1992 Erzincan Depremi

^【1】13 Mart 1992 tarihinde yerel saatle 19:08'de, Türkiye'nin doğusunda yer alan Erzincan ilinde büyük ölçekli bir sismik olay meydana gelmiştir. ^【2】Çeşitli ulusal ve uluslararası sismoloji merkezleri tarafından kaydedilen bu sarsıntının yüzey dalgası büyüklüğü (Ms) 6.8, moment büyüklüğü ise 6.9 olarak hesaplanmıştır. ^【3】Depremin odağının yer kabuğunun üst bölümlerinde, yaklaşık 10 ila 12 kilometre derinlikte yer aldığı tespit edilmiştir. ^【4】Sismolojik veriler ve yapılan modellemeler, ana şokun basit bir kırılmadan ziyade karmaşık bir yapı sunduğunu; sismik momentleri farklı olan ve aralarında 15 ile 28 saniye zaman farkı bulunan en az üç ardışık şoktan oluştuğunu göstermektedir. ^【5】Toplam sismik momentin ortalama 1.2 x 10^26 dyne-cm olduğu belirlenmiştir.

Erzincan bölgesi, tektonik açıdan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ), Kuzeydoğu Anadolu Fay Zonu (KDAFZ) ve Ovacık Fayı (OVF) arasındaki karmaşık bir etkileşim alanında konumlanmaktadır. Erzincan Havzası, bu fay sistemlerinin hareketiyle gelişimini sürdüren, kalın tortul tabakalar içeren bir açılma-genişleme (pull-apart) havzası niteliğindedir. 1992 depremini oluşturan faylanma mekanizması, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun genel karakterine uygun olarak sağ yönlü doğrultu atımlı bir özellik sergilemekle birlikte, bir miktar normal faylanma bileşeni de içermektedir. Art sarsıntıların dağılımı, sismik etkinliğin ana şoku takiben havzanın güneydoğusuna doğru yaklaşık 40 kilometrelik bir hatta yoğunlaştığını ve bölgedeki ikincil fay segmentlerinin de bu süreçte aktif hale geldiğini ortaya koymuştur.

^【6】Deprem neticesinde resmi kayıtlara göre 653 kişi hayatını kaybetmiş, 3 bin 850 kişi ise yaralanmıştır. Bölgedeki yapı stokunun deprem sırasındaki davranışı incelendiğinde, can kayıplarının temel sebebinin mühendislik hizmeti almamış, tasarım kurallarına uyulmamış ve taşıyıcı sistemi yetersiz binaların yıkılması olduğu görülmüştür. Erzincan genelinde binaların betonarme tasarım kurallarına aykırı inşa edilmesi ve malzemenin dayanımı gösterememesi, yapısal hasarın boyutlarını artırmıştır. Deprem sonrası oluşan fiziksel yıkım, kentte geçici bir göç dalgasının yaşanmasına da sebebiyet vermiştir.

^{1992 Erzincan Depremi'ni temsi eden görsel (}Anadolu Ajansı⁾

^【7】Erzincan ili, Kemaliye, İliç ve Otlukbeli'nin belirli kısımları haricinde bütünüyle 1. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. 1992 felaketinin ardından şehirleşme politikalarında köklü değişikliklere gidilmiş; yatay yapılaşma ve kat sınırlaması modeline geçilerek Türkiye genelinde depreme karşı hazırlıklı illerden biri haline getirilmesi hedeflenmiştir. ^【8】6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında, il genelinde yaklaşık 130 hektarlık riskli alan belirlenmiş ve kentsel dönüşüm projeleri başlatılmıştır. Bu projeler; sürdürülebilir yerleşme, güvenli yapılaşma ve bütüncül kentsel planlama ilkeleri doğrultusunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yerel yönetimlerin koordinasyonunda yürütülmektedir. Güncel çalışmalar, mevcut inşaat stokunun envanterinin çıkarılması ve riskli yapıların bilimsel raporlar ışığında tahliye edilerek dönüştürülmesi üzerine odaklanmaktadır.