Mütekabiliyet

Kelime, Arapça "karşılaşmak, karşısında durmak" manasındaki qbl kökünden türetilen ve "karşı karşıya gelen, karşılıklı" anlamına gelen mutaqābil sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bir durumun iki taraflı ve eş değerli olmasını ifade eder. Türk yazı dilindeki resmî ve diplomatik kullanımı 19. yüzyıldan itibaren yaygınlaşmıştır.

• Diplomasi: Uluslararası ilişkilerde bir devletin diğerine karşı uyguladığı davranış veya işlemin aynısıyla karşılık gördüğü resmî protokollerde yer alır.
• Hukuk: Devletlerin yabancı unsurlara tanıdığı hakların, kendi vatandaşlarının da o ülkede aynı haklardan yararlanması şartına bağlı olduğu yasal metinlerde esas alınır.
• Emlak: Yabancı ülke vatandaşlarının taşınmaz mal edinimlerinin karşılıklılık ilkesine göre düzenlendiği tapu ve mülkiyet mevzuatlarında yer alır.
• Ticaret: Gümrük tarifeleri ve kota sınırlamaları gibi ekonomik uygulamaların iki ülke arasında eş zamanlı ve benzer şekilde yürütüldüğü anlaşmalarda tercih edilir.
• Siyaset Bilimi: Güç dengeleri ve devletler arası stratejik hamlelerin eşitlik temelinde analiz edildiği akademik çalışmalarda ve analizlerde yer alır.