Altıntepe

Altıntepe, Erzincan ovasının kuzeydoğu kenarında, Üzümlü ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve Urartu döneminde kurulmuş olan tarihi bir yerleşim yeridir. Erzincan şehir merkezine 15 kilometre uzaklıkta ve Erzincan-Erzurum karayolunun 100 metre kuzeyindeki bir volkan konisi üzerinde konumlanmaktadır. Günümüze kadar ulaşabilmiş en sağlam Urartu şehirlerinden biri olarak kabul edilen Altıntepe Kalesi; temel olarak Urartu döneminde (M.Ö. 850-600) inşa edilmiş olup sonrasındaki Pers, Bizans ve Anadolu Selçuklu dönemlerinde de kullanılmıştır.

Altıntepe Ören Yeri (Türkiye Kültür Portalı)

Erzincan ovasındaki volkanik konilerin en belirginlerinden biri üzerine kurulan Altıntepe, stratejik ve coğrafi konumu sebebiyle çok katmanlı bir yerleşim tarihi sunmaktadır. İlk olarak M.Ö. 850-600 yılları arasında Urartu medeniyeti tarafından bir kale-şehir olarak iskan edilen bölge, Anadolu'nun bu dönemki kültürel özelliklerini yansıtan tekil örneklerden birini barındırmaktadır. Urartuların bölgedeki hakimiyetinin ardından yerleşim sırasıyla Persler, Bizanslılar ve Anadolu Selçukluları tarafından da askeri ve sivil amaçlarla kullanılmaya devam etmiştir.

Bölgedeki ilk bilimsel kazı ve araştırmalar, 1959 yılında Ankara Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Tahsin Özgüç başkanlığında başlatılmıştır. 1967 yılına kadar süren bu ilk dönem kazılarında Urartu dönemine ait mimari kalıntılar ve çok sayıda arkeolojik eser gün yüzüne çıkarılmış, elde edilen veriler çeşitli makaleler ve iki ciltlik bir kitapla literatüre kazandırılmıştır.

Alanda yürütülen kazı çalışmaları, 2003 yılında Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Karaosmanoğlu'nun başkanlığında yeniden başlatılmıştır. Günümüzde bu alandaki kazı ve restorasyon çalışmaları devam etmektedir.

Altıntepe'deki Urartu yerleşimi, iç içe geçmiş iki kale duvarı ile korunmaktadır. Kazılarda ortaya çıkarılan Urartu dönemi yapıları, Anadolu arkeolojisine önemli katkılar sağlamıştır. Bu yapılar arasında taş temelli sur duvarları ve iç kale kapısı, tapınak-saray kompleksi, sütunlu kabul salonu (Apadana) ve iç surların hemen dışında yer alan bir depo binası bulunmaktadır. Tepenin güney yamacında açılan bir terasa yerleştirilmiş açık hava tapınağı ile yeraltına taşlarla örülerek inşa edilmiş üç adet oda mezar, dönemin dini ve ölü gömme mimarisi hakkında bilgiler sunmaktadır.

Altıntepe Ören Yeri (Türkiye Kültür Portalı)

Alanda Urartu mimarisinin haricinde, sonraki iskan dönemlerine işaret eden Bizans dönemine ait bir kilise yapısı ve ek sur duvarları da tespit edilmiştir.

Höyükte yürütülen kazılarda, özellikle M.Ö. 8. yüzyıla ait yüksek düzeyli eserler bulunmuştur. Çivi yazılı tunç eşyalar üzerinde Urartu kral adlarına rastlanmış olup; eserler arasında fildişi ve madeni eşyalar, miğferler, kalkanlar, seramikler ve duvar resimleri bulunmaktadır. Buluntulardaki süslemelerde tanrı, insan ve hayvan figürleri ile çeşitli motifler önemli bir yer tutmaktadır. Urartu sanatının parlak dönemini temsil eden bu arkeolojik buluntular, Ankara'da bulunan Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmektedir.