Varto (İlçe)
Muş ilinin kuzeyinde yer alan Varto, yüksek dağların arasında kurulmuş bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden 1.650 metre yükseklikte bulunan bu ilçe, Muş ilinin en yüksek bölgesidir. Çevresinde Bingöl, Şerafettin ve Hanşeref dağları bulunur.
Varto’nun Doğası ve İklimi Nasıl?
Varto'da sert bir kara iklimi görülür; bu da kışların uzun ve çok soğuk, yazların ise kısa ve sıcak geçmesi demektir34. Hava sıcaklığı kışın -29 dereceye kadar düşebilirken, yazın 37 dereceye kadar çıkabilir. Bölgede yılın 120 günü sıcaklık donma noktasının altında seyreder.
İlçenin en dikkat çekici doğal yapılarından biri Hanşeref Dağları üzerinde bulunan Hamurpet Gölü’dür. Bu göl, Büyük ve Küçük Hamurpet olmak üzere iki kısımdan oluşan bir krater gölüdür. Ayrıca bölgeden Bingöl Çayı, Koşkar Suyu ve Seferek Çayı gibi önemli akarsular geçer.
Hamurpet Gölü (Anadolu Ajansı)
Zaman Yolculuğu: Varto’nun Tarihi
Varto’nun geçmişi binlerce yıl öncesine, Urartular dönemine kadar uzanır. İlçenin bilinen en eski isimlerinden biri halk arasında "Gımgım" olarak söylenen Gümgüm'dür. 1840 yılından itibaren ilçe statüsünde olan bölgeye Osmanlı döneminde ilk kaymakam ataması yapılmıştır.
İlçede tarihe ışık tutan en önemli yerlerden biri Kayalıdere Antik Kenti'dir. "Kale Şehri" olarak da bilinen bu yer, Urartu Kralı II. Sarduri döneminde inşa edilmiştir. 1965 yılında yapılan kazılarda burada dev taş bloklar, bir tapınak, şarap mahzeni ve tunçtan yapılmış küçük aslan heykelleri bulunmuştur. Varto, 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla bugünkü adını almıştır.
Kayalıdere Antik Kent (Kültür Portali)
Varto’da Yaşam ve Eğitim
Varto halkının en önemli geçim kaynağı hayvancılıktır; meralarda koyun ve sığır yetiştirilir. Ayrıca ilçede gezginci arıcılık ve alabalık üretimi de yapılır. İlçe merkezinde hayvansal ürünleri değerlendiren ve meşhur kaşar peyniri üreten küçük mandıralar bulunur.
Küçük Mandıralar (yapay zeka ile oluşturuldu)
Eğitim, Varto’da yaşayan insanlar için çok değerlidir ve okuma yazma oranı %93 gibi oldukça yüksek bir seviyededir. İlçe tarihinde 1946 ve 1966 yıllarında büyük depremler yaşanmıştır. Bu depremler sonucunda bazı aileler yurt dışına, özellikle Almanya'ya göç etmiştir.
