Russian Federation

Rusya Federasyonu, yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük ülkesi olarak Asya ve Avrupa kıtaları arasında yer alır. 17.075.400 km²’lik geniş yüzölçümüyle 14 ülkeye kara sınırı bulunan Rusya, stratejik konumu, doğal zenginlikleri ve köklü tarihiyle küresel siyasette etkili bir aktördür. ^【1】 Resmî dili Rusça olan ülkenin başkenti Moskova’dır. Federal anayasal cumhuriyet yapısına sahiptir ve başkanlık sistemiyle yönetilmektedir. Devlet Başkanı, yürütme erkini elinde tutarken, yasama yetkisi Federal Meclis’e aittir. ^【2】

Tarihsel süreçte Çarlık Rusyası, Sovyetler Birliği ve günümüz federatif yapısı gibi farklı yönetim biçimlerine sahip olan Rusya, siyasi ve ekonomik açıdan küresel dengeleri belirleyen ülkeler arasındadır. Doğal gaz, petrol ve maden rezervleri bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biri olarak enerji sektörüne dayalı bir ekonomiye sahiptir. Bunun yanı sıra, Rusya’nın geniş coğrafyası, farklı iklim kuşaklarını ve ekosistemleri içinde barındırması, biyolojik çeşitlilik açısından zengin bir ülke konumunda olmasını sağlamaktadır. Sanayi, bilim, teknoloji ve askeri alanlardaki gelişmeleriyle uluslararası arenada önemli bir güç olarak varlık göstermektedir.

^{Rusya Federasyonu bayrağı ve arması}

Rusya Federasyonu, 146,4 milyon nüfusa sahiptir ve nüfusun büyük bir kısmı Avrupa Rusya’sında yaşamaktadır. Ortalama nüfus yoğunluğu 8,4 kişi/km² olarak hesaplanırken, bu oran Avrupa Rusya’sında 26,6 kişi/km²’ye kadar çıkmakta, Sibirya ve Pasifik kıyılarında ise 1,2 kişi/km²’ye kadar düşmektedir.

Şehirleşme oranı oldukça yüksektir ve nüfusun büyük çoğunluğu kentsel alanlarda yaşamaktadır. Moskova ve St. Petersburg, ülkenin en büyük metropolleri arasında yer almakta ve ekonomik, kültürel ve siyasi merkezler olarak ön plana çıkmaktadır. Novosibirsk, Yekaterinburg, Nizhny Novgorod ve Kazan gibi büyük şehirler de nüfus açısından önemli merkezlerdir. Kırsal kesimde yaşayan nüfusun oranı ise giderek azalmaktadır ve günümüzde toplam nüfusun yaklaşık dörtte birini oluşturmaktadır.

^{Moskova (Fotoğraf:} Astemir Almov^, unsplash.com⁾

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından nüfusta azalma eğilimi başlamış, 1992’den itibaren doğum oranlarının düşmesi ve göç nedeniyle nüfus gerilemiştir. Eğer bu eğilim devam ederse, 2050 yılına kadar nüfusun %30 oranında azalması beklenmektedir.

Yaşam süresi cinsiyete göre farklılık göstermekte, erkeklerin ortalama ömrü 64,7 yıl, kadınların ise 76,6 yıl olarak hesaplanmaktadır. Erkeklerde ölüm oranlarının yüksek olmasının başlıca nedenleri arasında alkol tüketimi, sigara kullanımı ve kardiyovasküler hastalıklar yer almaktadır. Rusya, nüfus azalmasını durdurmak amacıyla çeşitli politikalar uygulamaktadır. Göç politikaları bu sürecin yönetilmesi açısından önem taşımakta, devlet doğum oranlarını artırmak için aile destek programları uygulamakta ancak düşük doğum oranları ve yüksek ölüm oranları nüfus artışını sağlamakta yetersiz kalmaktadır.

Rusya Federasyonu, etnik çeşitliliği bakımından dünyanın en büyük çok uluslu devletlerinden biridir. Ülkede 190’dan fazla etnik grup yaşamaktadır. 2010 nüfus sayımına göre, Rusya Federasyonu içinde 160 farklı etnik grup yaşamaktadır. Toplam nüfusun %80,9'unu Ruslar, %1,4'ünü Ukraynalılar ve %0,4'ünü Beyaz Ruslar oluşturduğundan, Slav kökenli halklar ülke nüfusunun %82,7'sini meydana getirmektedir. Slavlardan sonra en büyük etnik azınlık, farklı Türk topluluklarını kapsayan gruptur; ülke nüfusunun %8,7'si, yani yaklaşık 12 milyon kişi, çeşitli Türk topluluklarına aittir. ^【3】 Bunun yanı sıra Başkurtlar, Çuvaşlar, Çeçenler, Ermeniler, Avarlar, Belaruslular, Kazaklar, Azerbaycanlılar, Kabartaylar, Yakutlar ve İnguşlar da ülkede nüfus grupları arasında yer almaktadır.

Rusya'nın geniş toprakları içerisinde farklı etnik grupların yoğunlaştığı bölgeler bulunmaktadır. Tatar ve Başkurt nüfusları, özellikle Tataristan ve Başkurdistan'da yoğunlaşmıştır. Kuzey Kafkasya bölgesi, Çeçenler, Avarlar ve İnguşlar gibi çeşitli etnik gruplara ev sahipliği yapmaktadır. Sibirya'da ise Yakutlar ve Buryatlar gibi Türk ve Moğol kökenli halklar yaşamaktadır.

Etnik grupların büyük çoğunluğu Rusça konuşmaktadır. Farklı bölgelerde özerk yönetimler altında kendi dillerini koruma haklarına sahiptirler. Ülkede resmi dil Rusçadır ancak Tatarca, Çuvaşça, Başkurtça, Çeçence ve Yakutça gibi diller, ilgili etnik grupların yoğun yaşadığı bölgelerde ikinci resmi dil olarak kabul edilmektedir.

Etnik yapı ve dil çeşitliliği, Rusya'nın federal yapısını doğrudan etkilemiştir. Ülkede 21 özerk cumhuriyet bulunmaktadır. Bu cumhuriyetler genellikle belirli bir etnik grubun ağırlıkta olduğu bölgelerde kurulmuştur. Demografik değişimler ve göç hareketleri nedeniyle bazı azınlık gruplarının nüfusu zaman içinde azalma eğilimi göstermektedir.

Rusya Federasyonu, 83 idari birimden oluşan bir federasyondur. Ülke, anayasayla belirlenmiş farklı türdeki idari birimlerden meydana gelmektedir: 21 cumhuriyet (her biri kendi anayasası ile yasama ve yürütme organlarına sahiptir), 9 kray (eyalet), 46 oblast (bölge), 2 federal statüye sahip şehir (Moskova ve St. Petersburg) ve 5 özerk bölge bulunmaktadır. ^【4】 Toplamda 83 federal unsurun varlığı resmî kaynaklarda yer almaktadır. Her bir idari birim kendine has yerel yönetim organlarına sahiptir. Federal hükümet ile bu birimler arasındaki yetki paylaşımı kanunlarla düzenlenir ve federal sistemin bütünlüğü gözetilerek yönetilir.

Devlet Başkanı, yürütme erkinin önemli bir bölümünü kullanır ve aynı zamanda silahlı kuvvetlerin başkomutanlığını üstlenir. Başbakan, hükümetin yönetiminden sorumlu kişidir ve Devlet Başkanı tarafından atandıktan sonra Federal Meclis’in alt kanadı olan Devlet Duması’nın onayına sunulur. Yürütme organı, bakanlar kurulu ve çeşitli federal kurumlar aracılığıyla faaliyet gösterir. Yasama organı, Federal Meclis olarak adlandırılır Devlet Duması ile Federasyon Konseyi olarak iki kanattan oluşur. Devlet Duması halk tarafından seçilen temsilcileri içerirken Federasyon Konseyi, federal unsurları temsilen her bölgeden belirlenen üyelerden meydana gelir. ^【5】

Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından uluslararası arenada yeniden yapılanma sürecine girmiştir. Dış politikasını şekillendiren temel unsurlar bağımsızlık, egemenliğin korunması ve çok kutuplu dünya düzenine dayalı bir sistem inşa etme hedefidir. Küresel aktörlerle ve bölgesel güçlerle olan ilişkilerinde ekonomik işbirlikleri, güvenlik anlaşmaları ve enerji politikaları ön planda yer almaktadır. Batılı ülkelerle rekabet içinde bulunurken, Çin, Hindistan, Orta Doğu ve Afrika ülkeleriyle stratejik ortaklıklar geliştirmeye çalışmaktadır. Avrasya Ekonomik Birliği ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi bölgesel organizasyonlar aracılığıyla ekonomik ve siyasi nüfuzunu artırma çalışmaktadır.

Rusya-ABD ilişkileri, Soğuk Savaş sonrası süreçte istikrarsız bir seyir izlemiştir. Stratejik Silahların Azaltılması Antlaşmaları (START I, II, III) gibi nükleer silahsızlanma anlaşmaları iki ülke arasındaki stratejik dengeyi sağlamaya yönelik olmuştur. Ancak NATO’nun doğuya doğru genişleme çabası, Ukrayna krizi, karşılıklı yaptırımlar ve Suriye İç Savaşı gibi konular nedeniyle ilişkilerde gerilimler yaşanmaktadır. ABD’nin Rusya’ya yönelik uyguladığı ekonomik yaptırımlar ve askeri caydırıcılık politikaları, Moskova’nın dış politikasında Asya ve Avrasya’ya yönelmesini hızlandırmıştır.

Rusya ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler enerji, ticaret ve güvenlik politikaları ekseninde şekillenmektedir. Rusya, Avrupa’nın en büyük doğalgaz ve petrol tedarikçilerinden biri olarak enerji arz güvenliğinde kritik bir rol oynamaktadır. 2014 yılında Kırım’ın ilhak edilmesi ve Ukrayna krizi sonrasında AB, Rusya’ya ekonomik yaptırımlar uygulamaya başlamıştır. Avrupa’nın güvenlik politikalarında NATO ile olan bağlarının güçlenmesi, Moskova’nın AB ile olan diplomatik ilişkilerini karmaşık hale getirmiştir.

Rusya-Çin ilişkileri, ekonomik ve askeri işbirliği temelinde derinleşmektedir. İki ülke arasında enerji ticareti ön planda yer almakta, Rusya, Çin’in en büyük petrol ve doğalgaz tedarikçilerinden biri konumunda bulunmaktadır. Rusya ve Çin arasındaki yakın ilişkiler, ekonomik boyutun ötesinde savunma ve teknoloji alanlarında da kendini göstermektedir. Çin, Rusya’nın savunma sanayiindeki ileri teknolojisine ilgi duyan ülkelerden biridir. 2010’larda gerçekleştirilen S-400 hava savunma sistemi ve Su-35 savaş uçağı satışları, Çin’i Rusya’dan bu üst düzey sistemleri alan ilk yabancı müşteriler haline getirmiştir.

İki ülke, düzenli olarak ortak askeri tatbikatlar icra etmektedir: “Vostok”, “Tsentr” gibi Rus stratejik tatbikatlarına zaman zaman Çin birlikleri katılırken, “Deniz İşbirliği” adı altında Akdeniz’den Japon Denizi’ne farklı bölgelerde ortak deniz tatbikatları yapılmaktadır. Bu sayede ordular arası iletişim pekiştirilmektedir. Teknoloji transferi açısından, Çin ilk nükleer denizaltısını ve ilk insanlı uzay aracını geliştirirken Rus danışmanlardan ve Sovyet mirası bilgilerden faydalanmıştır.

^{Xi Jinping ve Vladimir Putin 2024 (Fotoğraf:} President of Russia⁾

Uzay alanında günümüzde de işbirliği devam etmekte; 2021’de iki ülke Ay’da ortak bir araştırma üssü kurma planlarını duyurmuştur. Bilişim ve telekomünikasyon sektörlerinde de yakınlaşma mevcuttur. ABD yaptırımları nedeniyle zor durumda kalan Huawei gibi Çinli firmalar, Rusya’nın 5G altyapısının kurulmasında önemli rol üstlenmiş; Moskova 5G şebekesinin büyük kısmını Çin teknolojisiyle inşa etmeye yönelmiştir. Çin, Rusya’ya gelişmiş üretim ekipmanları ve elektronik bileşenler sağlarken, Rusya da Çin’e roket motorları, uçak motorları gibi kendisinin güçlü olduğu alanlarda destek sunmaktadır.

Kültürel ve eğitim alanındaki ortaklıklar da ilişkilerin yumuşak güç boyutunu oluşturmaktadır. Son yıllarda binlerce Çinli öğrenci üniversite eğitimi için Rusya’ya gelmekte, benzer şekilde çok sayıda Rus öğrenci de Çin üniversitelerinde eğitim görmektedir. Konfüçyus Enstitüleri Rusya’nın çeşitli kentlerinde Çin dilini ve kültürünü tanıtırken, Pekin’deki Puşkin Enstitüsü gibi kuruluşlar da Rus dilini Çin’de yaygınlaştırmaktadır. ABD’nin her iki ülkeye yönelik yaptırım politikaları, Rusya ve Çin’i stratejik olarak daha da yakınlaştırmaktadır.

Rusya ve Hindistan arasındaki ilişkiler tarihsel olarak savunma sanayii ve enerji işbirliğine dayanmaktadır. Moskova, Hindistan’ın en büyük silah tedarikçileri arasında yer almakta, BrahMos füzeleri, Su-30 savaş uçakları ve nükleer reaktör teknolojisi gibi projelerde işbirliği sürmektedir.

Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile ticaret, enerji ve güvenlik alanlarında işbirliğini artırmaktadır. Özellikle Kazakistan, Avrasya Ekonomik Birliği ve Şanghay İşbirliği Örgütü içinde Rusya ile ekonomik bağlar geliştirmiştir. Kafkasya’da Ermenistan ile stratejik müttefik ilişkileri bulunurken, Azerbaycan ve Gürcistan ile ilişkiler daha mesafeli bir seviyede sürmektedir.

Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkiler, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden sonra ekonomiden savunmaya pek çok alanda ivme kazanmıştır. 1990’larda inişli çıkışlı bir seyir izlese de özellikle 2000’ler ve sonrasında karşılıklı bağımlılık haline gelen bir işbirliği ağı oluşmuştur.

Ekonomik ilişkilerde, enerji ve ticaret en belirgin alanlardır. 2023 yılı itibarıyla Türkiye, Rusya’nın en büyük ticaret ortaklarından biri haline gelmiştir. Türkiye, Rusya’dan başta doğal gaz ve petrol olmak üzere enerji kaynaklarını ithal ederken, Rusya'ya tarım ürünleri, tekstil ve makine sanayi ürünleri ihraç etmektedir. 2023 yılı itibarıyla iki ülke arasındaki toplam ticaret hacmi 55,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

Enerji alanında, Türkiye ve Rusya arasındaki projelerden biri TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı’dır. 8 Ocak 2020 tarihinde açılan bu proje, Rus doğal gazının Karadeniz üzerinden Türkiye’ye ve oradan Avrupa’ya taşınmasını sağlamaktadır. Rusya'nın Türkiye’ye olan enerji bağımlılığı bu tür projelerle pekişmiş, Türkiye ise Rus doğal gazının önemli bir alıcısı konumuna gelmiştir. ^【6】

Rusya ile Türkiye arasındaki stratejik enerji iş birliği projelerinden biri Akkuyu Nükleer Güç Santrali’dir. 2010 yılında imzalanan anlaşma ile başlatılan bu proje, Türkiye’nin ilk nükleer santrali olma özelliğini taşımaktadır. Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından inşa edilen santral, dört reaktörden oluşacak ve toplamda 4.800 megavat kapasiteye sahip olacaktır. İlk reaktörün 2023 yılında devreye alınması planlanmıştır. Akkuyu NGS, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini sağlamayı hedeflerken, aynı zamanda Rusya ile uzun vadeli stratejik iş birliğini güçlendirmektedir.

^{Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin kurulumu, 2025 (}Akkuyu Nükleer ROSATOM⁾

Müteahhitlik sektörü de iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Türk müteahhitlik firmaları, Sovyetler’in dağılması sonrası Rusya’da yoğun faaliyet göstererek 1987’den 2023’e kadar toplam 102 milyar dolar değerinde 2000’i aşkın proje üstlenmişlerdir. Rusya, Türk müteahhitlerinin en çok iş yaptığı ülkelerin başında gelmektedir.

Turizm ise ilişkilerin bir diğer güçlü boyutudur: Rusya, yıllardır Türkiye’nin en büyük turist kaynağıdır. 2019 yılı “Türk-Rus Kültür ve Turizm Yılı” ilan edilmiş ve aynı yıl rekor düzeyde 7,1 milyon Rus turist Türkiye’yi ziyaret etmiştir. Bu rakam, Türkiye’ye gelen yabancı turistler içinde Rusların payının %15’i aşması demektir. Rus turistler 2023 itibarıyla pandemi öncesi seviyelere yaklaşarak yine milyonlar düzeyinde Türkiye’ye akın etmektedir; sadece 2023 yılında Rus turistlerin Türkiye’de bıraktığı döviz geliri 6 milyar dolara ulaşmıştır.

İnsan hareketliliğinin bir diğer yönü de Rusya’da çalışan veya yaşayan Türkler ile Türkiye’de yerleşik Rus vatandaşlarıdır. Moskova ve St. Petersburg gibi şehirlerde binlerce Türk, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinde çalışırken; Antalya başta olmak üzere Türkiye’de on binlerce Rus vatandaşı yerleşik olarak ikamet etmekte ya da mülk sahibi olmaktadır. Bu durum halklar arası etkileşimi artırmakta, kültürel yakınlaşmayı desteklemektedir. Eğitim ve kültür alanında iki ülke, üniversiteler arası işbirlikleri, dil öğrenimi merkezleri (Rusya’daki Türkoloji kürsüleri ve Türkiye’deki Rus Dili merkezleri gibi) ile iletişimi güçlendirmektedir.

^{Recep Tayyip Erdoğan ve Vladimir Putin 2018 (Fotoğraf:} President of Russia⁾

Türkiye ve Rusya arasındaki askeri iş birliği ise son yıllarda savunma sanayii alanında gelişmeler göstermiştir. Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması, iki ülke arasındaki stratejik askeri ilişkilerin dikkat çeken unsurlarından biri olmuştur. Suriye meselesi, iki ülkenin askeri ve güvenlik iş birliğinde zaman zaman gerilimlere yol açsa da, taraflar Astana süreci gibi diplomatik platformlar aracılığıyla iş birliğini sürdürmektedir.

Diplomatik ilişkilerde zaman zaman krizler yaşanmıştır. 2015 yılında yaşanan Rus savaş uçağının Türkiye tarafından düşürülmesi olayı, iki ülke arasındaki ilişkilerde bir krize yol açmıştır. Ancak, diplomatik çabalar sonucunda 2016’dan itibaren ilişkiler yeniden toparlanmış ve iş birliği güçlenmiştir. Günümüzde, Rusya ve Türkiye, Karadeniz güvenliği, Orta Doğu politikaları ve Kafkasya’daki gelişmeler gibi bölgesel konularda ortak hareket etmeye çalışmaktadır. Akkuyu Nükleer Santrali projesi gibi uzun vadeli enerji projeleri, iki ülkenin stratejik iş birliğini pekiştiren unsurlar arasında yer almaktadır.

Rusya'nın yakın tarihte dünya genelinde en çok ambargoya maruz kalan ülke haline gelmesi, başta Türkiye olmak üzere gelecekteki atılımlarıyla küresel ambargo hedefinde bulunma riski olan ülkeler için öngörü alanı oluşturmaktadır.

Bu kapsamda, Rusya’nın ambargolara karşı geliştirdiği hamleler, gelecekte benzer risklerle karşılaşma potansiyeli olan ülkeler için de nitelikli veri kaynağı olmaktadır. Türkiye gibi küresel ticaret ve enerji akışında etkin konumda olan ülkeler için Rusya örneği, karşılaşılabilecek sert yaptırımlara karşı muhtemel reaksiyon modelleri ve alternatif projelerin test edilebildiği bir laboratuvar işlevi görmektedir.

Rusya Federasyonu, bölgesel ve küresel düzeyde birçok iş birliği mekanizması içinde yer almaktadır. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1991 yılında kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Rusya’nın eski Sovyet ülkeleriyle ilişkilerini sürdürmek amacıyla oluşturduğu bir bölgesel örgüttür. BDT, ekonomik ve siyasi iş birliği çerçevesinde faaliyet göstermesine rağmen üye ülkeler arasında tam anlamıyla bir entegrasyon sağlayamamıştır. Daha sonra 2010 yılında Rusya, Kazakistan ve Belarus arasında kurulan Gümrük Birliği, 2015 yılında Avrasya Ekonomik Birliği’ne (AEB) dönüşerek, bölgesel ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesini amaçlamıştır. AEB, üye ülkeler arasında serbest ticaretin geliştirilmesi, ortak gümrük tarifeleri ve yatırım politikalarının uyumlaştırılması gibi hedeflerle faaliyetlerini sürdürmektedir.

Bölgesel güvenlik alanında ise Rusya, 2001 yılında Çin ile birlikte Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) kurucu üyeleri arasında yer almıştır. ŞİÖ, başlangıçta bölgesel güvenlik ve terörle mücadele ekseninde kurulmuş olsa da zaman içinde ekonomik iş birliğini de içine alarak geniş bir etki alanına ulaşmıştır. Çin, Hindistan, Pakistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan gibi ülkelerin de katılımıyla örgütün uluslararası önemi artmıştır. Bununla birlikte, eski Sovyet ülkeleri arasında askeri iş birliğini artırmayı amaçlayan Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ), Rusya’nın bölgesel güvenlik politikalarının temel taşlarından biri haline gelmiştir. Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın üye olduğu bu örgüt, karşılıklı savunma anlaşmaları kapsamında üye ülkeler arasında askeri koordinasyon sağlamaktadır.

Rusya, küresel düzeyde de iş birliklerine katılmaktadır. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinden biri olarak veto hakkına sahip olması, ülkeye uluslararası diplomasi sahnesinde bir avantaj sağlamaktadır. Rusya, bu yetkisini özellikle Orta Doğu, Ukrayna ve Asya-Pasifik bölgelerindeki jeopolitik gelişmelere müdahil olmak için kullanmaktadır. Ayrıca, küresel ekonomi politikalarında söz sahibi olabilmek adına G20 ve BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) gibi uluslararası ekonomik platformlarda da etkin rol oynamaktadır. BRICS ülkeleri, ekonomik iş birliğini artırarak Batı merkezli finansal sistemlere alternatifler geliştirmeye çalışmaktadır.

^{2024 BRICS Zirvesi (Fotoğraf:} President of Russia⁾

Bölgesel ticaret bağlamında ise Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ), Rusya’nın Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkilerini güçlendirmeyi amaçlayan bir platformdur. Türkiye başta olmak üzere birçok ülkeyle enerji, ulaştırma ve ticaret alanında ortak projeler yürütülmektedir. Enerji alanında ise Avrupa Birliği (AB) ile ilişkiler, Rusya’nın doğalgaz ve petrol ihracatına dayalı stratejik iş birlikleri çerçevesinde şekillenmektedir. Kuzey Akım ve TürkAkım projeleri, Rusya’nın Avrupa’ya enerji tedarikini güvence altına almak için geliştirdiği büyük ölçekli girişimler arasında yer almaktadır.

Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri, ülkenin savunma stratejileri doğrultusunda beş ana hizmet kolundan oluşmaktadır: Kara Kuvvetleri, Havacılık ve Uzay Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Stratejik Füze Kuvvetleri ve Hava İndirme Birlikleri. Bu yapılanma, Rusya'nın geniş coğrafi sınırlarını korumak ve ulusal güvenliğini sağlamak amacıyla şekillendirilmiştir.

Kara Kuvvetleri, Rusya’nın en büyük askeri birimlerinden biridir. Temel sorumlulukları arasında kara operasyonlarının yürütülmesi, sınır güvenliğinin sağlanması ve stratejik bölgelerde caydırıcı bir güç oluşturulması yer almaktadır. Kara Kuvvetleri; motorize tüfek birlikleri, tank birlikleri, füze ve topçu birlikleri ile hava savunma unsurlarını içermektedir. Birlikler, farklı arazi ve iklim koşullarında savaşabilecek şekilde donatılmıştır.

^{Rus Silahlı Kuvvetleri (Fotoğraf:} Ministry of Defence of the Russian Federation⁾

Havacılık ve Uzay Kuvvetleri, 2015 yılında Hava Kuvvetleri ve Uzay Savunma Kuvvetleri’nin birleşmesiyle oluşturulmuştur. Temel görevleri arasında hava sahasının korunması, stratejik bombardıman operasyonları, uzaydan gelebilecek tehditlere karşı savunma ve balistik füze saldırılarına karşı erken uyarı sistemlerinin işletilmesi yer almaktadır. Ayrıca, devlet yönetim merkezleri, askeri kontrol noktaları ve önemli idari-politik tesislerin korunmasını sağlamaktadır.

Deniz Kuvvetleri, Rusya Federasyonu’nun deniz yollarını güvence altına almak ve denizden gelebilecek tehditlere karşı savunma sağlamak amacıyla görev yapmaktadır. Deniz Kuvvetleri; Kuzey Filosu, Pasifik Filosu, Karadeniz Filosu, Baltık Filosu ve Hazar Filosu olmak üzere beş ana birimden oluşmaktadır. Balistik füze denizaltılarının muharebe devriyelerini yürütmek ve belirlenen tehditlere karşı operasyonel hazırlık sağlamak bu kuvvetin başlıca görevleri arasındadır.

Stratejik Füze Kuvvetleri, Rusya’nın nükleer caydırıcılık stratejisinin temelini oluşturmaktadır. Bu kuvvetler, kıtalararası balistik füzelerin (ICBM) işletilmesinden sorumludur. Ülkenin stratejik güvenliğini sağlamak ve nükleer caydırıcılığı güçlendirmek amacıyla gelişmiş füze sistemleri ile donatılmıştır. Mobil ve sabit füze rampaları ile hızlı reaksiyon kabiliyetine sahiptir.

Hava İndirme Birlikleri, Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri’nin hızlı müdahale gücü olarak faaliyet göstermektedir. Düşman hatlarının gerisinde operasyon düzenleme kabiliyetine sahiptir. Paraşütçü tugayları ve özel operasyon birimlerinden oluşan bu birlikler, stratejik bölgelerde hızla konuşlanarak askeri görevleri yerine getirmektedir. Hafif zırhlı araçlar ve mobil birliklerle donatılan bu kuvvetler, yüksek hareket kabiliyetiyle anında müdahaleye hazırdır. Rusya Federasyonu’nun askeri teşkilatlanması, bu beş ana kuvvetin entegrasyonu ve koordinasyonu ile ülkenin savunma kapasitesini maksimum seviyede tutmayı amaçlamaktadır. Her bir kuvvetin özel görev tanımları ve yetenekleri, Rusya’nın geniş coğrafi alanı ve stratejik hedefleri doğrultusunda belirlenmiştir.

Rusya, büyük doğal kaynak rezervlerine sahip, küresel enerji piyasasında belirleyici bir ülke konumundadır. Batı’nın 2022 yılı sonrası uyguladığı yaptırımlara rağmen ekonomisi büyüme göstermiş, yeni ticaret yolları geliştirerek küresel etkisini artırmıştır. 2023 yılı itibarıyla Rusya’nın GSYH’si yaklaşık 2 trilyon dolar olarak kaydedilmiştir.

Yaptırımların ardından ülke ekonomisinin dışa bağımlılığını azaltma stratejisi izlenmiş, yerli üretim teşvik edilerek yeni tedarik zincirleri kurulmuştur. Çin, Hindistan, Türkiye ve Körfez ülkeleri gibi alternatif ticaret ortaklarıyla ilişkiler güçlendirilmiş, dış ticaretin yönü Batı’dan Doğu’ya kaydırılmıştır.

2023 yılı itibarıyla Rusya ekonomisi yaklaşık %3,6 büyüme kaydetmiş, işsizlik oranı %3,2 gibi düşük bir seviyede kalmıştır. Ülke, içindeki ekonomik değişkenleri düzenleyerek küresel sistemdeki yerini sağlamlaştırmıştır. Dış ticaret fazlası 2023 yılında 140 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. İhracat 425 milyar dolar, ithalat ise 285 milyar dolar olmuştur.

Batı’nın SWIFT sisteminden çıkarma hamlesine karşılık Rusya, Çin’in CIPS ödeme sistemine entegre olmuş, BRICS ülkeleriyle ortak finansal altyapılar geliştirmiştir. Rusya Merkez Bankası altın rezervlerini artırmış, dijital ruble projesiyle finansal sistemde bağımsızlık sağlamaya çalışmıştır. Bankacılık sektörü, yaptırımlara rağmen büyümeye devam etmiş, Asya ve Afrika ülkeleriyle yapılan finansal iş birlikleri sonucunda ticaret kesintisiz sürdürülmüştür.

Rusya’nın ticaret yapısı büyük oranda enerji kaynakları ve hammadde ihracatına dayanır. Ülkenin ihracatında petrol, doğalgaz, kömür, metaller ve tahıl ön plana çıkmaktadır. 2023 yılında toplam ihracatı 425 milyar dolar olarak kaydedilirken, ithalatı 285 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

Sanayi sektörü, ülke ekonomisinin %36,7’sini oluşturmakta olup en büyük payı ağır sanayi, enerji üretimi ve metalürji sektörü almaktadır. Rusya, dünyanın en büyük doğalgaz üreticilerinden biridir ve ülkenin sanayi yapısı enerjiye dayalı bir model üzerinden şekillenmiştir. Ancak ileri teknoloji ve tüketim malları üretimi ekonominin küçük bir bölümünü oluşturmaktadır.

Rusya, dünyanın en büyük enerji üreticilerinden biri olarak enerji sektörünü stratejik bir avantaj olarak kullanmaktadır. 202