Demirci Kirazı

Demirci Kirazı, Manisa ili Demirci ilçesinde yetiştirilen ve Prunus avium L. türüne ait 0900 Ziraat (Napoléon) çeşidi kirazdır. Uzun saplı, iri, koyu kırmızı-bordo renkli meyveleriyle tanınan bu kiraz, ilçenin tarımsal ekonomisinde önemli bir yere sahiptir ve coğrafi sınırla güçlü bir ün bağına sahiptir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında mahreç işareti olarak 27 Mart 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Tescil, Demirci Ziraat Odası tarafından yaptırılmıştır.

Demirci Kirazı, 0900 Ziraat çeşidinin karakteristik özelliklerini taşır. Ağaçları kuvvetli, dik veya yarı dik büyür ve geniş taç oluşturur. Kendine verimsiz olması nedeniyle tozlaşma için Regina, Lambert, Noble, Summit, Sunburst, Bigarreau Gaucher, Octavia, Metron Late, Vişne veya Starks Gold gibi çeşitlerden en az üç ağaç bahçede tozlayıcı olarak bulunur. Anaç olarak kuş kirazı veya idris (mahlep) kullanılır. Çiçek sapı 27-32 mm, taç yaprak boyu 14,7-17,25 mm, çanak yaprak boyu 7,2-8,6 mm, dişi organ boyu 10-14 mm, erkek organ boyu 7-11 mm uzunluğundadır ve bir çiçekte 30-40 adet erkek organ bulunur. Yaprak uzunluğu 12-13,5 cm, eni 6,2-6,8 cm, yaprak sapı uzunluğu ise 4,2-4,8 cm’dir. Yaprak alanı 58-68 cm² arasında değişir.

Demirci Kirazı, kalp şeklinde veya yuvarlak, iri boyutlu, sert yapılı ve sulu bir meyvedir. Meyve kabuğu ince, gevrek, pürüzsüz ve parlaktır; çatlama görülmez. Meyve boyu 20-22 mm, yanak uzunluğu 21,5-23 mm, karın uzunluğu 19-22 mm’dir. Ağırlığı 8,5-11,5 g arasında değişir ve çekirdek ağırlığı 3,3-3,8 g’dir. Çekirdek, meyve etine yarı bağlıdır. Meyve eti ve suyu pembe renklidir. Kabuk rengi koyu kırmızıdan bordoya uzanır. Besin içeriği açısından 100 gramda 75-85 kcal enerji, 14,8-15 g karbonhidrat, 0,8-0,9 g protein ve 0,2-0,3 g yağ içerir. Suda çözünür kuru madde oranı %15,5-16,7, pH değeri 4,2-4,3, titre edilebilir asitlik değeri ise 0,8-1,15’tir.

Demirci Kirazı, Manisa’nın Demirci ilçesinin killi-tınlı topraklarında, yüksek su tutma kapasitesine sahip arazilerde yetiştirilir. Bölge, yıllık yağışın %40-50’sinin kış aylarında düştüğü, temmuzda 396,75 saat güneş ışığı alan ve kasım-nisan döneminde soğuk geçen bir iklime sahiptir. Kirazın soğuklama ihtiyacı, 7,2 °C altında 1000 saatten fazladır. Bu koşullar, bitkinin su ihtiyacını karşılar ve çiçeklenme sonrası genellikle sulama gerektirmez. Bahçe tesisi için şiddetli rüzgârlara kapalı, meyilli ve yamaç araziler tercih edilir; toprak derinliği en az 2 m olmalıdır.

Üretim, kuş kirazı veya idris anacıyla başlar. Temmuz-eylül döneminde tınlı-kumlu topraklarda tohum tavaları hazırlanır. Toprak 50-60 cm derinlikte işlenir, 4 kg/m² yanmış ahır gübresi eklenir ve tohumlar 30-35 cm sıra arası, 15-20 cm sıra üzeri mesafeyle ekilir. Çimlenme sonrası yabancı ot temizliği ve 3-4 kez sulama yapılır. Eylül-ekimde anaçlar sökülerek çap (1,5-2 cm) ve uzunluklarına göre sınıflandırılır ve hendeklerde muhafaza edilir.

Temmuz-eylül arasında kalem aşısı yapılır. Anacın boğaz ve gövde kısmındaki uzun sürgünler kesilir, 50-70 cm yükseklikte yatay kesim yapılır ve 4-5 cm derinliğinde dikey kesiğe 10-15 cm uzunluğunda, 3-4 gözlü kalem yerleştirilip bağlanır.

Bahçe, organik madde oranı %2,5’in üzerinde olacak şekilde hazırlanır. Dikim, aralık-şubat aylarında, 6 m sıra arası ve sıra üzeri mesafelerle yapılır. Fideler en az 1 yaşında olmalı, 50x50 cm çukurlara yerleştirilmeli ve gübreli toprakla kapatılıp cansuyu verilmelidir.

• Sulama: Nisan’da çiçeklenme döneminde damlama sulama başlar ve hasada kadar 3-4 kez tekrarlanır.
• Gübreleme: Her 3 yılda bir dekar başına 2-3 ton yanmış gübre kullanılır.
• Budama: Dikim sonrası fidan 70-80 cm’den kesilir. İlk 3 yıl budama yapılmaz; sonrasında 1 lider dal ve 3 dışa açılan dal bırakılır. Lider dal 5-7 yıl sonra kesilir. Budama aralık-şubatta yapılır.
• Destekleme: Kırılgan dallar herek veya urganla desteklenir.
• Yabancı Ot Kontrolü: Ağaç araları çapalanır ve traktörle sürülür.
• İlaçlama: Gerektiğinde kültürel, biyoteknik veya entegre mücadele uygulanır.

Hasat, meyvenin bayrak kırmızısı rengine ulaşıp sapının koyu yeşil olduğu 15 Haziran-15 Ağustos döneminde yapılır. Meyve, sapıyla birlikte, sap dibinden bükülerek koparılır; meyve gözüne zarar verilmez. Hasat edilen kirazlar boylanarak 6 veya 12 kg’lık kasalara yerleştirilir, 2-4 °C’de soğutulur ve 0 °C’de %90-95 nemde en fazla 10 gün muhafaza edilir. Nakliye aynı koşullarda yapılır.

Demirci Kirazı, ilçenin tarımsal geçmişinde köklü bir yere sahiptir ve ekonomik değer taşır. Anaç temini hariç tüm üretim süreçleri Demirci ilçesinde gerçekleşir. Denetimler, Demirci Ziraat Odası koordinasyonunda, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ticaret ve Sanayi Odası’ndan uzmanlarla yılda iki kez yapılır. Kiraz çeşidi, anaç, tozlayıcı uygunluğu, üretim yöntemi, meyve rengi ve mahreç işareti kullanımı kontrol edilir.