Türkiye’de Akademik Bilgi Altyapısı

TÜBİTAK ULAKBİM, Türkiye'nin dijital bilgi altyapısının temel taşıdır. TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM), 1996 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) bağlı bir enstitü olarak kurulmuştur. Hem teknik ağ sistemleri hem de bilimsel bilgiye erişim hizmetleri bakımından çok yönlü bir ulusal merkez olarak eğitim, araştırma ve bilimsel üretime kritik katkılar sunmaktadır.

^{TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi.(}ULAKBİM⁾

ULAKBİM’in temel misyonu, Türkiye’deki tüm üniversite ve araştırma kurumlarını güvenilir, hızlı ve yüksek kapasiteli bir ağ altyapısıyla birbirine bağlamak, bu ağ üzerinden bilgiye erişimi kolaylaştırmak ve bilimsel üretimi desteklemektir. “Ulusal hizmet” anlayışı çerçevesinde faaliyet gösteren enstitü, aynı zamanda yeni nesil teknolojilere dayalı çözümler geliştirerek Türkiye’nin araştırma-geliştirme kapasitesini artırmayı hedeflemektedir.

ULAKBİM iki ana birimden oluşmaktadır:

• Cahit Arf Bilgi Merkezi (CABİM): Ulusal düzeyde bilimsel bilgiye erişim, yayıncılık ve içerik hizmetlerinden sorumludur.
• Ağ Teknolojileri Birimi (ATB): Yüksek hızlı akademik ağ sistemlerini kurar, geliştirir ve araştırma kurumlarının teknik altyapı ihtiyaçlarını karşılar.

ULAKNET, Türkiye genelinde tüm üniversiteleri, fakülteleri ve araştırma merkezlerini Metro Ethernet hatları ile yüksek hızda birbirine bağlamaktadır. 30 Gbps kapasite ile Avrupa Akademik Ağı GEANT’a, 140 Gbps kapasite ile de küresel internete entegre durumdadır. Ayrıca Eduroam ağı üzerinden kimlik doğrulama ve güvenli dolaşım hizmeti vererek araştırmacıların dünya çapında kesintisiz bağlantı kurmasını sağlar.

TRUBA, yüksek performanslı hesaplama (HPC) ve veri depolama imkânı sunarak Türkiye’deki bilim insanlarının küresel ölçekte rekabet gücünü artırmaktadır. Özellikle fizik, kimya, biyoloji, mühendislik, yapay zekâ ve büyük veri analizi gibi alanlarda araştırmacılara güçlü simülasyon ve hesaplama altyapısı sağlar.

Açık kaynak bulut teknolojilerine dayalı ULAKBULUT, araştırma kurumlarına esnek hesaplama ve depolama çözümleri sunar. Kurumlar arası veri güvenliği ve kapasite artırımı açısından stratejik öneme sahip olan sistem, ulusal ölçekte dijital dönüşümü destekler.

Dünya çapındaki yayınevleri (ScienceDirect, Springer, Wiley, JSTOR vb.) üzerinden tam metin erişim sunar. Ayrıca atıf veri tabanları (Scopus, Web of Science), benzerlik kontrol sistemleri (iThenticate, Turnitin), tez veri tabanları ve referans yönetim sistemleri (Mendeley) de EKUAL kapsamında araştırmacılara sunulmaktadır.

Fen ve sosyal bilimler alanlarında yayımlanan hakemli Türk dergilerini tarayarak ulusal ölçekte atıf dizini hizmeti verir. Yayın performansı, atıf sayıları ve proje ilişkileri gibi göstergeler üzerinden akademik analiz imkânı sağlar.

Türkiye’de hakemli dergiler için elektronik ortamda editöryal süreç yönetimi, barındırma ve açık erişim desteği sağlar. Bu hizmet sayesinde ulusal akademik dergilerin görünürlüğü artmakta, yayıncılık süreçleri şeffaf ve erişilebilir hale gelmektedir.

Ülke çapında 194 kütüphanenin koleksiyonunu tek çatı altında sunan TO-KAT, araştırmacılar için kapsamlı bir bibliyografik veri tabanı oluşturur. Böylece farklı kurumların kaynakları arasında hızlı erişim sağlanır.

Kütüphaneler arası kaynak paylaşımını destekleyen TÜBESS, araştırmacıların ihtiyaç duyduğu belge ve yayınlara hızlı erişim imkânı sunar.

Türkiye’deki üniversitelerin kurumsal açık arşivlerini bir araya getirir. Açık bilim ilkeleri doğrultusunda hem ulusal hem de uluslararası araştırmacılara erişim sağlar.

Türkiye’deki akademisyenlerin uluslararası yayın üretimini artırmak amacıyla destek sağlar. Başvurular ARBİS sistemi üzerinden yapılmakta olup, her yıl on binlerce yayın bu program kapsamında değerlendirilmekte ve teşvik edilmektedir.

Clarivate Analytics – InCites veri tabanına dayalı olarak üniversitelerin yayın ve atıf performansı düzenli biçimde takip edilmektedir. Hazırlanan raporlar, üniversitelerin stratejik karar alma süreçlerine yön vermekte ve Türkiye’nin akademik rekabet gücüne katkı sağlamaktadır.