sb-image
Jonathan Swift
Edebiyat

+1 Daha

Jonathan Swift (30 Kasım 1667 – 19 Ekim 1745), İrlanda doğumlu İngiliz yazar, şair, siyasi broşür yazarı ve Anglikan rahibidir. Dünya edebiyatı klasiklerinden Gulliver'in Gezileri adlı eseriyle geniş kitlelerce tanınan Swift, iğneleyici üslubuyla döneminin toplumsal, siyasi ve dini yapısını eleştirmiştir.
Alıntıla
Bu madde henüz onaylanmamıştır.
badge icon
Madde

Ölüm(Metin)

1745

Doğum(Metin)

1667

Dinî Görevi ve Makamı

St. Patrick Katedrali'nin Dekanı (başrahibi)

Edebiyat Tarzı

Hiciv (satir)

Jonathan Swift (1667–1745), İngiliz-İrlandalı denemeci, şair, siyasi hiciv yazarı ve din adamıdır. Kariyeri boyunca hem İrlanda hem de İngiltere siyasetinde etkin rol oynayan Swift, özellikle İngiliz edebiyatında nesir hiciv (satir) türünün en önemli isimleri arasında kabul edilir. Siyasi yaşamındaki faaliyetlerinin yanı sıra Anglikan Kilisesi'ne hizmet etmiş ve Dublin'deki St. Patrick Katedrali'nin dekanı olarak görev yapmıştır. Eserlerinde ironi, metafor ve alegori gibi teknikleri kullanarak insan doğasını, toplumsal kurumları ve dönemin siyasi çatışmalarını nesnel bir çerçevede eleştirmiştir.


Yaşamı ve Eğitim Hayatı

Jonathan Swift, 30 Kasım 1667 tarihinde İrlanda'nın başkenti Dublin'de dünyaya gelmiştir. Eğitim hayatına Kilkenny College'da başlamış, 1682 ile 1686 yılları arasında Trinity College Dublin'de lisans eğitimini tamamlamıştır. 1688 yılında İrlanda'da baş gösteren siyasi ve toplumsal karışıklıklar nedeniyle İngiltere'ye gitmek zorunda kalmıştır. İngiltere'de, dönemin tanınmış diplomatı Sir William Temple'ın Moor Park'taki malikânesinde sekreter olarak göreve başlamıştır. Bu dönem, Swift'in entelektüel gelişimi ile edebi ve siyasi çevrelerle ilişki kurması açısından belirleyici bir süreç olmuştur.


1694 yılında Anglikan Kilisesi bünyesinde rahip olarak atanmak üzere İrlanda'ya dönen Swift, kısa bir süre sonra tekrar Moor Park'a giderek Temple'ın 1699'daki ölümüne kadar onunla çalışmayı sürdürmüştür.


Siyasi ve Dinî Kariyeri

Swift'in siyasi bağlantıları zaman içerisinde farklılık göstermiştir. İlk dönemlerinde Whig partisine yakınlık duyarken, 1710 yılı itibarıyla Muhafazakâr Parti (Tory) saflarına katılmıştır. Bu süreçte Muhafazakârların yayın organı olan The Examiner'da başyazar olarak görev yapmış ve partinin politikalarını savunan metinler kaleme almıştır.


1713 yılında Dublin'deki St. Patrick Katedrali'nin dekanlığına atanmıştır. 1714 yılında Kraliçe Anne'in ölümü ve Muhafazakârların iktidarı kaybetmesinin ardından kalıcı olarak İrlanda'ya dönmüş ve yaşamının büyük bir bölümünü bu görevde sürdürmüştür. İrlanda'da bulunduğu süre zarfında, İrlanda'nın ekonomik ve siyasi haklarını savunan makaleler yayımlamıştır.


Guliver'in Gezileri kitabından uyarlanmış bir görsel (Yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.)

Edebî Eserleri ve Hiciv Anlayışı

Swift, eserlerinde sıklıkla dönemin bilimsel yaklaşımlarını, dini kurumlar arasındaki çekişmeleri ve insan kibirini yermiştir. Eserlerini çoğunlukla anonim olarak veya Lemuel Gulliver, M.B. Drapier gibi kurgusal isimler kullanarak yayımlamıştır. Şiir türünde de eserler vermiş olsa da edebiyat tarihindeki yeri ağırlıklı olarak nesir formatındaki yergi metinleriyle şekillenmiştir.


Temel Eserleri

  • Bir Küvet Masalı (A Tale of a Tub) (1704): Dini mezhepler arasındaki çekişmeleri ve yozlaşmayı eleştiren, Swift'in ilk önemli düzyazı eserlerindendir.
  • Kitapların Savaşı (The Battle of the Books) (1704): Antik ve modern edebiyat/bilim savunucuları arasındaki entelektüel tartışmaları alegorik bir dille anlatan satirik bir eserdir.
  • Gulliver'in Gezileri (Gulliver's Travels) (1726): Jonathan Swift tarafından yazılan ve 1726 yılında yayımlanan Gulliver’in Gezileri (Gulliver's Travels), yüzeyde fantastik bir macera ve seyahatname gibi görünse de, özünde insan doğasına, dönemin Avrupa siyasetine ve bilim dünyasına yönelik yazılmış çok sert bir siyasi hicivdir (satir).

Kitap, gemi cerrahı ve sonradan kaptan olan Lemuel Gulliver'in yaptığı dört farklı deniz yolculuğunu konu alır. Her bir yolculuk, insanın farklı bir kusurunu veya toplumsal bir yozlaşmayı temsil eder:

1. Bölüm: Lilliput'a Yolculuk (Cüceler Ülkesi) Gulliver bir gemi kazası geçirir ve uyandığında kendini, insanların normalin on ikide biri boyutunda (yaklaşık 15 cm) olduğu Lilliput adasında bulur. Gulliver bu ülkede bir devdir. Başlangıçta esir alınsa da sonradan halkın güvenini kazanır. Lilliputluların kendi aralarındaki siyasi çekişmeler ve komşu ada Blefuscu ile yaptıkları savaşlar, incir çekirdeğini doldurmayacak nedenlere (örneğin yumurtanın kalın ucundan mı yoksa ince ucundan mı kırılacağı tartışması) dayanmaktadır.

  • Hiciv: Swift bu bölümde, dönemin İngiliz siyasetindeki anlamsız hizipleşmeleri (Whigler ve Toryler) ve İngiltere-Fransa savaşlarının anlamsızlığını eleştirir.

2. Bölüm: Brobdingnag'a Yolculuk (Devler Ülkesi) İkinci yolculuğunda Gulliver, insanların kendisinden on iki kat büyük olduğu Brobdingnag ülkesine düşer. Bu sefer kendisi bir oyuncak veya küçük bir böcek konumundadır. Bir çiftçi tarafından bulunur ve para kazanmak için sergilenir, daha sonra saraya satılır. Gulliver, devlerin kralına Avrupa siyasetinden, hukuk sisteminden, silahlardan ve baruttan övgüyle bahseder. Ancak dev kral, insanların bu kadar küçük olmalarına rağmen nasıl bu kadar vahşi ve yıkıcı olabildiklerine dehşetle şaşırır.

  • Hiciv: Bu bölüm, insan bedeninin kusurlarını, kibirli siyasetimizi ve Avrupa'nın ahlaki yozlaşmışlığını vurgular.

3. Bölüm: Laputa, Balnibarbi, Glubbdubdrib, Luggnagg ve Japonya'ya Yolculuk Korsanlar tarafından saldırıya uğrayan Gulliver, havada uçan ve manyetizma ile hareket eden Laputa adası tarafından kurtarılır. Laputa sakinleri kendilerini tamamen soyut matematiğe, müziğe ve astronomiye adamışlardır; ancak o kadar dalgındırlar ki uşakları dikkatlerini çekmek için onlara keselerle vurmak zorundadır. Adanın altındaki Balnibarbi ülkesinde ise bir akademi vardır. Burada bilim insanları (örneğin salatalıktan güneş ışığı çıkarmak gibi) tamamen işe yaramaz ve pratik olmayan deneyler yapmaktadır.

  • Hiciv: Swift burada, dönemin Kraliyet Bilim Akademisi'ni, işlevsiz soyut düşünceyi ve pratik hayattan kopuk Aydınlanma çağı bilimini yermektedir.

4. Bölüm: Houyhnhnm'ler Ülkesine Yolculuk (Akılcı Atlar Ülkesi) Son yolculuğunda kendi mürettebatı tarafından isyanla adaya bırakılan Gulliver, tamamen saf akıl, mantık ve barışla yönetilen, konuşan atların (Houyhnhnm) yaşadığı bir ülkeye gelir. Bu ülkede bir de insana çok benzeyen ancak son derece vahşi, açgözlü, bencil ve pis yaratıklar olan "Yahoo"lar yaşamaktadır. Gulliver, akıllı atların toplumuna hayran kalır ve kendi türünün (insanların) aslında biraz daha süslenmiş birer Yahoo olduğunu fark ederek büyük bir tiksinti duyar.

  • Hiciv: İnsan doğasının en karanlık, hayvani ve bencil tarafı (Yahoolar) ile ulaşılabilecek en yüksek akılcı idealin (Houyhnhnmler) karşılaştırmasıdır.

Sonuç: Gulliver nihayetinde İngiltere'ye evine döndüğünde, atların saf dünyasından sonra kendi ailesi ve çevresindeki insanlar (Yahoolar) dahil olmak üzere tüm insanlıktan iğrenmeye başlar. İnsanların kokusuna bile dayanamaz ve vaktinin çoğunu ahırda, atlarıyla konuşarak geçirir. Kitap, insanın sadece "mantıklı bir hayvan" değil, daha çok "mantık kurabilme yeteneğine sahip yozlaşmış bir hayvan" olduğu teziyle son bulur.

Guliver'in Gezileri kitabından uyarlanmış bir görsel (Yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.)

  • Alçakgönüllü Bir Öneri (A Modest Proposal) (1729): İrlanda'daki yoksulluk ve kıtlık sorunlarına İngiliz yönetiminin kayıtsızlığını vurgulamak amacıyla kara mizah tekniğiyle yazılmış kısa bir makaledir.

Kaynakça

IMDb. "Jonathan Swift - Photo Gallery." Erişim tarihi: 6 Nisan 2026. https://www.imdb.com/name/nm0842605/mediaviewer/rm1632975360/?ref_=nm_ph_1

IMDb. "Jonathan Swift - Photo Gallery." Erişim tarihi: 6 Nisan 2026. https://www.imdb.com/name/nm0842605/mediaviewer/rm1817524736/?ref_=nm_ov_ph

Poetry Foundation. "Jonathan Swift." Erişim tarihi: 6 Nisan 2026. https://www.poetryfoundation.org/poets/jonathan-swift

Ross, Ian Campbell. JONATHAN SWIFT (1667-1745). Dublin: Trinity College Dublin, 2016. Erişim tarihi: 7 Nisan 2026. https://www.tcd.ie/trinitywriters/assets/pdf/Jonathan%20Swift%20Dec%2019%202015.pdf

Swift, Jonathan. The Works of Jonathan Swift. Frankfurt: Salzwasser Verlag GmbH, 2022. Google Books. Erişim tarihi: 7 Nisan 2026. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=ZeaWEAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR13&dq=jonathan+swift&ots=9i5eghHaFQ&sig=nFEk01oe8g19wy25ze_5H2kked8&redir_esc=y#v=onepage&q=jonathan%20swift&f=false

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarYaren Karadeniz6 Nisan 2026 20:05

Etiketler

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Jonathan Swift" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • Yaşamı ve Eğitim Hayatı

  • Siyasi ve Dinî Kariyeri

  • Edebî Eserleri ve Hiciv Anlayışı

    • Temel Eserleri

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.

KÜRE'ye Sor