Şap Hastalığı

Şap hastalığı, çift tırnaklı hayvanlarda görülen, son derece bulaşıcı viral bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık özellikle sığır, koyun, keçi ve domuz gibi evcil hayvanlarda ortaya çıkmakta ve hayvancılık sektöründe önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Etkeni, Picornaviridae familyasında yer alan ve yüksek bulaşıcılık özelliğine sahip olan bir virüstür. Hastalık kısa sürede geniş hayvan popülasyonlarına yayılabilme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle birçok ülkede şap hastalığı hayvan sağlığı ve hayvansal üretim açısından önemli bir sorun olarak kabul edilmektedir. Hastalık, hızlı yayılım göstermesi ve üretim kayıplarına yol açması nedeniyle veterinerlik alanında yoğun biçimde incelenmektedir.

Şap hastalığının etkeni olan virüs, çevresel koşullara belirli ölçüde dayanıklıdır ve çeşitli yollarla yayılabilmektedir. Virüs enfekte hayvanların salya, burun akıntısı, süt ve diğer vücut salgılarıyla çevreye yayılmaktadır. Ayrıca hasta hayvanlarla doğrudan temasın yanı sıra kontamine olmuş yem, ekipman ve taşıma araçları da bulaşmada rol oynayabilmektedir. Hayvan hareketleri, hayvan ticareti ve yetersiz biyogüvenlik önlemleri hastalığın yayılmasını kolaylaştıran önemli faktörler arasında yer almaktadır. Bu nedenle hastalığın kontrolü açısından hayvan hareketlerinin denetlenmesi ve karantina uygulamaları büyük önem taşımaktadır.

Şap hastalığının klinik belirtileri genellikle ateş yükselmesi ile başlamaktadır. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ağız boşluğu, dil, dudak, diş eti ve ayaklarda vezikül olarak adlandırılan su dolu kabarcıklar oluşmaktadır. Bu lezyonlar zamanla patlayarak yaralara dönüşebilmektedir. Ayrıca hayvanlarda iştahsızlık, halsizlik ve topallık gibi belirtiler de gözlenmektedir. Ayaklarda oluşan lezyonlar hayvanların yürüyüşünü zorlaştırmakta ve üretim performansını olumsuz yönde etkilemektedir. Süt veriminde belirgin düşüşler görülebilmekte ve özellikle genç hayvanlarda hastalık daha ağır seyredebilmektedir.

Şap hastalığı sırasında hayvanlarda bazı biyokimyasal parametrelerde değişiklikler meydana gelebilmektedir. Yapılan çalışmalarda hastalığın klinik seyri sırasında glukoz ve alkalin fosfataz (ALP) düzeylerinde artış gözlenirken, total protein, albümin, demir, kalsiyum ve fosfor düzeylerinde düşüşler tespit edilmiştir. Bu biyokimyasal değişiklikler hastalığın metabolik etkilerini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Klinik belirtiler ve laboratuvar bulguları birlikte değerlendirilerek hastalığın tanısı konulmaktadır.

^{Şap Hastalığı} (Anadolu Ajansı)

Şap hastalığıyla mücadelede en önemli yöntemlerden biri aşılama uygulamalarıdır. Bunun yanında hastalık görülen bölgelerde karantina önlemlerinin uygulanması, hayvan hareketlerinin kontrol altına alınması ve biyogüvenlik tedbirlerinin artırılması da büyük önem taşımaktadır. Hastalığın hızlı yayılma potansiyeli nedeniyle erken tanı ve etkin kontrol önlemleri hayvan sağlığının korunması açısından kritik bir rol oynamaktadır.