Nükleer Silahlar Ve Radyasyon

Nükleer silahlar, nükleer reaksiyonlardan (fisyon veya füzyon) yararlanarak konvansiyonel patlayıcılardan çok daha yüksek düzeyde enerji açığa çıkaran, dünyadaki en tehlikeli kitle imha silahlarıdır. Nükleer reaksiyonlar sonucunda patlama dalgası, yoğun ışık, ısı ve radyasyon açığa çıkmaktadır. Patlama merkezindeki sıcaklık 7.000 °C’ye ulaşabilmekte, oluşan mantar şeklindeki patlama bulutu soğuyarak radyoaktif serpinti halinde yeryüzüne inmektedir. Nükleer silahların etkileri ani (ışık, ısı, basınç, ani nükleer radyasyon) ve kalıntı (radyoaktif serpinti) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Nükleer silahların çalışma prensibi, madde atomlarının parçalanması (fisyon) ya da iki ayrı atomun birleştirilmesi (füzyon) süreçlerine dayanır. Bu süreçlerde açığa çıkan enerji astronomik rakamlarla ifade edilir.

Çekirdeği genellikle zenginleştirilmiş plütonyum veya uranyumdan (%90 U235) oluşur. Zincirleme bir nükleer reaksiyon (fisyon) tetiklenir. Enerji birimi “kiloton” (1KT=1000 ton TNT yıkma gücü) ile ifade edilir. Hiroşima ve Nagazaki’de bu yöntem kullanılmıştır.

Hidrojen izotopları (döteryum ve trityum), yüksek basınç ve ısı altında birleştirilerek daha ağır bir molekül oluşturulur (füzyon). Enerji birimi “megaton” (1MT=1.000.000 ton TNT yıkma gücü) ile ifade edilir. Füzyon reaksiyonu sonucu açığa çıkan enerji, fisyon reaksiyonundan en az bin kat daha fazladır.

Nükleer silahlar geniş bir etki alanına sahiptir ve patlama anında birden fazla yıkıcı etkiyi bir arada oluştururlar.

• Basınç Etkisi: Nükleer infilak sonucu oluşan ateş topunun havayı itmesi ve ardından soğuk havanın hızla bu boşluğa hücum etmesiyle iki yönlü bir basınç dalgası oluşur. Binaları yıkan, enkaz altında kalmaya ve organ rüptürlerine yol açan bu etki, ses hızında ilerler.
• Termal Enerji (Isı ve Işık): Termal radyasyon, patlama tarafından meydana getirilen ısı ve ışıktır. Işık hızında yayılır. Çıplak gözle ateş topuna bakılması geçici veya kalıcı körlüğe, maruz kalan maddelerin tutuşması ise orta veya şiddetli düzeyde yanıklara neden olur.
• Ani Nükleer Radyasyon: Patlamadan sonraki ilk bir dakika içerisinde yayılan; alfa, beta, nötron parçacıkları ile X ve gama ışınlarını içeren elektromanyetik enerjidir.
• Kalıntı Etkileri (Radyoaktif Serpinti): Patlama sonucu atmosfere saçılan toz ve enkaz parçaları, “serpinti” halinde yeryüzüne iner. “Siyah yağmur” olarak da bilinen bu radyoaktif kurum, rüzgarla kilometrelerce uzağa taşınabilir ve dokunduğu her şeyi kirleterek uzun dönemli bir tehlike oluşturur. Serpinti şiddeti, “7.10 kuralı” ile azalır; yani serpinti şiddeti 7 ve 7’nin kuvveti saatlerde 1/10’una düşer.

Radyasyon, vücuttaki hücrelerin yapısını bozarak iyonize eder ve kontrolsüz hücre çoğalmasına veya genetik hasarlara yol açar. Yüksek dozda radyasyona maruz kalmak, Akut Radyasyon Sendromu’na (ARS) neden olur.

• ARS Belirtileri ve Dönemleri
  Hematopoetik Etkiler: Kemik iliği depresyonuna bağlı olarak kanama, enfeksiyonlara duyarlılık, kilo kaybı ve saç dökülmesi görülür.
• Gastrointestinal Etkiler: Kanama, diyare ve kusmaya bağlı aşırı sıvı kaybı yaşanır.
• Nörovasküler Etkiler: Tansiyon düşmesi, bilinç kaybı, kafa içi basınç artışı, koma ve ölümle sonuçlanabilen en şiddetli tablodur.
• Kronik Etkiler: Lösemi, tiroid ve akciğer kanserleri ile katarakt ve doğuştan gelen bozukluklar uzun dönemli etkiler arasındadır.

Radyasyon yaralanmalarında “arındırma” (dekontaminasyon) en kritik aşamadır. Arındırılmamış hiçbir hastaya tıbbi tedavi başlanmamalıdır; çünkü bu durum hem yaralının radyasyon dozunu artırır hem de sağlık personelini risk altına sokar.

Profesyonel ekiplerce “ıslat – soy – yıka – giydir” prensibine göre uygulanır. Yaralı üzerindeki toz ve kirleticiler, sterilizasyon kuralları dahilinde uzaklaştırılır.

Zaman: Serpinti bölgesinde iseniz en az 48 saat sığınaklardan çıkılmamalı, toplamda 8-9 gün boyunca korunma planlanmalıdır.

• Mesafe: Radyoaktif kaynaktan uzaklaşmak dozu azaltır.
• Zırhlama: Canlı ile radyoaktif kaynak arasında yoğun ve kalın engeller (çelik, beton, toprak, su) oluşturulmalıdır. Sığınaklarda koruma faktörü 40 ve üzeri olan yerler tercih edilmelidir.
• Gıda ve Su Güvenliği: İşlenmiş gıdalar paketlerinde hasar yoksa tüketilmelidir. Toprak altı bitkiler (havuç, patates) temizlenerek yenebilir. Açık su kaynakları risklidir; yer altı su kaynakları veya kapalı depolar kullanılmalıdır.