TÜBİTAK Milli Teknoloji Atölyeleri

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülen destek, hibe ve burs programları; Türkiye'nin bilimsel ve teknolojik altyapısını güçlendirmek, bilim kültürünü toplumun tüm kesimlerine yaymak ve Milli Teknoloji Hamlesi hedefleri doğrultusunda nitelikli insan kaynağı yetiştirmek amacıyla oluşturulmuş bütünleşik bir bilimsel kalkınma ekosistemidir.

Bu ekosistem; teorik bilginin fiziksel merkezlerde deneyimlenmesini, şenlikler ve özel eğitimler aracılığıyla halka yayılmasını, gençlerin yarışma ve kulüpler üzerinden pratik üretime geçmesini ve akademik burslarla araştırmacı havuzunun genişletilmesini sağlayan dört ana eksende yapılandırılmıştır.

^{Milli Teknoloji Atölyeleri (}TÜBİTAK⁾

TÜBİTAK, bilimi teorik bir kavram olmaktan çıkararak toplum için erişilebilir ve uygulanabilir hale getirmek amacıyla çeşitli fiziksel altyapı destekleri sunmaktadır.

4003 Bilim Merkezi Kurulması Destek Programı: Kamu kaynaklarıyla finanse edilen, kâr amacı gütmeyen ve interaktif sergiler aracılığıyla her yaştan bireyi bilimle buluşturmayı hedefleyen bilim merkezlerinin inşasını teşvik eder. Öncelikli yürütücüleri il belediyeleri olan, ancak gerekli durumlarda valilikler ve üniversitelerin de yürütücü kurum olabildiği bu program; sergi tasarımı, üretimi, temini, eğitim birimleri donanımı ve mimari danışmanlık hizmetlerini destekler. Bina inşası ve ilgili altyapı harcamaları ise destek kapsamı dışındadır.

4003-T Millî Teknoloji Atölyeleri Projesi: Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda 81 ilde öğrencilerin bilimsel projeler ve teknolojik yenilikler geliştirebileceği donanımlı atölyelerin kurulmasını hedefler. "Atölye Kurulum ve Faaliyet Dönemi" ile "Sürdürülebilirlik ve Kapasite Artırımı" olmak üzere iki aşamada yürütülen programın bütçe üst limiti 30.000.000 TL olarak belirlenmiştir.^【1】 Bu yapıda kuluçka ve teknoloji merkezleri "Proje Yürütücüsü Kurum" (PYK) olarak görev alırken; devlet veya vakıf üniversiteleri ile kamu kurumları "Müşteri Kurum" (MK) rolünü üstlenerek atölyelerin idari ve akademik koordinasyonunu sağlar. Bursa Uludağ Üniversitesi bünyesinde kurulan ve elektrikli araç batarya teknolojileri (BATEG) üzerine odaklanan laboratuvarlar, bu atölyelerin akademik araştırma ile entegre çalışma modeline somut bir örnektir.

^{Milli Teknoloji Atölyeleri (}TÜBİTAK⁾

Bilim kültürünün tabana yayılması ve toplum ile bilim-teknoloji arasındaki etkileşimin artırılması amacıyla farklı yaş gruplarına ve hedef kitlelere yönelik "4000 serisi" etkinlik destek programları yürütülmektedir.

• 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları: Bilimsel süreçlerin doğa ve okul dışı öğrenme ortamlarında uygulamalı olarak işlenmesini sağlayarak doğa bilimleri, ekoloji ve çevre bilincini odağa alır.
• 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı: Başta öğretmenler ve akademisyenler olmak üzere eğitimcilere yöneliktir. Katılımcılara kendi branşlarında yapay zeka, artırılmış gerçeklik ve dijital eğitim araçları gibi yenilikçi pedagojik yöntemlerin kazandırılmasını amaçlar.
• 4007 Bilim Şenlikleri Destekleme Programı: Toplumun tüm kesimlerinde bilim farkındalığı oluşturmak amacıyla geniş katılımlı etkinliklerin düzenlenmesini destekler. Program; en az 25 etkinlik içeren ve 450.000 TL'ye kadar desteklenen "Bilim Şenliği" ile en az 60 etkinlik içeren ve 1.500.000 TL'ye kadar desteklenen "Bilim Festivali" olmak üzere iki kategoriden oluşmaktadır.^【2】
• 4008 Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Kapsayıcı Toplum Uygulamaları: Zihinsel yetersizlik, otizm, özel öğrenme güçlüğü veya bedensel engeli bulunan bireylerin toplumsal entegrasyonunu sağlamayı ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmeyi amaçlayan kapsayıcı bilim, sanat ve doğa eğitimlerini destekler.

Gençlerin teknoloji geliştirme süreçlerine doğrudan dahil olmasını sağlamak amacıyla kurumsal olmayan, doğrudan takım veya birey odaklı faaliyetler desteklenmektedir.

4001 Ulusal ve Uluslararası Yarışma/Etkinlik Katılım Desteği: Lise, ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeydeki öğrencilerin projeleriyle yurt içi (4001-A) ve yurt dışı (4001-B) bilimsel yarışmalara katılımlarını finanse eder. Destek kalemleri arasında kayıt ücretleri, ulaşım, konaklama, iaşe ile proje geliştirme amaçlı sarf ve demirbaş malzeme giderleri bulunmaktadır.^【3】

Milli Teknoloji Kulüpler Birliği: Üniversitelerdeki teknoloji ve inovasyon odaklı öğrenci kulüplerini ortak bir platformda buluşturmayı hedefler. Yapay zeka, robotik, havacılık, nanoteknoloji ve akıllı tarım gibi tematik alanlarda faaliyet gösteren kulüplere; etkinlik organizasyonları, mentör/konuşmacı giderleri ve Ar-Ge proje ihtiyaçları (örneğin 3D yazıcı gibi demirbaş alımları) için 150.000 TL'ye kadar bütçe desteği sağlanmaktadır.^【4】

^{Milli Teknoloji Kulüpler Birliği (}TÜBİTAK⁾

Araştırmacı insan kaynağının yetiştirilmesi adına lisans seviyesinden doktora sonrası aşamalara kadar çeşitli burs olanakları sunulmaktadır.

2205 Lisans Burs Programı: Üniversite sınavında üstün başarı gösteren veya ulusal/uluslararası bilim olimpiyatlarında derece yapan öğrencileri, lisans eğitimlerinde temel bilimler ile sosyal ve beşeri bilimlere yönlendirmek amacıyla maddi olarak destekler.^【5】

Lisansüstü ve Uluslararası Programlar: Bilimsel bilginin akademik boyutta üretimini teşvik etmek üzere sunulan güncel destek kalemleri arasında; 2210 (Yurt İçi Yüksek Lisans) ve 2211 (Yurt İçi Doktora) burs programları, kamu kurumlarına yönelik "Kamu Yapay Zekâ Ekosistemi" çağrısı, ARDEB 1001 projeleri ve uluslararası araştırmalar için ICGEB işbirliği ile Ufuk Avrupa programı çerçevesindeki LUKE ortak çağrıları yer almaktadır.^{【6】【7】}