Oylum Höyük

Oylum Höyük, Kilis ili sınırlarında, Gaziantep karayolunun güneyinde ve Oylum Köyü’nün doğusunda yer alan, Güneydoğu Anadolu’nun en büyük höyüklerinden biridir. Höyük, 460 × 320/370 m taban ölçülerine ve biri 22 m, diğeri 37 m yüksekliğinde iki ana yükseltiyi birleştiren dar bir boyna sahiptir. Batı etekleri boyunca Akpınar Deresi akmakta; bu kol, Asi Nehri ile Fırat arasındaki doğal su yolları sistemine dâhildir. Yerleşme, Fırat Vadisi–Amik Ovası doğrultusu ile Anadolu Platosu–Kuzey Suriye ekseninin kesiştiği Bereketli Hilal’in kuzeybatı ucunda stratejik bir konumdadır.

^{Oylum Höyük (}

Kilis Ovası’nın verimli topraklarına hâkim konumdaki höyük; Karkamış, Halep (Halpa) ve Ebla gibi Tunç Çağı merkezlerine 1–4 günlük mesafede yer alır. Kayseri-Pınarbaşı, Göksun-Kahramanmaraş-Gaziantep güzergâhının sonunda kuzey-güney ticaret yollarını doğu-batı hatlarıyla birleştiren kavşak niteliğindedir.

Yüzey araştırmaları ve kazılar, Geç Kalkolitik Dönem’den (M.Ö. 3500-3000) Hellenistik Çağ’a, ardından Ortaçağ ve İslamî dönemlere uzanan kesintisiz bir iskanı ortaya koyar. Höyük, Tunç Çağları’nda (M.Ö. 3000-1200/1000) bölgesel bir merkez olup Hitit siyasi faaliyetleriyle de ilişkilidir.

Oylum Höyük’teki arkeolojik kazı çalışmaları, 1987 yılında Prof. Dr. Engin Özgen’in başkanlığında yürütülen ön araştırmalarla başlamıştır. 1988–1994 yılları arasında sistematik kazılar aynı ekip tarafından sürdürülmüş; 1995 yılında Alman Arkeoloji Enstitüsü ile uluslararası iş birliği sağlanmıştır. 2012 yılından itibaren kazılar, Prof. Dr. Atilla Engin (Gaziantep Üniversitesi) başkanlığında, Cumhuriyet Üniversitesi ve Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi gibi farklı akademik kurumların katkılarıyla devam etmektedir.

Oylum Höyük kazılarında ortaya çıkarılan buluntular, höyüğün tarihsel sürekliliği ve kültürel zenginliğini yansıtan çeşitli arkeolojik veriler sunar. En dikkat çekici kalıntılar arasında, Orta Tunç Çağı’na tarihlenen ve yaklaşık 1.050 m² alan kaplayan çok katlı anıtsal bir saray yapısı yer alır; bu yapı, kerpiçten inşa edilmiş kalın duvarları ve avlu etrafında sıralanmış depo, kiler ve mutfak gibi işlevsel mekânlarıyla Ebla, Qatna ve Tall Bi’a gibi Levant kentlerindeki saraylarla benzer plan özellikleri gösterir. Bu yapıda bulunan çok sayıda silindir mühür baskısı, höyüğün dönemin idari merkezi olduğunu ortaya koyar.

Saray katmanlarında gliptik ve epigrafik malzemelerin yanı sıra karbonlaşmış zeytin çekirdekleri gibi paleobotanik veriler, bölgedeki tarım ve beslenme alışkanlıklarına dair erken kanıtlar sunmaktadır. Yerleşim tabakalarında çanak çömlek parçaları, taş aletler, fırın kalıntıları, mimari döşeme izleri ve çeşitli metal buluntular da ele geçirilmiştir. Bu buluntuların büyük kısmı günümüzde Kilis Müzesi’nde sergilenmektedir.

^{Oylum Höyük Buluntusu (}Türkiye Kültür Portalı⁾

GAP Bölge Kalkınma İdaresi destekli “Oylum Höyük Çevre Düzenleme Projesi” kapsamında alanın korunması, tanıtılması ve ziyaretçi erişimine açılması hedeflenmiştir. Höyüğün güney yükseltisindeki Yusuf İzzeddin Yatırı geleneksel ziyaret noktasıdır; çevrede her yıl “Lebeniye Günü” kültürel etkinliği düzenlenir.