Midyat Acuru

Midyat acuru, Mardin’in Midyat ilçesinde uzun yıllardır yetiştirilen, Cucurbitaceae familyasından, susuz tarıma uygun bir sebze türüdür. Coğrafi işaretle koruma altına alınan bu ürün, Cucumis cinsine ait olup, uzun ve açık yeşil renkli Cucumis melo var. flexuosus ile yuvarlak ve koyu yeşil renkli Cucumis anguria olmak üzere iki türden oluşur. Tamamen ilaç, gübre veya hormon kullanılmadan üretilen Midyat acuru, günlük taze tüketimin yanı sıra özellikle turşu yapımında tercih edilir. 

Midyat acuru, Cucumis cinsine ait olup, Cucumis melo var. flexuosus ve Cucumis anguria olmak üzere iki türü kapsamaktadır. İki türün morfolojik özellikleri aşağıda belirtilmiştir:

• Cucumis melo var. flexuosus (Uzun Tür)
• • Sebze Boyu: 8 cm – 10 cm
  • Sebze Genişliği: 2 cm – 3 cm
  • Sebze Rengi: Açık yeşil
  • Şekil: Uzun ve dikey yönlü
  • Kullanım Alanı: Günlük tüketim ve turşu üretimi

• Cucumis anguria (Yuvarlak Tür)
• • Sebze Boyu: 10 cm – 20 cm
  • Sebze Genişliği: 4 cm – 8 cm
  • Sebze Rengi: Koyu yeşil
  • Şekil: Yuvarlak
  • Kullanım Alanı: Genellikle sofralık tüketim

Midyat acuru, susuz tarıma dayanıklılığı ile öne çıkar ve üretiminde hiçbir kimyasal girdi (ilaç, hormon, gübre vb.) kullanılmaz.

Midyat acuru üretim süreci, yalnızca coğrafi sınırda elde edilen tohumların kullanımı esasına dayanır. Üretim metodunun detayları şöyledir:

• Tohumlar, bir önceki dönemde coğrafi sınırda yetiştirilen acurların kurutulmasıyla elde edilir.
• Ekime hazırlanacak tohumlar, ekimden 1-2 gün önce suya konularak nemlendirilir.
• Tohum ekimi yaklaşık 50 cm aralıklarla yapılır ve her noktaya birden fazla tohum bırakılır.
• Filizlenmenin ardından, bir noktada yeşeren fazla filizler tek filize indirgenir.
• Fideler büyüyüp geliştikçe, iki fide arasındaki alan tarla boyunca sürülerek havalandırılır.
• Sulama yapılmaz; Midyat acuru susuz tarım koşullarında yetişir.
• Hasat kademeli olarak gerçekleştirilir. Sofralık tüketim için iki günde bir, turşuluk üretim için ise günlük hasat yapılması uygundur.
• Hasat, Temmuz ayının ikinci haftasında başlar ve sonbaharda sıcaklık bitki gelişimi için gerekli seviyenin altına düşene kadar sürer.

Midyat acurunun en yaygın tüketim şekli turşu olarak değerlendirilmesidir. Turşu yapım süreci aşağıdaki gibidir:

1. Acur meyveleri yıkanır.
2. Turşu kabının dibine kişniş ve sarımsak konur.
3. İsteğe bağlı olarak biber eklenir.
4. Acur meyveleri kaba yerleştirilir.
5. Üzerine 3 litre suya 1 bardak tuz oranında hazırlanmış tuzlu su eklenir.
6. Kabın ağzı hava almayacak biçimde kapatılır.
7. Güneş görmeyen serin bir ortamda muhafaza edilen turşu, yaklaşık 3 hafta sonra tüketilebilecek olgunluğa ulaşır.

Midyat acuru, bölgeye özgü iklim koşullarında yetiştirilmekte olup, coğrafi sınır ile ün bağı taşır. Dolayısıyla, tüm üretim, işleme ve diğer işlemler Mardin ili Midyat ilçesi sınırları içerisinde yürütülmek zorundadır.

Midyat Acuru ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde bu kullanım mümkün olmadığında, işletme içerisinde kolayca görülebilecek bir yerde bulundurulması gerekmektedir.

Midyat acurunun üretim ve işleme süreçleri, Midyat Belediyesi koordinasyonunda oluşturulan üç kişilik bir denetim merci tarafından takip edilir. Denetim mercii; Midyat Belediyesi, Midyat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Midyat Ziraat Odasından konusunda uzman birer temsilciden oluşur. Denetimler:

• Yılda en az bir kez düzenli olarak,
• İhtiyaç halinde veya şikâyet üzerine her zaman gerçekleştirilebilir.

Denetim kapsamında;

• Tohumluk hazırlanması,
• Ürünün fiziksel özelliklerinin uygunluğu,
• Üretim metoduna uygunluk,
• "Midyat Acuru" ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir.

Denetim mercii, kamu veya özel kurum ve kuruluşlardan ya da bu kurumlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetim sırasında yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren kurum, ürünün coğrafi işaret haklarının korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütme yükümlülüğüne sahiptir.