Xaricdə Yaşayan Türklər və Əqraba Topluluqları Başqanlığı (YTB)

6 aprel 2010-cu il tarixli və 5978 saylı “Xaricdə Yaşayan Türklər və Əqraba Topluluqları Başqanlığı Təşkilatı və Vəzifələri Haqqında Qanun” ilə qurulmuş və 15 iyul 2018-ci il tarixli və 4 saylı “Nazirliklərə Bağlı, Əlaqəli və Digər Quruluşların Təşkilatı Haqqında Prezident Fərmanı” ilə yenidən təşkil edilmiş Xaricdə Yaşayan Türklər və Əqraba Topluluqları Başqanlığı (YTB), xaricdə yaşayan vətəndaşlar, soydaş və əqraba topluluqları ilə Türkiyədə ali təhsil alan beynəlxalq tələbələr üçün fəaliyyət göstərən bir qurumdur.

Dünyanın dörd bir yanında, əsasən Avropa qitəsində olmaqla, təxminən 7 milyonluq Türk diasporası mövcuddur. Bu topluluqların Türkiyə ilə bağlarının gücləndirilməsi həm diaspora, həm Türkiyə, həm də yaşadıqları ölkələr üçün önəm daşıyır. YTB, bu çərçivədə çoxşaxəli və əhatəli bir diaspora siyasəti həyata keçirir. Türk diasporasının kimliyini və mədəniyyətini qoruması, ana dilin saxlanması, Türkiyəyə bağlılığın artırılması və yerləşdikləri ölkələrdə iqtisadi, sosial və mədəni mövqelərinin gücləndirilməsi YTB-nin əsas prioritetlərindəndir.

Soydaş və əqraba topluluqlarla aparılan işlər YTB-nin əsas fəaliyyət sahələrindən biridir. Balkanlardan Afrikaya, Qafqazdan Şərqi Avropaya, Orta Asiyadan Orta Şərqə qədər geniş bir coğrafiyada fəaliyyət göstərən YTB, bu topluluqlarla iqtisadi, sosial, mədəni və akademik əlaqələrin gücləndirilməsinə töhfə verir.

Tarixi, dini, coğrafi və mədəni bağlara sahib olan topluluqlar “soydaş topluluqlar” olaraq təyin edilir. Bu çərçivədə, Türk dilində danışan azlıqlar, müsəlman toplumlar, inkişaf dəstəyinə ehtiyacı olan ölkələr və Türkiyə məzunları ilə müxtəlif layihələr həyata keçirilir. Xüsusilə, mədəni irsin qorunması və bu irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi məqsədilə mühüm layihələr dəstəklənmişdir. 2019-cu ildə həyata keçirilən "Onlar da İnsan idi: Krım Şifahi Tarix Araşdırması" və "1944 Ahıska Sürgünü: Son Şahidlər" layihələri bu sahədəki səylərə nümunədir.

YTB-nin mühüm fəaliyyətlərindən biri də beynəlxalq tələbə hərəkətliliyi ilə bağlıdır. 2012-ci ildən bəri həyata keçirilən Türkiyə Təqaüdləri, dünyanın dörd bir yanından gələn keyfiyyətli tələbələrin Türkiyədə ali təhsil almasına imkan yaradır. Hər il 175-dən çox ölkədən təxminən 165 min müraciət qəbul edilir və 5 min beynəlxalq tələbə bu təqaüdlərlə dəstəklənir. Hal-hazırda 15 min beynəlxalq tələbə Türkiyə Təqaüdləri çərçivəsində ölkəmizdə təhsil alır.

Türkiyə Təqaüdləri, beynəlxalq tələbələrin təhsil alarkən eyni zamanda Türkiyə ilə bağlarını gücləndirmələrini və öz ölkələrinin inkişaf proseslərinə töhfə vermələrini hədəfləyir. Məzun olan tələbələr, 150 mindən çox üzvü olan "Türkiyə Məzunları" şəbəkəsinə qoşularaq ölkələri ilə Türkiyə arasında körpü rolunu oynayır.

YTB, soydaş və əqraba topluluqlara yönəlik mədəni və tarixi irs araşdırmalarına üstünlük verir. Quruluş, mədəni dəyərlərin qorunması və ötürülməsi məqsədilə müxtəlif layihələr həyata keçirir. Məsələn, Ahıska Türkləri və Krım Tatarları kimi topluluqlara yönəlik memarlıq irsinin qorunması layihələri dəstəklənmişdir. Ahıska bölgəsindəki Türk-İslam əsərlərinin inventarlaşdırılması, bu əsərlərin fotoşəkillərinin çəkilməsi və memarlıq təsvirlərinin qeyd altına alınması təmin edilmişdir. Bundan əlavə, Qazaxıstandakı Uyğur mədəniyyətinə yönəlik işlərlə qeyri-maddi mədəni irsin qorunmasına töhfə verilmişdir.

Xaricdə Yaşayan Türklər və Əqraba Topluluqları Başqanlığı (YTB), Türkiyənin tarixi və mədəni məsuliyyətlərini yerinə yetirmək məqsədilə müxtəlif sahələrdə fəaliyyətlərini davam etdirir. Quruluş, Türk diasporasının gücləndirilməsi, soydaş və əqraba topluluqlarla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və beynəlxalq tələbə hərəkətliliyi kimi mövzularda mühüm bir missiya yerinə yetirir. YTB, mədəni irsin qorunması və toplumlararası əməkdaşlığın artırılması hədəfləri doğrultusunda fəaliyyətlərini davam etdirir.