HaKökenArapça kökenli bir kelimedir. Hâtır (ﺧﺎﻃﺮ) kelimesi, “akla gelmek” anlamındaki ḫuṭūr ve “kalp, gönül” anlamındaki ḫāṭir sözcüklerinden türetilmiştir.Kullanım AlanlarıGündelik Konuşma Dili: Kırılmak, gönül almak, ricada bulunmak veya biriyle olan duygusal ya da sosyal ilişkiyi ifade etmek için çeşitli deyim ve kalıplarla birlikte kullanılır (örn. “hatırını sormak”, “hatır koymak”, “hatır için”).Edebiyat: Özellikle şiir ve mensur metinlerde, hafıza, gönül, duygu ve hayal gücü bağlamlarında yo
TRAyşe İkbal Özsakın
DeKökenDeryadil kelimesi, Farsça kökenli deryâ (دریا) ve dil (دل) sözcüklerinin birleşimiyle oluşur. Mecaz yoluyla hoşgörülü, cömert, yüce gönüllü kişileri tanımlamak için kullanılır.Kullanım AlanlarıEdebi metinler: Edebiyatın çeşitli alanlarında karakter betimlemelerini ifade eder.Tasavvuf: Sabırlı, teslim olmuş mürşit tanımlamalarını ifade eder.Değerler eğitimi: Hoşgörü, merhamet ve paylaşımı ifade eder.
TR
Sümeyye Akkanat Terzioğlu
BaKökenFarsça bâde (şarap, içki) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Eski metinlerde genellikle tasavvufi ve edebi bağlamda kullanılmıştır. Ayrıca Arapça ba‘d (sonra, ardından) kelimesiyle karıştırılmamalıdır.Kullanım AlanlarıEdebiyat ve Şiir: Divan edebiyatında içki, aşk ve sarhoşluk imgeleriyle sıkça kullanılır.Tasavvuf: Manevi sarhoşluğu ve ilahi aşkı simgeler.Günlük Konuşma: Günümüzde "bade" kelimesi eski şiir ve metinlerde geçmekle birlikte, halk dilinde pek kullanılmaz.
TR
Hümeyra Yılmaz
GöKökenEski Türkçede köngül (ruh, kalp, sevgi) kelimesinden türemiştir. Zamanla ses değişimine uğrayarak "gönül" biçimini almıştır.Kullanım AlanlarıEdebiyat ve Şiir: Sevgi, hasret ve insanın iç dünyasını anlatan eserlerde sıkça yer alır.Tasavvuf ve Felsefe: Ruhun derinliklerini, insanın manevi yolculuğunu ifade etmek için kullanılır.Günlük Konuşma: Birinin içten isteğini, duygularını anlatmak için yaygın olarak kullanılır.
TR
Hümeyra Yılmaz
YüKökenEski Türkçe yürek kelimesi, kalp anlamında kullanılmıştır ve yür-mek (hareket etmek) fiilinden türetilmiştir. Moğolca cirüke(n) kelimesi de benzer anlam taşır ve Türkçeden alınmıştır.Kullanım AlanlarıFiziksel Anlam (Anatomi):Manevi Anlam (Gönül, Duygusal Durum):Edebiyat ve Sanat:"Yürek, birçok şairin şiirlerinde içsel dünyayı ve duyguları ifade etmek için sıkça kullanılır."Cesaret ve Yüreklilik:Mide ve İç Organlar:Metaforik Anlamlar:
TR
Ahsen Buyurkan
DiKökenDilgir kelimesi, Farsça kökenli dilgīr (دلگیر) sözcüğünden alıntıdır. Farsçada dil “gönül, kalp” ve gīr “tutan, alan” öğelerinden oluşan bu birleşik yapı, “gönlü tutulmuş”, “canı sıkkın”, “hüzünlü” anlamlarını taşımaktadır.Kullanım AlanlarıTürk Edebiyatı: Ağırlıklı olarak Divan şiirinde aşk, hüzün ve kalp kırıklığı, melankoli, keder ya da içsel sıkıntı gibi duyguları ifade etmek için kullanılmaktadır.Tasavvuf Terminolojisi: Gönül dünyası, içe yöneliş ve Allah aşkı bağlamında "gönlü dertli"
TR
İbrahim Filiz
DiKökenFarsça dil (gönül) ve efrūz (aydınlatan) kelimelerinin birleşimi ile türetilmiştir.Kullanım AlanlarıEdebi Kullanım: Genellikle şairlerin, yazarların veya sanatçıların esinlendirici, ruhu rahatlatıcı, sevindiren eserlerinde kullanılır.Günlük Konuşma: Duygusal ve zihinsel rahatlama sağlayan unsurlar veya sözler için yaygın bir şekilde kullanılabilir.
TR
Sümeyra Uzun
CaKökenFarsça cânân (can gibi sevilen, sevgili) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. cân (can, ruh) kelimesiyle bağlantılıdır.Kullanım AlanlarıEdebiyat: Divan şiirinde ve halk edebiyatında sevgiliyi tanımlamak için kullanılır.İsim Olarak: Türkiye’de yaygın olarak kullanılan bir kadın ismidir.Günlük Konuşma: Sevilen kişi veya dost anlamında mecazi olarak kullanılır.Alt Anlamlar ve Yan AnlamlarEdebi Canan: Şairlerin şiirlerinde idealize ettiği sevgili figürü.İsim Olarak Canan: Türkiye’de yaygın kullanıl
TR
Ahsen Karakaş