile siyasi, ekonomik, kültürel ilişkilerini kuvvetlendirerek sürdürmesini temenni ediyorum." demiştir.

Zirvenin "Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma" temasıyla gerçekleştirilmesini isabetli bulduğunu belirten Erdoğan, Gaspıralı'nın "Dilde, fikirde, işte birlik" şiarına 115 yıl sonra "Dijital vizyonda birlik" ifadesinin eklenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu vizyonun nitelikli insan kaynağı, güçlü dijital altyapılar ve veri temelli kamu idaresi anlayışı üzerine inşa edilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Siber güvenlik konusunda Erdoğan şu ifadeleri kullanmıştır: "Siber güvenlik, bugünün dünyasında tıpkı kara, hava ve denizdeki güvenlik gibi hayatî ve zarurîdir. Müteakip dönem Başkanlığımız sırasında Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde siber güvenlik alanındaki eş güdüm ve işbirliğini daha ileriye taşımayı hedefliyoruz."

Erdoğan, Gebze'deki Birleşmiş Milletler Teknoloji Bankası ile Teşkilatın üye ve gözlemcilerinin işbirliğini önemsediklerini belirtmiştir. Ortak Türk alfabesinin eğitimden kültüre, akademik işbirliğinden dijital dönüşüme kadar geniş bir alanda kullanılmasının önemini vurgulamıştır. 2025'te Semerkant'ta düzenlenen UNESCO 43'üncü Genel Konferansı'nda 15 Aralık'ın "Dünya Türk Dil Ailesi Günü" olarak ilan edilmesinin herkesin ortak başarısı olduğunu söylemiştir.

Erdoğan, bölgesel gelişmelere ilişkin olarak "TDT Plus" formatının bir an önce hayata geçirilmesinde fayda gördüklerini belirtmiş; yakın çevrede yaşanan krizlerin Türk dünyasının dayanışma içinde hareket etmesinin stratejik değerini ortaya koyduğunu aktarmıştır. Türkiye'nin yüksek teknolojiyle şekillendirdiği savunma sanayiinde edindiği tecrübeyi Teşkilatın üyeleriyle paylaşmaya hazır olduğunu; Teşkilat bünyesinde savunma sanayii kurumları toplantılarının gerçekleştirilmesine önem verdiğini ifade etmiştir.

Erdoğan, Kasım ayında Türkiye'de düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ni yapay zeka ve dijital teknolojilerin sunduğu imkânları öne çıkaran bir yaklaşımla tasarladıklarını belirtmiştir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı'nın 2027 Temmuz ayında yapılacak Genel Direktörlük seçimine adaylıklarını açıkladıklarını duyurmuş; bu görev için Dr. Mehdi Eker'e destek talebinde bulunmuştur. Türkiye'nin bu yıl sonunda düzenlenecek bir sonraki zirvede katılımcıları Ankara'da ağırlamaktan bahtiyar olacağını belirtmiştir.

Cumhurbaşkanı Aliyev, konuşmasında Azerbaycan'ın kültür başkenti Şuşa'nın işgalden kurtarıldıktan sonra kardeşleştiği ilk şehrin Türkistan olduğunu ve kadim şehirlerin de halklar gibi kardeş olduğunu ifade etmiştir. TDT'nin uluslararası ağırlığının arttığını belirterek küresel süreçlerde teşkilatın rolü ve konumunun güçlendiğini, Azerbaycan'ın da işbirliğinin daha da derinleştirilmesi yönünde faaliyet gösterdiğini söylemiştir.

^{Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi'nde konuşuyor, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Dijital gelişim alanında Türk devletleriyle işbirliğinin başarıyla devam ettiğini belirten Aliyev, Avrupa ile Asya arasında "Dijital İpek Yolu" projesinin uygulandığını; projenin parçası olan Azerbaycan ile Kazakistan arasındaki Trans-Hazar Fiber Optik Kablo Hattı'nın gelecek aylarda hizmete alınmasının planlandığını aktarmıştır. Mevcut küresel jeopolitik şartlarda Orta Koridor'un öneminin daha da arttığını, hayata geçirilmekte olan Zengezur Koridoru'nun Orta Koridor'un temel bileşenlerinden birine dönüşeceğini kaydetmiştir.

Cumhurbaşkanı Caparov, konuşmasında Türk Devletleri Teşkilatı faaliyetlerinin Kırgızistan için özel bir öneme sahip olduğunu vurgulayarak "Teşkilatın artan potansiyeli ve prestiji, dostluğumuzun ve birliğimizin gücünü açıkça göstermektedir." demiştir.

Kırgızistan'ın dijital dönüşüm alanında attığı adımlara değinen Caparov, Kırgızistan Dijital Kanunu'nun 2026 yılı itibarıyla resmen yürürlüğe girdiğini açıklamıştır. "Kuzey Portalı" (portal.tunduk.kg) üzerinden vatandaşların 195 kamu hizmetine tamamen çevrimiçi erişebildiğini belirtmiş; pasaport işlemlerinden gayrimenkul ve otomobil alım-satımına kadar tüm işlemlerin cep telefonuyla gerçekleştirilebildiğini aktarmıştır. Portalın 16-75 yaş aralığındaki ülke nüfusunun yüzde 80'i tarafından aktif olarak kullanıldığını bildirmiştir. Son 5 yılda vatandaşlara sunulan elektronik hizmet sayısının 67 milyona ulaştığını; bu hizmetlerin 12 milyondan fazlasının yalnızca son 4 ayda gerçekleştirildiğini aktarmıştır. Devlet kurumlarının elektronik işlem hacminin 5 milyarı, devlet ile iş dünyası arasındaki işlemlerin 1 milyar 700 milyonu aştığını bildirmiştir.

^{Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi'nde konuşuyor, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Üniversitelerde yapay zeka, dijital hukuk ve blok zincir teknolojileri alanlarında yeni lisans ve yüksek lisans programlarının başlatıldığını belirten Caparov, küresel teknolojik trendlerle uyum sağlamak adına Ulusal Yapay Zeka Geliştirme Konseyi'ni kurduklarını açıklamıştır. Ulusal Yapay Zeka Merkezi için çalışmaların sürdürüldüğünü ifade etmiştir.

Caparov, Uluslararası Chainalysis endeksine göre Kırgızistan'ın kripto para birimlerini kabul etme ve bunlarla çalışma açısından dünyada 19. sırada yer aldığını aktarmıştır. Kırgızistan ve Türkiye'nin, TDT bünyesinde suçla mücadele amacıyla özel bir konsey kurulmasını ve aranan kişilerin takibi ile anlık bilgi alışverişini sağlayacak ortak bir dijital sistemin hayata geçirilmesini öngören anlaşma taslağı geliştirdiğini bildirmiş; söz konusu anlaşmanın Eylül ayında Astana'da düzenlenecek TDT İçişleri Bakanları Toplantısı'nda imzalanmasının hedeflendiğini açıklamıştır.

Caparov, Bishkek'te 23 Nisan'da düzenlenen TDT Ulaştırma Bakanları Toplantısı'nda, Kırgızistan'ın öncülüğünde uluslararası yük taşımacılığında elektronik ek belge uygulamasına geçilmesini sağlayan mutabakat zaptının imzalandığını anımsatmıştır. Kırgızistan'ın 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılan Türkiye ve Özbekistan'ı tebrik ederek başarılar dilemiş; Eylül ayında Kırgızistan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek "6. Dünya Göçebe Oyunları"na üye ülkelerin delegasyon ve sporcularını davet etmiştir.

Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, günümüzde küresel ölçekte çatışmaların arttığını, uluslararası ilişkilerde güven krizinin derinleştiğini ve küresel kurumların etkisinin zayıfladığını belirterek "Türk dünyasının entegrasyonu halklarımızın kaderini doğrudan ilgilendiren uzun vadeli stratejik bir meseledir." demiştir. TDT'nin son yıllarda etkili bir uluslararası yapıya dönüştüğünü kaydederek teşkilat üyesi ülkelerin toplam ekonomik büyüklüğünün 2025 itibarıyla 2,4 trilyon doları aştığını aktarmıştır.

Zirvenin yapay zeka ve dijital kalkınma temasıyla düzenlenmesinin tesadüf olmadığını vurgulayan Mirziyoyev, Muhammed el-Harezm i, Ahmed el-Fergani, Ebu Reyhan el-Biruni ve Mirza Uluğbey gibi Türk-İslam dünyasının büyük alimlerinin matematik, astronomi ve algoritma alanındaki katkılarının bugünkü yapay zekâ teknolojilerinin temelini oluşturduğunu söylemiştir.

TDT bünyesinde yapay zeka alanında stratejik işbirliği ağı kurulmasını öneren Mirziyoyev, "Bölgedeki veri merkezlerini yüksek hızlı iletişim kanallarıyla birbirine bağlayacak dijital Türk Koridoru konseptinin geliştirilmesini öneriyoruz." demiştir.

Mirziyoyev, Türk dünyasında TÜRKSOY'un üstlendiği role özel vurgu yapmıştır. Taşkent'te kurulan İslam Medeniyeti Merkezi bünyesinde TÜRKSOY ofisinin açıldığını memnuniyetle karşıladıklarını belirtmiş; merkezin TÜRKSOY ve Türk Akademisi ile birlikte Türk halklarının tarihi ve kültürel mirasını bir araya getiren ortak bir "büyük veri" platformu oluşturmasının faydalı olacağını ifade etmiştir. TDT bünyesinde siber güvenlik ve dijital altyapının korunmasına yönelik "Türk Siber Güvenlik İttifakı" kurulmasını teklif etmiştir. İklim değişikliği ve çevre sorunlarına karşı ortak hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan Mirziyoyev, uydu verilerine dayalı "Türk Devletleri İklim Riskleri İzleme Sistemi" kurulmasını; TDT bünyesinde 2027 yılının "Doğayı Koruma Yılı" ilan edilmesini önermiştir.

Cumhurbaşkanı Erhürman, Türk dünyasının manevi başkenti Türkistan'da diğer Türk devletlerinin liderleriyle bir araya gelmekten duyduğu memnuniyeti dile getirmiştir. Türk Devletleri Teşkilatı'ndaki birlikteliğin yalnızca diplomatik bir destek değil, aynı zamanda Kıbrıs Türk halkının yalnız olmadığını gösteren güçlü bir dayanışma mesajı olduğunu ifade etmiştir: "Bugün burada "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" teması altında gerçekleştirilen istişareler, yalnızca teknolojik dönüşümün değil, aynı zamanda ortak geleceğimizin de şekillenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında çok daha güçlü işbirlikleri kurulabileceğine inanıyor ve ilişkilerimizin her alanda daha da güçlendirilmesini arzu ediyoruz."

^{KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi'nde konuşuyor, 15 Mayıs 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Genç ve dinamik nüfusu ile KKTC'nin yükseköğretim kapasitesi ve stratejik coğrafi konumuyla Türk devletlerinin Doğu Akdeniz ile buluşmasını sağlayabilecek önemli bir merkez olma potansiyeline sahip olduğunu vurgulamıştır. Kıbrıs Türk halkının uzun yıllardan beri bilim, spor, kültür, ekonomi, ticaret, ulaşım ve uluslararası temaslar dahil hayatın tüm alanlarında karşı karşıya kaldığı kısıtlamaların "bir halkın bir bütün olarak temel insan haklarının sınırlandırılması" anlamına geldiğine dikkat çekmiştir.

TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Türk Dünyası'nın teknolojik dönüşüm sürecinde ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekmiştir ve "Yapay zekayı üreten, geliştiren ve insanlığın yararına kullanan toplumlar arasında yer alacağız." demiştir. Raev, "Hedefimiz sadece teknoloji üretmek değil; teknolojiyi ortak kültür, ortak dil, ortak hafıza ve insan merkezli bir medeniyet anlayışıyla geliştirmek. Bu bizim en güçlü yanımız." demiştir.

Zirve sonunda "Türkistan Bildirgesi" kabul edilmiştir. Belge 15 Mayıs 2026'da Türkistan'da Azerbaycanca, Kazakça, Kırgızca, Türkçe ve Özbekçe dillerinde imzalanmıştır. Bildirgeyi imzalayan devlet başkanları şunlardır: Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev. Bildirge, 44 madde içermektedir.

Bildirgede yapay zeka ve dijital kalkınmanın Türk Dünyası için stratejik öncelik olduğu teyit edilmiştir. Bildirgede ayrıca şu önceki zirveye atıfta bulunulmuştur: 7 Ekim 2025'te "Bölgesel Barış ve Güvenlik" temasıyla Gabala'da gerçekleştirilen TDT Zirvesi. Türkiye'nin 7 Mart 2026'da İstanbul'da ve 18 Nisan 2026'da 5. Antalya Diplomasi Forumu marjında düzenlenen TDT Dışişleri Bakanları Gayriesmi Toplantıları'nın sonuçları da olumlu karşılanmıştır.

Bildirgede yapay zeka ve dijital kalkınma kapsamında alınan başlıca kararlar şunlardır:

Yapay zekâave dijital kalkınmanın Türk Dünyası için stratejik öncelik olduğu teyit edilmiş; TDT çerçevesinde bu alanlarda çok taraflı işbirliğinin derinleştirilmesi, yenilikçilik kapasitesinin artırılması ve kapsayıcı refahın desteklenmesi yönündeki ortak irade vurgulanmıştır.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev tarafından Gabala Zirvesi'nde dile getirilen "TDT Dijital İnovasyon Merkezi" ve "Siber Güvenlik Konseyi" kurulmasına yönelik öneriler memnuniyetle karşılanmış; üye devletlerin ilgili kurumlarına TDT Sekretaryası ile eş güdüm hâlinde bu girişimlerin işbirliği modelleri üzerinde çalışmaları çağrısında bulunulmuştur.

TDT çerçevesinde kapsamlı bir "Yapay Zeka ve Yaratıcı Ekonomi Projeleri Yol Haritası" geliştirilmesi girişimine not alınmıştır. "Dijital Türk Dünyası" konseptinin kabul edilmesinin önemi vurgulanmıştır. Türkiye'nin girişimiyle yürütülen Türkçe Büyük Dil Modeli ve ilgili yapay zeka araçlarının geliştirilmesine destek ifade edilmiştir. Bu çalışmaların Türk dilleri arasındaki iletişimi güçlendirmesi, eğitim ve sağlık teknolojilerine katkı sunması, kültürel mirasın korunmasına hizmet etmesi ve ekonomik bütünleşmeyi desteklemesi hedeflenmektedir.

Azerbaycan'da Yapay Zeka Merkezi ve Yapay Zeka Akademisi'nin yanı sıra yüksek performanslı hesaplama altyapısının kurulması takdirle karşılanmıştır. Azerbaycan'da yapay zekaya dayalı ilk hukuki farkındalık platformu ile ilk ulusal büyük dil modelinin geliştirilmesi de memnuniyetle not edilmiştir.

Bildirgede Dijital İpek Yolu Projesi ve benzeri dijital altyapı girişimlerinin teşvik edilmesi; yüksek hızlı bağlantı, yüksek performanslı hesaplama altyapıları, veri merkezleri, bulut teknolojileri ve yeni nesil ağların geliştirilmesi yönünde işbirliğinin artırılması gerektiği belirtilmiştir.

Ulaştırma alanında 23 Nisan 2026'da Bişkek'te imzalanan "e-CMR" Mutabakat Zaptı memnuniyetle karşılanmıştır. Üye devletlerin ilgili otoritelerine, Kırgızistan tarafından başlatılan Elektronik Dijital İmzaların Karşılıklı Tanınması Anlaşması taslağının değerlendirmesini tamamlamaları çağrısı yapılmıştır. Ulusal Tek Pencere Sisteminin, e-İzin, e-CMR ve e-Devlet bilgi sistemlerinin entegrasyonu; sınır geçişleri ve yük taşımacılığı süreçlerinde idari yüklerin azaltılması; Transkapik Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridor boyunca dijital gümrük ve taşımacılık uygulamalarının güçlendirilmesi de bildirgede yer almıştır.

Bildirgede uzay faaliyetleri alanındaki işbirliği, üye devletler arasında öncelikli işbirliği alanlarından biri olarak tanımlanmıştır. TDT çerçevesinde "CubeSat-12U" sınıfı bilimsel nanouydu geliştirme ve yer testleri ortak projesinin sürdürülmesi, etkin çok taraflı işbirliğinin pratik örneği olarak değerlendirilmiştir.

Bildirgede gençler, kadınlar ve STEM alanları başta olmak üzere dijital okuryazarlık, yapay zeka eğitimi, beceri geliştirme ve yetenek hareketliliği konularında ortak programların artırılması çağrısı yapılmıştır. Özbekistan'ın Ekim 2026'da Taşkent'te "Türk Bilim ve İnovasyon Günleri" düzenleme önerisi memnuniyetle karşılanmıştır. Hive'nin 2026 Türk Dünyası Gençlik Başkenti olarak ilan edilmesi de bildirgede yer almıştır.

Bildirgede Türk Kültür ve Miras Vakfı'nın somut ve somut olmayan kültürel mirasın Türk kataloğunun sonraki baskılarını geliştirmeye yönelik çalışmaları desteklenmiştir. 3-4 Kasım 2025'te Semerkant'ta düzenlenen 43. UNESCO Genel Konferansı çerçevesinde sunulan Folklor Antolojisi'nin ilk ciltleri, QR kodları da içeren dijitalleştirme özellikleriyle birlikte not edilmiştir. Türk Kültür ve Miras Vakfı tarafından Türk halklarının tarihi, kültürü ve çağdaş yaşamına ilişkin bilgileri sistematize etmeyi amaçlayan "Türk Mirası" dijital platformunun kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

Bildirgede Türk devletlerinde tarımda dijital dönüşümün desteklenmesinin önemi vurgulanmış; TDT Tarımsal İşbirliği Stratejik Yol Haritası çerçevesinde tarım sektöründe dijital teknolojilerin kullanımının genişletilmesi yönünde işbirliğinin artırılması çağrısı yapılmıştır. OTS Dijital Tarım Veri Platformu'nun geliştirilmesi ve işleme alınması desteklenmiştir.

Bildirgede Macaristan, Türkmenistan ve KKTC'nin gözlemci sıfatıyla TDT çalışmalarına yaptıkları değerli katkılar memnuniyetle karşılanmıştır. TDT Genel Sekreteri'ne; taahhütlerin uygulanmasını koordine etmesi, yapay zeka ve dijital kalkınma alanında yıllık bakanlık toplantıları ile uzman forumları düzenlemesi ve yakın dönemde bu tema üzerine uluslararası bir TDT konferansı düzenlenmesini araştırması talimatı verilmiştir. Sekretarya'ya ve üye devletlerin yetkili makamlarına 2026 yılı sonuna kadar "TDT Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Eylem Planı"nı hazırlayıp kabul etmeleri çağrısında bulunulmuştur.

Kırgız Cumhuriyeti'nin 31 Ağustos – 6 Eylül 2026 tarihlerinde 6. Dünya Göçebe Oyunları'na ev sahipliği yapma yönündeki küresel girişimine destek yinelenmiştir. Türkiye'nin 13. TDT Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak olması nedeniyle başarı dileklerini iletilmiştir. Liderler ayrıca Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'e ve Kazakistan halkına gösterdikleri misafirperverlik dolayısıyla teşekkür etmiştir.