Sınıfın Gizli Yaraları (Kitap)

Sınıfın Gizli Yaraları (orijinal adı: The Hidden Injuries of Class), Richard Sennett ve Jonathan Cobb tarafından yapılmış ortak bir çalışmadır. Kitap, işçi sınıfının ekonomik sömürü bağlamının yanı sıra toplumsal ve kültürel boyutlarını da incelemeyi amaçlar. Ek olarak sınıf bilincinin yalnızca üretim sürecinde değil gündelik yaşam pratikleri, toplumsal ilişkiler ve kültürel değerler aracılığıyla şekillendiği belirtilmektedir.

Kitap yapısal olarak iki ana kısımdan oluşur.

Bu bölümde işçilerin toplumsal konumları nedeniyle deneyimledikleri yetersizlik ve başarısızlık duyguları ele alınır. Toplumsal alanda saygı kazanma ve değer görme çabası, bireylerin toplumsal statü ile ilişkili gelişim süreçlerine bağlanır.

Bu bölümde Yetenek Rozetleri, Fedakârlık ve İhanet, Yaralı Haysiyetin Kullanımları alt başlıkları bulunmaktadır.

Yetenek rozetlerinin işçilerin toplumsal değer kazanma yolları ve sınıfsal üstünlük araçları olarak ele alındığı belirtilmektedir. Yetenek, ekonomik ödüllerden ziyade toplumsal saygı kazanma aracı olarak tanımlanmaktadır. Eşitsiz dağıtılan yetenek rozetlerinin ise sınıfsal farklılıkların sürdürülmesinde rol oynadığı ifade edilmektedir.

Bu bölüm, işçilerin özgürlük ve saygı kazanma sürecinde yaptıkları fedakârlıkları ve bu fedakârlıkların ihanet algısıyla ilişkisini incelemektedir. Fedakârlık, aile üyeleri ve toplumsal ilişkiler bağlamında ele alınmaktadır. Bireylerin zamanlarının çoğunu ailelerinden uzakta geçirmeleri, toplumsal normlar ve özsaygı arasındaki ilişki çerçevesinde ele alınmaktadır.

Bu bölümde toplumsal bir sözleşme olarak ele alınan fedakârlığın, emekçilerin diğerlerinden beklentilerini artırdığı ve beklentilerin karşılanmaması durumunda yeni hayal kırıklıkları ortaya çıkabildiği belirtilmektedir. Fedakârlığın yokluğundan kaynaklanan hayal kırıklığı ise bir tür ihanet olarak ifade edilmektedir. Yeteneklerin, özgürlüğün ve saygının toplumda eşitsiz dağılımının emekçileri bir haysiyet arayışına zorladığı ve bu arayışın yaralı haysiyetin kullanımıyla devam ettiği vurgulanmaktadır.

Bu başlık altında işçilerin sınıf bilincinin, haysiyetin doğasına yönelik çerçeveleri düzenleyerek toplumsal alanda bir koruma mekanizması oluşturduğu belirtilmektedir. Yetenek rozetlerinin ve fedakârlıkların eşitsiz dağılımı veya kötüye kullanımı, sınıf sisteminin özgürlüklere koyduğu sınırlandırmalara karşı kolektif veya bireysel mücadele becerisini ortadan kaldırmaktadır. Bu noktada emekçilerin bilincinin etkin bir güç olarak ele alındığı ifade edilmektedir.

Bu bölümde Bölünmüş Benlik ve Özgürlük alt başlıkları bulunmaktadır.

Bölünmüş Benlik başlığı insanın içinde yaşadığı toplumsal sisteme uyum sağlama gereksinimi nedeniyle ortaya çıkan tepkileri anlatmaktadır. Bu kavram, gerçekte olan kişi ile performans sergileyen kişi arasındaki ayrımı ifade eden bir savunma mekanizması olarak ele alınmaktadır. Bu durumun, toplumun açtığı yaraların acısını kısa sürede dindirme işlevi olduğu ancak bunun gerçek veya samimi olmadığı ifade edilmektedir.

Özgürlük başlığında bir emekçinin boyunduruk altına alınmasının açtığı haysiyet yaralarından kurtulma çabalarının, sınıfsal yaraları iyileştirme ve toplumsal düzen içinde özgürlüğünü sağlama süreci olarak ele alındığı belirtilmektedir. Bu bölümde, sınıflı toplum düzeninin insanlara vadettiği özgürlüğe ulaşabilmek için umutsuzluğu ortadan kaldırmanın nasıl bir psikolojik onarma sağladığı ifade edilmektedir.

Ek olarak kitapta Sonuç, Son Söz ve İlgili Yazılar bölümleri de bulunmaktadır.

Sınıfın Gizli Yaraları, 1969 yılının Haziran ayından itibaren bir yıl boyunca gerçekleştirilen 150 görüşmeye dayanır. Saha çalışmaları işçilerin gündelik yaşamlarını, toplumsal etkileşimlerini ve sınıf bilincini ortaya koymak için katılımcı gözlem yöntemini içerir. Araştırmanın, araştırmacı ile araştırılan arasındaki ilişkiyi ve kültürler arası iletişimi gözlemleme olanağı sağladığı belirtilmektedir.

Kitap, farklı iş kollarının Amerikan toplumunda nasıl algılandığını ve meslek prestijinin toplumsal değerlerle ilişkisini ele alır. Ulusal Fikir Araştırma Kurumunun 1925, 1947 ve 1963 yıllarındaki verilerine atıf yapılarak toplumsal değişim süreçleri ve meslek prestijinin arasındaki ilişki açıklanır.^【1】 

Jonathan Cobb’un son sözünde, bireyin toplumsal konumu nedeniyle üstlenmek durumunda kaldığı sorumluluklar, yeterlilik duygusu ve edimlerin ahlaki yapısının toplumsal dinamikler çerçevesinde ele alındığı belirtilmektedir. Cobb’un, insanların yalnızca kişisel dünyalarında yaşamadıkları vurgusuyla edimlerini toplumsal bağlamda değerlendirdiği ifade edilmektedir. Örnek olarak, John Bertin ve Ricca Kartides’in emeğini diğerleriyle karşılaştırdıklarında değersizlik hissine kapıldıkları; Ricca Kartides’in büro temizliğini diğer çalışanlar çıktıktan sonra yaptığı ve işinin diğerleriyle kıyaslandığında değersizleştiği aktarılmaktadır. Cobb’a göre bu duyguların, emeğe atfedilen toplumsal değerlerden kaynaklandığı belirtilmektedir.