Suruç (İlçe)

Suruç, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Orta Fırat Bölümü'nde yer alan ve Şanlıurfa iline bağlı olan bir sınır ilçesidir. İl merkezine yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta konumlanan ilçe, güneyinde Suriye ile komşudur ve sınır hattını teşkil eden demiryolu üzerindeki Mürşitpınar Köyü'ne 10 kilometre mesafededir. İlçenin toplam yüzölçümü 706 km² olup toprakları, Şanlıurfa Platosu'ndan Suriye sınırına doğru alçalan düzlüklerden oluşmaktadır. Yaklaşık 1000 metre rakıma sahip olan Suruç Ovası, çevresindeki Güvercik, Cudi ve Devres Dağları ile çevrili kapalı bir havza görünümündedir.

İlçenin antik kaynaklarda geçen asıl adı Seruğ'dur. Bu ismin, İbrahim Peygamber'in atası (dedesi Nahor'un babası) olan Seruğ ile ilişkili olduğu ve şehrin bu şahsiyetle tarihsel bir bağ taşıdığı belirtilmektedir. Diğer bir etimolojik köken ise bölgenin geleneksel uğraşı olan cins at yetiştiriciliğiyle ilgilidir; at eğeri imal eden kişilere verilen "saraç" isminin çoğulu olan Suruç (saraçlar) kelimesinin zamanla yerleşim adı haline geldiği tahmin edilmektedir.

Antik Dönemden İslam Fetihlerine Suruç'un tarihi milattan önceki dönemlere kadar uzanmakta olup bölge birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Mezopotamya'da medeniyet kuran Sümerler ve Akadlar, bölgeyi Batna ismiyle anmışlardır. Daha sonra İskit ve Asurların egemenliğine giren yerleşim, Tepartip adıyla Birecik'e bağlanmıştır. M.S. 35 yılında Roma İmparatoru Büyük Konstantin tarafından Şanlıurfa (Rüha) iline bağlanan Suruç, 639 yılında İyat Bin Ganem komutasındaki İslam orduları tarafından barış yoluyla alınarak Abbasilere bağlanmıştır.

Suruç, 1090-1095 yıllarında Artuklu ve Haçlı egemenlikleri arasında el değiştirmiş, bir dönem Kudüs Krallığı'na bağlanmıştır. 1127 yılında İmadüddin Zengi tarafından Haçlılardan geri alınan bölge, daha sonra Timur'un istilasına uğramış ve Moğollar tarafından tahrip edilmiştir. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Kudüs Seferi sırasında Osmanlı topraklarına katılan Suruç, imparatorluk döneminde Halep Vilayeti'nin Urfa Sancağı'na bağlı bir kaza olarak idare edilmiştir.

I. Dünya Savaşı'nın ardından 1918'de İngiliz, 1919'da ise Fransız işgaline uğrayan ilçe, yerel halkın gösterdiği direniş neticesinde 11 Nisan 1923 tarihinde işgalden kurtulmuştur. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte 1923 yılında resmi olarak ilçe statüsü kazanarak Şanlıurfa iline bağlanmıştır.

2024 yılı TÜİK verilerine göre Suruç ilçesinin toplam nüfusu 100.137 kişidir. İlçenin idari yapısı; merkezi yönetim bazında Kaymakamlık, yerel yönetim bazında ise Belediye teşkilatından oluşmaktadır. İlçeye bağlı 1 bucak, 11 Nisan (Aligör) isimli bir belde ve farklı kaynaklara göre 77 ile 86 arasında değişen sayıda köy ile 153 mezra bulunmaktadır. Kamu hizmetleri; ilçe yazı işleri, nüfus, emniyet, jandarma ve milli eğitim müdürlükleri gibi çeşitli birimler üzerinden yürütülmektedir.

İlçenin temel ekonomik faaliyetleri tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bölgede geleneksel olarak pamuk yetiştiriciliği ve cins yarış atı besiciliği ön plandadır. Uzun yıllar kuraklık sorunuyla mücadele eden bölgede, tarımsal verimliliği artırmak amacıyla Suruç Sulama Projesi hayata geçirilmiştir. Bu proje kapsamında Atatürk Barajı'ndan saniyede 90 ton suyu ovaya aktaran 17.185 metre uzunluğunda bir tünel inşa edilmiştir. Sistemin tam kapasiteyle devreye girmesiyle birlikte yaklaşık 95.000 hektarlık alanın modern yöntemlerle sulanması ve bölge ekonomisine yıllık 70 milyon dolar katkı sağlanması hedeflenmektedir.