ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı (2026)

59. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı, 21 Temmuz 2026'da Filipinler'in başkenti Manila'da başlamıştır. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyesi ülkelerin dışişleri bakanları ile üst düzey diplomatlarının katıldığı toplantıda, bölgesel ve küresel güvenlik gündemini ilgilendiren çeşitli konular ele alınmıştır. Zirve kapsamında düzenlenen oturumlara Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Rusya, Japonya ve Avrupa Birliği ülkelerinden temsilciler de iştirak etmiştir.

24 Temmuz'a kadar sürmesi planlanan toplantılar kapsamında jeopolitik gelişmeler, enerji arz güvenliği, ticaret, gıda güvenliği, bölgesel ekonomik iş birliği, Myanmar'daki iç savaş, ASEAN'ın Beş Maddeli Konsensüsü ile ABD-İran arasında yeniden başlayan çatışmaların uluslararası sisteme etkileri değerlendirilmiştir. Toplantılar, ASEAN'ın bölgesel güvenlik ve diplomasi alanındaki koordinasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür.

^{2026 ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı - 19 Temmuz, 2026 (Anadolu Ajansı)}

Toplantının ardından yayımlanan ortak bildiride, ASEAN ülkelerinin dışişleri bakanları ABD ile İran arasında yeniden başlayan çatışmalardan duydukları derin endişeyi dile getirmiştir. Bildiride, söz konusu gelişmelerin Orta Doğu'da kalıcı barışın sağlanmasına yönelik diplomatik girişimleri olumsuz etkilediği belirtilmiştir.

ASEAN ülkeleri, taraflara azami itidal gösterme çağrısında bulunmuş ve gerilimi daha da tırmandırabilecek adımlardan kaçınılmasını istemiştir. Bildiride ayrıca Orta Doğu'daki tüm cephelerde çatışmaların sona erdirilmesinin önemine vurgu yapılmıştır.

Ortak bildiride, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan gemilere yönelik ayrımcı veya tek taraflı engelleme girişimlerinden duyulan endişe de ifade edilmiştir. Bölgedeki gerilimin sürmesinin uluslararası ticaret, küresel tedarik zincirleri, enerji piyasaları, gıda güvenliği ve tarımsal üretim üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceği değerlendirilmiştir.

ASEAN toplantılarında yalnızca Orta Doğu'daki gelişmeler değil, Güneydoğu Asya'yı doğrudan ilgilendiren güvenlik başlıkları da ele alınmıştır. Myanmar'da devam eden iç savaş, ASEAN'ın Beş Maddeli Konsensüsü'nün uygulanma süreci ve Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik ihtilafları toplantının öncelikli gündem maddeleri arasında yer almıştır.

Toplantılar sırasında Filipinler ile Çin arasında Güney Çin Denizi'nde yaşanan son gerilim de diplomatik temasların önemli başlıklarından biri olmuştur. ASEAN ile Çin arasında uzun süredir müzakere edilen Güney Çin Denizi Davranış Kuralları'nın tamamlanmasına yönelik görüşmeler sürdürülmüştür. Ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin zirve kapsamında ikili temaslarda bulunmasının beklendiği bildirilmiştir.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ASEAN Dışişleri Bakanları'nın Manila'da aldığı kararla Türkiye'nin ASEAN'ın Diyalog Ortağı olarak kabul edildiğini açıklamıştır. Böylece Türkiye, ASEAN bünyesinde üye ülke statüsünden sonraki en üst iş birliği mekanizmalarından biri olan Diyalog Ortaklığı statüsünü elde etmiştir.

Fidan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Türkiye, ASEAN Dışişleri Bakanları’nın Manila’da aldığı kararla ASEAN’ın Diyalog Ortağı olarak kabul edildi. Böylece, ASEAN içinde üye ülke statüsünün hemen ardından gelen ve daha önce sadece 11 devletin kabul edildiği bir konuma ulaştık. 2024’te yaptığımız başvurunun ardından, süreç boyunca destek veren Dışişleri Bakanı arkadaşlarıma, Dönem Başkanı Filipinler’e ve ASEAN Sekretaryası’na içten teşekkür ediyorum." ^【1】

Fidan, elde edilen statünün Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesindeki diplomatik etkinliğini artıracağını ve ASEAN ile yürütülen uzun vadeli stratejik iş birliğine yeni bir boyut kazandıracağını belirtmiştir.

Açıklamasının devamında ise şu değerlendirmede bulunmuştur:

"2010’da ASEAN’la kurumsal ilişkilerimizin temelini atmamızdan bu yana, ASEAN ülkeleriyle her alanda iş birliğimizi artırmış ve ticaret hacmimizi 6,5 milyar dolardan 16 milyar dolara çıkarmıştık. Diyalog Ortağı statüsüyle beraber, yaklaşık 700 milyon nüfusu ve 4 trilyon ABD dolarını aşan ekonomisi bulunan ASEAN bölgesiyle siyasi ve ekonomik iş birliğimizin daha da derinleşeceğine inanıyoruz. Bu yeni dönemin ülkemiz ve ASEAN üyeleri için hayırlı olmasını diliyorum."^【2】

Türkiye, ASEAN ile kurumsal ilişkilerini 2010 yılında başlatmış ve sonraki yıllarda siyasi, ekonomik ve ticari iş birliğini kademeli olarak geliştirmiştir. 2024 yılında ASEAN Diyalog Ortaklığı için resmi başvuruda bulunulmuş, Temmuz 2026'da Manila'da alınan kararla başvuru kabul edilmiştir.

Diyalog Ortaklığı statüsüyle birlikte Türkiye'nin ASEAN'ın siyasi istişare mekanizmalarına daha aktif katılım sağlaması, ekonomik iş birliğini genişletmesi ve yaklaşık 700 milyon nüfusa sahip Asya-Pasifik bölgesiyle ilişkilerini kurumsal düzeyde daha ileri bir aşamaya taşıması hedeflenmiştir. Bu gelişme, Türkiye'nin Asya Yeniden Girişim politikası kapsamında bölge ülkeleriyle geliştirdiği çok yönlü diplomatik açılımın önemli aşamalarından biri olarak değerlendirilmiştir.