Kestel Kanyonu

Toroslar’ın güney kesiminde yer alan Kestel Kanyonu, Mersin’in Mut ilçesi sınırları içerisindeki sarp vadilerden birisini oluşturmaktadır. Dağpazarı çevresinde konumlanan kanyon, dik kayalık yapısı, derin su yatakları ve yüksek kot farklarıyla dikkat çeken bir arazi sistemine sahiptir. Bölge, hem yaban hayatı koruma sahası içerisinde bulunması hem de teknik kanyon geçişleri bakımından özel bir alan niteliği taşımaktadır. Kestelkapızı Deresi ile Söğütözü Deresi’nin oluşturduğu derin vadiler, kanyon sisteminin temel jeomorfolojik unsurlarını meydana getirmiştir.

Kestel Kanyonu, Mersin ilinin Mut ilçesinde yer almaktadır. Kanyon sahası; Yıldız, Topluca, Esençay, Gençali ve Dağpazarı mahallelerinin mülki sınırları içerisinde bulunmaktadır. Mut ilçe merkezine yaklaşık 20 kilometre, Mersin kent merkezine ise yaklaşık 180 kilometre uzaklıktadır. Bölgeye ulaşım, Mut–Dağpazarı yolu üzerinden sağlanmaktadır.

Kanyon yaklaşık 5 kilometre uzunluğa sahiptir. Alan, dik yamaçlı kayalık yapılar, dar geçitler, derin su havzaları ve şelalelerden oluşan parçalı bir topoğrafya göstermektedir. Kanyon sistemi içerisinde sürekli su taşıyan akarsu bölümleri yer almaktadır. Yer yer büyük kot farklılıkları oluşmuş, bazı bölümlerde yüz metreyi aşan dikey inişler meydana gelmiştir.

^{Kestel Kanyonu Görseli (} Anadolu Ajansı ⁾

Kestel Kanyonu, yüksek eğimli ve parçalanmış arazi yapısına sahip bir vadi sistemi içerisinde gelişmiştir. Kanyon boyunca derin yarıklar, kaya oyukları, su çanakları ve dar boğazlar oluşmuştur. İç kesimlerde sürekli akan su kaynakları ile çok sayıda şelale bulunmaktadır.

Doğu kolunda yaklaşık 1100 metreyi bulan kot farkı yer almaktadır. Bazı bölümlerde teknik iniş gerektiren şelaleler bulunmaktadır. En uzun şelale inişi yaklaşık 85 metreye ulaşmaktadır. Kanyon içerisinde 10 metre ile 85 metre arasında değişen çok sayıda ip inişi bulunmaktadır. Derin su birikintileri, sifon yapıları ve akış gücü yüksek dere yatakları geçişleri zorlaştıran unsurlar arasında yer almıştır.

Kestel Kanyonu’nun bulunduğu alan, yaban keçilerinin korunmasına yönelik koruma sahası içerisinde yer almaktadır. Bölge, 1987 yılında “Yaban Keçisi Koruma ve Üretme Sahası” olarak koruma altına alınmıştır. Daha sonraki süreçte “Yaban Hayatı Geliştirme Sahası” statüsüne geçirilmiştir. Koruma sahasının büyüklüğü 4.546,47 hektara ulaşmıştır. Bölgedeki temel koruma türünü yaban keçisi oluşturmaktadır. Resmî kayıtlarda sahada yaklaşık 400 yaban keçisinin yaşadığı belirtilmiştir. Alan içerisinde sürekli yerleşim bulunmamakta, yalnızca yaz dönemlerinde kullanılan yayla yerleşimleri yer almaktadır.

^{Kestel Kanyonu Görseli (}Mut Belediyesi⁾

Kestel Dağı ve çevresi farklı yükselti kuşaklarını kapsayan geniş bir bitki örtüsüne sahiptir. İnceleme sahası yaklaşık 200 metre rakımdan başlayıp 1900 metreye kadar yükselmektedir. Bu durum farklı ekosistem tiplerinin oluşmasına neden olmuştur.

Sahada sucul ekosistemler, karasal alanlar, orman bölgeleri, subalpinik alanlar ve yüksek dağ ekosistemleri bulunmaktadır. Başlıca ağaç türlerini kızılçam, sedir, karaçam, ardıç ve meşe oluşturmaktadır. Bunun yanında çalı formundaki bitkiler, otsu türler ve çeşitli geofitler de yayılım göstermektedir.

Kestel Kanyonu ve çevresi geniş bir hayvan topluluğunu barındırmaktadır. Bölgede başta yaban keçisi olmak üzere vaşak, yaban domuzu, tavşan, oklu kirpi, kızıl sincap, çakal, kurt, tilki, kirpi, kaya sansarı ve porsuk yaşamaktadır.

Kuş türleri bakımından da zengin bir yapı bulunmaktadır. Kınalı keklik, yılan kartalı, atmaca, şahin, karatavuk, doğan, boz doğan, alaca ağaçkakan, öter ardıç, ibibik, kaya güvercini, saksağan, serçe, alakarga, üveyik ve kukumav bölgede görülen türler arasında yer almaktadır. Ayrıca yarasa türleri ile Toros kertenkelesi başta olmak üzere çeşitli sürüngen türleri de sahada yaşamaktadır.

^{Kestel Kanyonu'nda Yapılan Keşif Çalışmaları Görseli (}Anadolu Ajansı⁾

Kestel Kanyonu, Türkiye’de teknik kanyon geçişleri gerçekleştirilen alanlardan birisi hâline gelmiştir. Anadolu Kanyon İhtisas Spor Kulübü tarafından gerçekleştirilen keşif çalışmaları sonucunda kanyonun doğu kolu haritalandırılmış ve rotalandırılmıştır. İlk keşif çalışmaları 2012 yılında başlamıştır. Sonraki yıllarda gerçekleştirilen geçişlerle kanyonun farklı bölümleri incelenmiş, iniş noktaları belirlenmiş ve teknik rota çalışmaları tamamlanmıştır. Doğu kolunun sportif geçişi 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Kanyon geçişleri sırasında uzun ip sistemleri, kamp ekipmanları ve teknik iniş malzemeleri kullanılmaktadır. Bazı bölümlerde yüzerek ilerlemek gerekmektedir. Derin göletler, dar kaya geçitleri ve yüksek debili akarsular geçişleri zorlaştırmaktadır. Kanyon içerisinde çok sayıda teknik iniş noktası yer almakta olup uzun süreli kamp düzeni gerektiren etaplar bulunmaktadır.

Kestel Kanyonu’nun bulunduğu sahada av turizmi faaliyetleri yürütülmektedir. Belirlenen kota çerçevesinde yaban keçisi avcılığına izin verilmektedir. Bölge rekreasyon amaçlı kullanım alanı olarak düzenlenmemiştir. Saha içerisinde bir adet bekçi evi bulunmaktadır. Koruma statüsü nedeniyle kontrolsüz girişler sınırlandırılmıştır. Teknik kanyon geçişleri için izin ve ileri düzey deneyim gerekmektedir.