Amasya İstasyon Köprüsü

İstasyon Köprüsü, Amasya il merkezinde, kenti ikiye bölen Yeşilırmak üzerinde yer alan tarihi bir ulaşım yapısıdır. Coğrafi konum olarak Ziya Paşa Bulvarı'nın bitiminde yer alan köprü; günümüzde kentin Üçler (İstasyon mevkii) Mahallesi ile Hacı İlyas Mahallesi'ni birbirine bağlayan kritik bir geçiş noktası işlevi görmektedir. Yapı, Amasya Kalesi'nin ana giriş kapılarından biri olan "Meydan Kapısı"nın tam önünde konumlanması sebebiyle, literatürde ve tarihi kayıtlarda "Meydan Köprüsü" adıyla da anılmaktadır.

^{Amasya İstasyon Köprüsü} (Kültür Portal)

İstasyon Köprüsü'nün bulunduğu alandaki ilk inşa faaliyeti, 1145 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Mesud döneminde gerçekleştirilmiştir.^【1】 Ancak bu ilk yapı; bölgenin depremselliği ve Yeşilırmak'ın taşkınları gibi doğa olayları neticesinde zamanla yıkılmıştır. Kayıtlara göre, 1374 yılında meydana gelen büyük depremin ardından köprü; dönemin Amasya Emiri Şadgeldi Paşa tarafından, ilk yapının kalıntıları üzerine ve orijinal mimari karakteri korunarak yeniden inşa edilmiştir.^【2】

Osmanlı İmparatorluğu döneminde de yapı çeşitli onarımlardan geçmiştir. 1824 yılında Yeşilırmak'ta meydana gelen su taşkınında büyük zarar gören köprü, 1828 yılında dönemin Amasya Ayanı Özlü Yusuf Ağa tarafından kapsamlı bir şekilde onarılarak yenilenmiştir.^【3】

Yapının inşasında ana malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Selçuklu dönemine ait ilk yapının beş gözlü, kemerli ve harpuşta (eğimli çatı) tarzında inşa edildiği bilinmektedir. Şadgeldi Paşa dönemindeki yeniden inşasında ise kesme taştan yapılmış üç geniş ayak ve bu ayaklar arasına atılmış kemerlerden oluşan bir taşıyıcı sistem kurgulanmıştır.

Köprü, Cumhuriyet döneminde değişen ulaşım ihtiyaçlarına bağlı olarak bazı yapısal müdahalelere maruz kalmıştır. 1940 yılında gerçekleştirilen büyük onarım çalışmalarında, köprünün üst tablası genişletilmiş, zeminine beton dökülmüş ve kenar kısımlarına metal korkuluklar monte edilmiştir. Bu müdahaleler, yapının geleneksel taş örgüsü ile modern dönemin yapı elemanlarının bir arada bulunduğu çok katmanlı bir mimari nitelik kazanmasına yol açmıştır.

^{Amasya İstasyon Köprüsü} (Kültür Portal)

Amasya'nın Yeşilırmak eksenli kentsel gelişiminde ulaşım ağı bütünlüğünü sağlayan İstasyon Köprüsü, tarihi kent dokusunun korunması amacıyla oluşturulan resmi planlamaların ayrılmaz bir parçasıdır. Köprü; Madenüs Köprüsü, Alçak Köprü ve Hükümet Köprüsü gibi diğer tarihi yapılarla birlikte "Amasya Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Alan Yönetim Planı" sınırları içerisinde yer almaktadır. Kültür turizmi açısından büyük önem taşıyan bu yapı; kentin sivil mimari örnekleri (Yalıboyu Evleri) ve anıtsal eserleri ile birlikte, bütünleşik bir tarihi ulaşım altyapısı bileşeni olarak tescillenmiştir.