Sivas Dikiltaş

Dikilitaş (Sivas), Sivas kentinde bulunan ve bulunduğu semte adını veren bir nişangâh taşıdır. Günümüzde görülen taş, özgün yapının kaybolmasının ardından aynı yere yeniden dikilmiş olup, tarihsel bir olayın anısını temsil eden simgesel bir unsur niteliği taşımaktadır. Taşın bulunduğu bölgede, olayın anlatıldığı Türkçe ve İngilizce açıklamaların yer aldığı bir plaket bulunmaktadır.

Dikilitaş’ın ortaya çıkışına ilişkin anlatım, IV. Murad dönemine dayandırılmaktadır. Rivayete göre padişah, Bağdat Seferi öncesinde Sivas’ta bulunduğu sırada Yukarı Tekke’de yer alan Abdulvahabi Gazi Türbesi’ni ziyaret etmiştir. Ziyaretin ardından silahtarı Melek Ahmet Ağa’dan aldığı bir kargıyı gökyüzünde uçmakta olan bir kartala, Bağdat’ı fethetme niyetiyle fırlatmıştır. Kartalın düştüğü yer, daha sonra menzil nişanı olarak belirlenmiş ve bu noktaya bir taş dikilmiştir.

Bu olayın ardından söz konusu yere, Kemankeş Mustafa Paşa tarafından bir sütun dikildiği ifade edilmektedir. Ancak zaman içinde bu sütun ve üzerindeki yazıt kaybolmuş, yerine 2008 yılında yerel yönetim tarafından yeni bir taş dikilmiştir. Günümüzdeki taşın tarihsel bir değeri bulunmamakla birlikte, temsil ettiği anlam doğrultusunda işlevini sürdürmektedir.

^{Sivas Dikilitaş} ( Türkiyenintarihieserleri )

Sivas’ın merkez ilçesine bağlı Çelebiler Köyü’nde anlatılan bir efsaneye göre, bölgede yaşayan ve birbirini seven iki genç, ailelerinin karşı çıkmasına rağmen birlikte kaçmaya karar verir. Kız tarafının peşlerine düşmesi sonucu iki genç, Dikilitaş mevkiinde yakalanır. Umutsuzluk içinde Tanrı’ya dua eden çift, ya kurtarılmayı ya da taş kesilmeyi diler. Rivayete göre bu dilek kabul edilir ve iki genç, olay yerinde taş kesilerek yan yana duran iki kaya hâline gelir.

Dikilitaş, yalnızca Sivas’a özgü bir yapı olmayıp, farklı şehirlerde de ok ve mızrak atıcıları tarafından nişangâh olarak kullanılan ve bulundukları bölgelere adını veren benzer anıtların bulunduğu ifade edilmektedir. Bu tür yapılar, hem askeri pratiklerle hem de yerel anlatılarla ilişkilendirilerek kültürel bir anlam kazanmıştır.

Günümüzde Dikilitaş’ın bulunduğu alan, kentin bilinen noktalarından biri olmayı sürdürmektedir. Mevcut taş, özgün yapının yerini temsil eden simgesel bir unsur olarak konumlandırılmıştır. Üzerinde yer alan plakette, taşın tarihçesi Türkçe olarak aktarılmakta, ayrıca olayın İngilizce açıklamasına da yer verilmektedir.