Mütekâmil

Arapça "tam ve bütün olmak, eksiksizleşmek, kemale ermek" anlamlarına gelen k-m-l (ك م ل) kökünden türetilmiş ve "tekâmül eden, her yönden gelişmiş" manasını taşıyan mutakāmil (متكامل) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, "tam idi" anlamındaki kamala (كمل) fiilinin mutafāˁil vezninde (VI. bab etken fiil sıfatı) yapılandırılmış formudur. Bu vezinsel yapı, kelimeye "kademeli bir süreçle olgunluğa erişme" ve "bütünleşme" anlamı katar.

• Sosyoloji ve Antropoloji: Kurumları, değer yargıları ve toplumsal sözleşmesiyle yüksek bir olgunluk seviyesine ulaşmış, içsel dinamikleri dengeli olan toplum yapılarını betimlemek için kullanılır (Örn: Mütekâmil bir millet).
• Biyoloji ve Doğa Bilimleri: Evrimsel sürecini veya fiziksel büyüme evrelerini tamamlayarak biyolojik açıdan en karmaşık ve yetkin formuna ulaşmış organizmaların gelişim düzeyini ifade eder.
• Hukuk ve Siyaset Bilimi: Eksiklikleri giderilmiş, uygulama kabiliyeti yüksek ve toplumun ihtiyaçlarını her yönüyle kapsayan, "oturmuş" kanun ve sistemleri tanımlayan nitelikli bir terimdir.
• Felsefe ve Tasavvuf: Bireyin entelektüel ve ahlaki birikimini en üst seviyeye taşıması, karakterindeki pürüzleri gidererek "insan-ı kâmil" yolunda mesafe katetmiş, bütüncül bir kişiliğe bürünmüş olma halini niteler.