Aya Baniya (Aya Payana) Kilisesi

Isparta’nın Turan Mahallesi’nde yer alan yapı, 1750’li yıllarda inşa edildiği tahmin edilen bir Ortodoks kilisesidir. Yapı, Geç Osmanlı dönemine tarihlenmekle birlikte Yapının kuzey, batı ve doğu yönlerinde giriş kapıları bulunmaktadır.

^{Isparta Aya Baniya Kilisesi} (Kültür Portalı)

Yapının 18. yüzyılın ortalarında, 1750’li yıllarda inşa edildiği kabul edilmektedir.^【1】 Geç Osmanlı döneminde kullanılan bir Ortodoks kilisesi olarak işlev görmüştür. 18. yüzyıla tarihlenmesine rağmen mimari planı daha erken dönem Bizans kiliselerinin bazilikal düzenini devam ettirmesi bakımından dikkat çekmektedir.

Yapı, üç nefli bazilikal plan düzeni, apsisli formu ve sütunlu iç mekân kurgusu ile geleneksel kilise mimarisi özelliklerini sürdürmektedir. Bu yönüyle dönemin dini yapı geleneği içinde bazilikal plan tipinin devamlılığını göstermektedir.

Yapı 1993 yılında Göller Bölgesi Projesi kapsamında restorasyon kapsamına alınmıştır. 1999 yılında çatı yenilenmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından çevre düzenlemesi ve bazı onarım çalışmaları yapılmıştır. Yapıya ait barok üsluptaki ahşap elemanların müze deposunda muhafaza edildiği belirtilmektedir.^【2】

Yapı, dikdörtgen planlı ve üç neflidir. İç mekânda toplam 10 sütun bulunmaktadır. Sütunlar kaidesiz olup korint tarzı başlıklara sahiptir ve yüzeyleri sıva ile kaplanmıştır. Üst örtü ahşap iskeletlidir ve çapraz tonoz sistemiyle oluşturulmuştur. Dıştan kırma çatı formunda olup alaturka kiremit ile örtülüdür.

^{Aya Baniya Kilisesi} (Kültür Portalı)

Apsis bölümü alt sırada üç büyük, üst sırada üç küçük pencere ile aydınlatılmaktadır. Pencere açıklıkları dış cephede kesme taşlarla kemerli olarak düzenlenmiştir. İç mekânda sütunlar arasında metal gergiler bulunmaktadır. Yan sahınlarda ve giriş kapılarının üzerinde alçı madalyon süslemeleri yer almaktadır. Cephelerde sıva ve taş işçiliği birlikte kullanılmıştır. Ön cephe sıvalı, diğer cepheler sıvasız kaba yontu taş duvarlardan oluşmaktadır. Kapılar üçgen alınlıklı ve sütunlu küçük taç kapı formundadır. Kapı ve kemer geçişlerinde haç motifleri bulunmaktadır. İç mekânda zemin taş görünümlü beton kaplama ile düzenlenmiştir. Apsis ile naos arasında ikonastasis bölümüne ait ahşap gergiler bulunmaktadır.