Tsutomu Yamaguchi, Hiroşima’ya atom bombası saldırısı sırasında Hiroşima’da, Nagasaki’ye atom bombası saldırısı sırasında ise Nagasaki’de bulunan Japon mühendis ve savaş tanığıdır. Her iki atom bombası saldırısından da sağ kurtulan Yamaguchi, Japon hükûmeti tarafından iki saldırının mağduru olarak resmî biçimde tanınmıştır.

Tsutomu Yamaguchi, 16 Mart 1916 tarihinde Japonya’da doğdu. Mühendislik eğitimi aldı ve çalışma yaşamını sanayi alanında sürdürdü. II. Dünya Savaşı yıllarında Mitsubishi Heavy Industries bünyesinde görev yaptı. Mesleki faaliyetleri kapsamında çeşitli dönemlerde Hiroşima ve Nagasaki kentlerinde bulundu.
Savaş yıllarında evli olan Yamaguchi, ailesiyle birlikte Nagasaki’de yaşamaktaydı. 1945 yılı Ağustos ayında iş nedeniyle Hiroşima’da bulunduğu sırada atom bombası saldırısına maruz kaldı. Saldırının ardından Nagasaki’ye döndü ve burada ikinci atom bombası saldırısını yaşadı.

6 Ağustos 1945 tarihinde Tsutomu Yamaguchi, iş seyahati amacıyla bulunduğu Hiroşima’da atom bombası patlamasına maruz kaldı. Patlama sırasında yoğun ışık, ısı ve basınç etkisiyle karşı karşıya kaldı. Olay sonucunda vücudunda yanıklar meydana geldi ve işitme kaybı yaşadı.
Patlamanın ardından Hiroşima kentinde geniş çaplı yıkım oluştu. Yamaguchi, saldırı sonrasında kentte kaldı ve daha sonra Nagasaki’ye dönmek amacıyla şehirden ayrıldı. Savaş koşulları nedeniyle ulaşım güçlükleri yaşanmasına rağmen Nagasaki’ye ulaşmayı başardı.

Tsutomu Yamaguchi, Hiroşima’daki saldırının ardından Nagasaki’ye döndü. 9 Ağustos 1945 tarihinde iş yerinde Hiroşima’da yaşadığı olayları anlattığı sırada Nagasaki’ye ikinci atom bombası atıldı. Böylece üç gün arayla iki ayrı atom bombası saldırısına doğrudan maruz kaldı.
İkinci saldırı sırasında da yaralanan Yamaguchi, patlamanın etkilerini Nagasaki’de yaşadı. Saldırı sonucunda kentte ağır fiziksel yıkım ve can kayıpları meydana geldi. Ailesi saldırıdan etkilenmekle birlikte hayatta kaldı. Savaşın sona ermesinden sonra yaşamını Nagasaki’de sürdürdü.

Tsutomu Yamaguchi, atom bombalarının etkileri nedeniyle uzun yıllar sağlık sorunları yaşadı. Patlamalar sırasında maruz kaldığı radyasyonun etkileri yaşamının ilerleyen dönemlerinde de devam etti. Vücudundaki yanık izleri ve işitme problemleri kalıcı hâle geldi.
Savaş sonrasında mühendislik çalışmalarını sürdürdü ve ailesiyle birlikte Nagasaki’de yaşamaya devam etti. İlerleyen yıllarda atom bombalarının etkileri ve savaş deneyimleri üzerine konuşmalar yaptı. Tanıklıkları çeşitli belgesel, röportaj ve biyografik çalışmalarda yer aldı.

Japonya’da atom bombası mağdurları “hibakuşa” olarak adlandırılmaktadır. Tsutomu Yamaguchi, uzun yıllar boyunca her iki atom bombası saldırısından sağ kurtulan kişiler arasında gösterildi. Ancak resmî kayıtlarda başlangıçta yalnızca Nagasaki mağduru olarak yer aldı.
2009 yılında Japon hükûmeti tarafından hem Hiroşima hem de Nagasaki saldırılarının mağduru olduğu resmî olarak kabul edildi. Böylece her iki atom bombasına da maruz kaldığı devlet kayıtlarında tanınmış oldu.

Tsutomu Yamaguchi’nin yaşam öyküsü, Hiroşima ve Nagasaki saldırılarına ilişkin tanıklıklar arasında yer aldı. Deneyimleri çeşitli gazete, dergi, belgesel ve biyografik yayınlarda ele alındı.
Yamaguchi’nin anlatımları, atom bombalarının bireyler üzerindeki fiziksel ve toplumsal etkilerini konu alan çalışmalarda kullanıldı. Ayrıca savaş ve nükleer silahların sonuçlarına ilişkin toplantı ve etkinliklerde konuşmalar yaptı.

Tsutomu Yamaguchi, 4 Ocak 2010 tarihinde Nagasaki’de mide kanseri nedeniyle öldü. Ölümünün ardından yaşam öyküsü, Hiroşima ve Nagasaki saldırılarından sağ kurtulan kişilere ilişkin tarihsel çalışmalarda yer almaya devam etti.

Tsutomu Yamaguchi’nin yaşamı çeşitli belgesel yapımlarda ve tarih programlarında konu edildi. Hiroşima ve Nagasaki saldırılarını ele alan yapımlarda tanıklıkları ve yaşam öyküsü kullanıldı.
Yamaguchi’nin deneyimleri, atom bombalarının bireyler üzerindeki etkilerini inceleyen tarihsel ve biyografik çalışmalarda örnek olaylardan biri olarak değerlendirildi.