Arapgir Balıklı Pilav

Arapgir Balıklı Pilav, Türkiye’nin Malatya iline bağlı Arapgir ilçesinde üretilen ve mahreç işaretiyle tescillenmiş bir yöresel yemektir. Arapgir’de “sarıbalık” olarak bilinen sazan balığı veya alabalık, tereyağında kavrulmuş kuru soğan, domates, biber, domates salçası, baharat ve pilavlık bulgurla hazırlanan iç harçla doldurulup pişirilir. 

Arapgir Balıklı Pilav, Arapgir ilçesinde “sarıbalık” adıyla da bilinen sazan balığı veya alabalığın, tereyağında kavrulmuş kuru soğan, domates, yeşil biber ve domates salçası ile birlikte baharat ve pilavlık bulgur karışımı bir iç harç ile doldurulması ve pişirilmesiyle hazırlanan yöresel bir yemektir. Yemeğin ayırt edici bir unsuru, üretiminde geleneksel olarak Arapgir Mor Reyhanı (266 numaralı coğrafi işaret tescilli ürün) kullanılmasıdır. Arapgir Balıklı Pilav, coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahip olup, Arapgir ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunmaktadır.

Dört kişilik Arapgir Balıklı Pilav üretiminde aşağıdaki bileşenler kullanılmaktadır:

• 100 g kuru soğan
• 350 g tereyağı
• 15 g domates salçası
• 2 adet domates
• 3 adet yeşil biber
• 500 g pilavlık bulgur
• 10 g tuz
• 10 g karabiber
• 10 g kuru Arapgir Mor Reyhanı
• 4 adet balık (alabalık veya sarıbalık)
• 500 ml sıcak su

Hazırlık aşamaları şu şekilde özetlenebilir: Kuru soğan ince ince doğranır ve geniş bir kapta 250 g tereyağı ile pembeleşene dek kavrulur. Kavrulmuş soğana domates salçası eklenip karıştırılır. Ardından küp doğranmış domates ve yeşil biberler ilave edilir. Üzerine 200 g bulgur, tuz, karabiber ve Arapgir Mor Reyhanı katılır ve tüm karışım üç dakika kavrularak balıkların içini dolduracak harç elde edilir. Balıklar temizlenip yıkandıktan sonra içleri bu harçla doldurulur ve pişirme kabının altına dizilir. Balıkların üzeri 300 g bulgur ile kapatılır, üzerine sıcak su ilave edilir ve kabın kapağı kapatılarak 30 dakika kısık ateşte pişirilir. Pişirme sonrasında servis tabaklarına alınmadan önce 100 g tereyağı eritilerek yemeğin üzerine gezdirilir. Servis, her tabakta bir balık ve yanında pilav olacak şekilde sıcak olarak yapılır. İsteğe bağlı olarak porsiyon başına 10-15 g doğranmış maydanoz ilavesi mümkündür.

Arapgir Balıklı Pilav, Arapgir ilçesi mutfak kültürünün bir unsuru olarak, coğrafi sınırla ün bağına sahiptir. Bu nedenle ürünün tüm üretim aşamaları Arapgir ilçesi sınırları içerisinde gerçekleştirilmek zorundadır. Üretim, işleme ve diğer işlemler coğrafi sınır dışında yapılamaz.

Arapgir Balıklı Pilav’ın üretimi ve mahreç işareti kullanımına ilişkin denetimler; Arapgir Belediyesi koordinatörlüğünde yürütülmektedir. Denetim mercii, Arapgir Belediyesi, Arapgir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Arapgir Esnaf ve Sanatkârlar Odasından seçilecek konusunda uzman birer temsilciden oluşan üç kişilik bir ekipten meydana gelmektedir. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak yapılmakta olup, gerekli görülen durumlarda veya şikâyet üzerine her zaman gerçekleştirilebilir. Denetim kapsamı; ürünün üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna sadakati ve Arapgir Balıklı Pilav ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımına ilişkin kriterlere uygunluğu içermektedir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da buralarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden hizmet alabilir veya destek isteyebilir. Tescil ettiren kurum, hakların korunmasına yönelik hukuki süreçleri yürütme yetkisine sahiptir.